Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler

Azınlıkların kurduğu cemiyetler, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Osmanlı topraklarında faaliyetlerini artıran Rum, Ermeni ve diğer azınlık gruplarına ait örgütlerdir. Bu cemiyetlerden bazıları bağımsız devlet kurmayı, bazıları ise Osmanlı topraklarının Yunanistan veya kurulması planlanan başka devletlere katılmasını amaçlamıştır.

Faaliyetlerinde Wilson İlkeleri’ndeki nüfus çoğunluğu esasından yararlanmaya çalışan bu örgütler; propaganda, çetecilik ve nüfus üstünlüğü iddialarıyla hedeflerine ulaşmaya çalışmıştır.

Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler :

Azınlıkların kurduğu cemiyetler şunlardır:

Şimdi azınlıkların kurduğu cemiyetler ne amaçla kurulmuş ve ne gibi faaliyetlerde bulunmuş göz atalım:

Mavri Mira (Kara Gün) :

• Bu cemiyet “Megali İdea” (Büyük Bizans, Büyük Ülkü) yani Bizans İmparatorluğu sınırlarına yeniden ulaşmayı hedefliyordu. Bu amaca ise Ege’de ilerleyen Yunanlılara yardım edip Batı Anadolu ve Trakya’yı Yunanistan’a katarak ulaşacaklarını düşünüyorlardı.
• Bu cemiyet İstanbul’da patrikhaneye bağlı olarak çalışıyordu. Ayrıca Yunan Kızılhaçı, Göçmenler Cemiyeti ve Rum İzcilik Okulu tarafından destekleniyordu. Sözde göçmenlere yardım amacıyla açılan bu kuruluşlar çetelere destek veriyorlardı.

Etnik-i Eterya :

• Cemiyetin kökeni, 1814 yılında Odessa’da üç Yunan tüccar tarafından kurulan Filiki Eterya adlı gizli örgüte dayanmaktadır.
• Aleksander İpsilanti, cemiyetin kurucusu değil; 1820 yılında liderliğini üstlenen kişidir.
• Örgüt, Osmanlı hâkimiyetine karşı bir Yunan ayaklanması hazırlamayı ve bağımsız bir Yunan devleti kurulmasını amaçlamıştır.
• İpsilanti’nin 1821’de başlattığı hareket başarısız olsa da Mora’daki Yunan İsyanı aynı yıl genişlemiştir.

Pontus Rum Cemiyeti :

• Pontus Rum Cemiyeti 1904 yılında Merzifon’da Amerikan kolejinde kuruldu.
• Bu cemiyetin amacı Batum’dan Sinop’a kadar uzanan ve merkezi Samsun veya Trabzon olabilecek bir “Pontus Rum Devleti” kurmaktır. Dip Not: MÖ. 281’de kurulan Pontus Devleti’ni MS. 63’de Romalılar yıktı. 1204’de tekrar kurulan Pontus Devleti’ni 1461’de Fatih Sultan Mehmet yıktı.
• Cumhuriyet Dönemi’nde yapılan nüfus mübadelesi sonucunda Rumların Anadolu’yu terk etmesi ile Pontus Cemiyeti’nin varlık nedeni de ortadan kalktı.
• Yunanistan 19 Mayıs gününü sözde “Pontus Soykırımı’nı Anma Günü” ilan etmiştir.

Taşnak Sütyun ve Hınçak Cemiyetleri :

• Hınçak Cemiyeti, 1887 yılında Cenevre’de öğrenim gören Ermeni öğrenciler tarafından kurulmuştur.
• Taşnaksutyun Cemiyeti ise 1890 yılında Tiflis’te kurulmuştur.
• Her iki örgüt de Osmanlı Devleti’nin özellikle Doğu Anadolu bölgesinde bağımsız bir Ermeni devleti kurulmasını hedeflemiştir.
• Amaçlarına ulaşmak için propaganda, örgütlenme, silahlı eylem ve isyan yöntemlerine başvurmuşlardır.

Alyans İsrailit ve Makabi Cemiyetleri :

• Filistin topraklarında Yahudi bir devletin (İsrail) kurulmasını ve Anadolu’daki Yahudiler’in hakları korumayı amaçlamışlardır.

Kardos Cemiyeti :

• Bu cemiyet Rum göçmenlerine yardımcı olmak görüntüsü altında Pontus Cemiyeti’ne yardımcı oluyordu.

Rum-Ermeni Birlik Komitesi :

• Rum ve Ermeni cemiyetleri arasındaki koordinasyonu sağladı.

Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler ‘in Özellikleri:

• Wilson İlkeleri’nden cesaret almışlardır.
• Mondros Ateşkes Antlaşması ile istedikleri çalışma ortamını yakalamışlardır.
• Azınlıkların kurduğu cemiyetler işgalciler tarafından desteklenmişlerdir.
• Azınlıkların kurduğu cemiyetlerden bazıları faaliyetlerinde kiliselerden, patrikhanelerden ve yabancı okullardan yararlanmıştır.
• Çıkardıkları olaylar nedeniyle TBMM’yi oyalamışlardır.

Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler Hakkında Kısa Bilgiler

Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.