11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 104-109 Cevapları

Örnek cevap: Tablo 1.3’e göre Avrupa’nın nüfusu 1650’de 100 milyonken 1850’de 274 milyona çıktı; İngiltere’de kent nüfusu 1750’de %15 iken 1880’de %80’e ulaştı. Bu artış fabrikalara bol ve ucuz işgücü sağladı, iç pazarı büyüttü. Ancak kentler bu hıza hazırlıksız yakalandı: Konut sıkıntısı, gecekondu mahalleleri, temiz su ve kanalizasyon eksikliği, salgın hastalıklar, hava kirliliği ve suç oranlarındaki artış ortaya çıktı. İşçi sınıfı ve orta sınıf gibi yeni toplumsal gruplar doğdu; toplu taşıma, belediye hizmetleri ve şehir planlaması gelişti. Nüfus baskısı Avrupa’dan Amerika’ya göçü ve yeni pazar arayışını da hızlandırdı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Örnek cevap: Makineli üretimle giyimden mutfak eşyasına kadar mallar daha çok, daha çeşitli ve daha ucuz üretilmeye başlandı; lüks sayılan ürünler geniş kitlelerin alabileceği mallara dönüştü. Geliri artan orta sınıf alışverişe büyük ilgi gösterdi, büyük mağazalar açıldı. Kaynak I’ya göre işçiler, zanaatkârlar ve dükkân sahipleri de üst sınıfları taklit edip modaya uygun ürünler almak istedi; bunun için daha uzun saatler çalışmayı ve aile üyelerini ücretli işe göndermeyi göze aldılar. Böylece arz ile talep birbirini besledi ve tüketimin bir yaşam biçimine dönüştüğü yeni bir toplum yapısı oluştu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Örnek cevap: Bitişik ve iç içe evlere hava ve güneş yeterince girmez; nem, küf ve kalabalık yaşam hastalıkları yayar. Kanalizasyon ve çöp toplama olmadığı için atıklar sokaklarda birikir, içme suyuna karışır ve kolera gibi salgınlara yol açar. Bir evde çıkan yangın kolayca diğerlerine sıçrar. Yoğun kömür kullanımı hava kirliliğini artırır. Dar ve kalabalık mahallelerde suç oranları yükselir, çocukların sağlıklı büyüyeceği alanlar bulunmaz. Nitekim 1865’te Liverpool’da küçük çocukların %40’ı bu koşullar yüzünden hayatını kaybetmiştir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Nedenler: Kırsaldan kentlere hızlı ve plansız göç; ucuz ve aceleyle yapılan gecekondular; belediye hizmetlerinin ve altyapının yokluğu; yoğun kömür kullanımı; düşük ücretler ve uzun çalışma saatleri. Sonuçlar: Sık yangınlar ve ev kazaları; hava kirliliği; atıkların içme suyuna karışmasıyla kolera salgınları; yüksek çocuk ölümleri ve 29 yıla düşen ortalama ömür; artan suç oranları; bodrum katlarında insanlık dışı yaşam koşulları. Bu sorunlar zamanla devleti harekete geçirdi; planlı şehircilik, temiz su ve kanalizasyon, sokak aydınlatması ve toplu taşıma gibi modern belediye hizmetlerinin doğmasına yol açtı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Örnek cevap: Sanayi Devrimi öncesinde devletin görevi çoğunlukla savunma ve adaletle sınırlıydı. Kentlerin büyümesiyle altyapı, konut, sağlık, işsizlik ve eğitim sorunları ortaya çıktı; demir yolu gibi yeni ulaşım araçları da yeni kamu birimleri gerektirdi. Böylece devlet bugün kamu hizmeti dediğimiz birçok görevi üstlendi, belediyeler ve yerel yönetimler önem kazandı. Haberleşme ve ulaşımın gelişmesi merkezî yönetimi güçlendirdi, modern bürokrasi kurumsallaştı. Bu merkezîleşme sonunda ulus devlet yapısının ortaya çıkmasına katkı sağladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Ludizm Hareketi makineleri kırarak tepki gösterdi; ağır cezalarla bastırılsa da işçi hareketlerinin ilk adımlarından biri oldu. Çartistler genel oy, gizli oy ve seçime katılımda mülkiyet şartının kalkması gibi taleplerle milyonlarca imza topladı; talepleri reddedilse de demokratik temsil düşüncesi güçlendi. 1848 Devrimleri bastırıldı ama hükûmetleri halkın sesine kulak vermeye zorladı; demokrasi, liberalizm, milliyetçilik ve sosyalizm fikirleri yayıldı. İşçiler önce dayanışma dernekleri, sonra sendikalar kurdu, grev hakkını kullandı ve sendikalar yasallaştı. Fabrika yasalarıyla çocuk işçiliği sınırlandı, kadın ve çocukların madenlerde çalışması yasaklandı, çalışma süresi kısaltıldı; ilkokul eğitimi de zorunlu hâle geldi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: 1848 İhtilalleri (Milletler Baharı): Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı