11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 89-92 Cevapları

Örnek cevap: O dönemin şartlarında başka bir yerde başlaması zordu. Kaynak A’ya göre İngiltere, sanayileşmeye en az iki yüz yıllık sürekli bir ekonomik gelişmenin ardından hazırlıklı girdi. Sömürge imparatorluğu ve deniz ticaretiyle biriken sermaye, Tarım Devrimi ile serbest kalan işgücü, bol kömür ve demir yatakları, gelişmiş yol ve kanal ağı, güçsüz loncalar, mülkiyeti koruyan siyasi düzen ve ticareti destekleyen hükûmet bir arada yalnız İngiltere’de bulunuyordu. Hollanda zengindi ama kömürü azdı; Fransa’da ise güçlü loncalar ve siyasi çalkantılar vardı. Bu yüzden devrim önce İngiltere’de başladı, diğer ülkeler onun deneyiminden yararlanarak sonra sanayileşti.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Örnek cevap: Sömürgeler İngiltere’ye üç önemli şey sağladı: ucuz ham madde, geniş pazar ve büyük sermaye. Pamuk, şeker ve çay gibi ürünler sömürgelerde köle emeğiyle ucuza üretilip İngiltere’ye taşındı; bunları işleyen yeni sanayiler doğdu. İngiliz fabrikalarında üretilen kumaşlar başta Afrika olmak üzere sömürgelere satıldı; böylece artan üretim için hazır bir pazar bulundu. Sömürge ticaretinden elde edilen kazanç fabrikalara ve makinelere yatırım yapacak sermayeyi oluşturdu. Güçlü bir donanma ve ticaret filosu da bu ağın güvenliğini sağladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Coğrafi Keşifler: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Kaynak C’ye göre en önemli faktör üçgen ticarettir: Afrikalı köleler İngiliz mallarıyla satın alınıp plantasyonlara gönderildi, plantasyonlarda üretilen şeker ve pamuk gibi ürünler İngiltere’de işlendi, plantasyonlar da İngiliz mallarına pazar oldu. Bunun yanında coğrafi keşiflerle Avrupa’ya akan altın ve gümüş, Atlantik’e kayan deniz ticareti, sömürgelerden gelen ucuz ham madde, ticari tarımın sağladığı gelirler ve bu birikimi değerlendiren bankacılık sistemi sermayeyi büyüttü. 1750’de İngiltere’de sömürge ticaretiyle bağı olmayan ticaret ya da imalat şehri neredeyse yoktu; bu kazanç sanayileşmeyi finanse eden başlıca kaynaklardan biri oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri

Yeni yöntemler, çitlerle çevrilen büyük çiftlikler ve tarım makineleri sayesinde verim arttı; örneğin buğday üretimi 1700-1800 arasında %75 yükseldi, tarım arazileri genişledi. Gıda arzı artınca nüfus hızla çoğaldı. Tarım ticari bir kazanç alanına dönüştü ve piyasa ekonomisi gelişti. Çitleme Yasaları yüzünden küçük çiftçiler topraklarını kaybetti, topraklar büyük toprak sahiplerinde toplandı; köylüler emeğini kiralayan ücretli işçilere dönüştü. Tarımda işgücü ihtiyacı azalınca kırsal nüfus kentlere göç etti ve fabrikaların ihtiyaç duyduğu işçi kitlesini oluşturdu. Kısacası Tarım Devrimi, Sanayi Devrimi’nin hem işgücünü hem de besin kaynağını hazırladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarım Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Eski Çağ Medeniyetlerine Etkisi