12 Mart İstiklal Marşı’nın Kabulü: Mehmet Âkif ve Ayakta Dinlenen Şiir

12 Mart 1921, Ankara. Eski bir binada kurulmuş, küçük bir meclis salonu. Kürsüde bir şiir okunuyor. Milletvekilleri tek tek ayağa kalkıyor ve şiir bitene kadar ayakta dinliyor. Dışarıda Yunan ordusu Anadolu’nun içlerinde, ülke işgal altında. O gün kabul edilen şiir, bir milletin bağımsızlık yeminine dönüşüyordu: İstiklal Marşı.

Her yıl 12 Mart’ta andığımız İstiklal Marşı’nın Kabulü ve Mehmet Âkif Ersoy’u Anma Günü, işte bu günün yıl dönümüdür. Bu yazıda marşın nasıl yazıldığını, Mehmet Âkif’in yarışmaya neden önce katılmadığını, Meclis’teki o günü ve marşın bestesini anlatıyoruz.

Bir Millete Marş Aranıyor

Millî Mücadele’nin en zor günlerinde, cephedeki askere ve cephe gerisindeki millete güç verecek bir marşa ihtiyaç vardı. Maarif Vekili (Millî Eğitim Bakanı) Hamdullah Suphi Bey‘in öncülüğünde bir yarışma açıldı; kazanan şiire 500 lira ödül verilecekti.

Yarışmaya 724 şiir gönderildi. Ama hiçbiri bir millî marşta aranan coşkuyu ve derinliği taşımıyordu. Bütün gözler, yarışmaya katılmamış bir şaire çevrildi.

Mehmet Âkif Neden Katılmadı?

Mehmet Âkif, Millî Mücadele’nin başından beri Anadolu’daydı. Camilerde verdiği vaazlarla halkı mücadeleye çağırıyor, Burdur milletvekili olarak Meclis’te bulunuyordu. Yarışmaya katılmamasının sebebi basitti: Para ödülü vardı. Milletinin bağımsızlığı için yazacağı bir şiirin karşılığında para almayı kabul edemiyordu.

Hamdullah Suphi Bey, Âkif’e bir mektup yazarak ricada bulundu ve ödülün dilediği bir yardım kuruluşuna bağışlanabileceğini söyledi. Âkif ancak bunun üzerine ikna oldu. Şiirini Ankara’da, kaldığı Taceddin Dergâhı’nda yazdı ve “Kahraman Ordumuza” ithafıyla teslim etti. Ödülü ise yoksul kadın ve çocuklara iş imkânı sağlayan hayır kurumu Darülmesai‘ye bağışladı.

12 Mart 1921: Meclis Ayakta

Şiir 1 Mart 1921’de Meclis kürsüsünde Hamdullah Suphi Bey tarafından okundu. Milletvekilleri büyük bir heyecanla dinledi. 12 Mart 1921‘de yapılan oylamayla Mehmet Âkif’in şiiri millî marş olarak kabul edildi. Şiir okunurken bütün milletvekilleri ayağa kalktı ve ayakta dinledi.

Marş, Meclis’in resmî yayın organı Cerîde-i Resmiye’nin 21 Mart 1921 tarihli sayısında yayımlandı. Mehmet Âkif, bu şiiri milletin malı saydığı için daha sonra şiirlerini topladığı Safahat‘a almadı.

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.

Mehmet Âkif Ersoy, İstiklal Marşı (1921)

Marşın Anlamı

İstiklal Marşı on kıtadır; törenlerde ilk iki kıtası okunur. Marş, işgal altındaki bir milletin bağımsızlık inancını, bayrağa ve vatana bağlılığını, Allah’a ve kendi gücüne güvenini anlatır. Marşta “tek dişi kalmış canavar” diye anılan işgalci Batı’ya karşı boyun eğmeme kararını dile getirir.

Marş, bir zaferden sonra değil, zaferden önce yazıldı. I. İnönü Muharebesi kazanılmıştı ama Sakarya da Büyük Taarruz da henüz önündeydi. Bu yüzden İstiklal Marşı bir kutlama değil, bir inanç ve yemin metnidir. Millî Mücadele’nin bu dönemini İnkılap Tarihi ünitemizde anlattık.

Marşın Bestesi

Marşın bestesi için de bir yarışma düzenlendi; Ali Rıfat Çağatay, Ahmet Yekta Madran, Mehmed Zati, İsmail Hakkı ve Abdülkadir Töre gibi müzisyenler beste hazırladı. 1924’te Ali Rıfat Çağatay’ın bestesi kabul edildi ve bir süre çalındı. 1930‘dan beri ise Osman Zeki Üngör‘ün bestesi çalınmaktadır.

Bugün 12 Mart

12 Mart’ta okullarda ve kurumlarda İstiklal Marşı’nın kabulü ve Mehmet Âkif Ersoy anılır. Her sabah okul bahçelerinde, her maçtan önce stadyumlarda okunan bu iki kıta, 1921’de Meclis’te ayağa kalkan milletvekillerinin duyduğu şeyi hâlâ söylüyor: Bu millet bağımsız yaşamaya karar vermiştir.

Mehmet Âkif 27 Aralık 1936’da İstanbul’da hayatını kaybetti. Ardında, bir milletin her gün ayakta okuduğu bir şiir bıraktı.

Kısa Kronoloji

Sınava Hazırlananlar İçin

• İstiklal Marşı 12 Mart 1921‘de, I. TBMM döneminde ve I. İnönü Muharebesi‘nden sonra kabul edildi. Millî birlik ve beraberliği güçlendirme amacı taşır.
• Şair Mehmet Âkif Ersoy, ithaf “Kahraman Ordumuza“, bugünkü beste Osman Zeki Üngör (1930).
• Konunun tamamı: İnkılap Tarihi

Sıkça Sorulan Sorular

İstiklal Marşı ne zaman kabul edildi?

12 Mart 1921’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi.

İstiklal Marşı’nı kim yazdı?

Mehmet Âkif Ersoy yazdı ve şiiri “Kahraman Ordumuza” ithaf etti.

Mehmet Âkif yarışmaya neden katılmadı?

Yarışmanın 500 lira para ödülü olduğu için katılmadı. Hamdullah Suphi Bey’in ricası ve ödülün bir yardım kuruluşuna bağışlanabileceğini söylemesi üzerine şiirini yazdı; ödülü Darülmesai’ye bağışladı.

İstiklal Marşı yarışmasına kaç şiir katıldı?

Yarışmaya 724 şiir gönderildi; hiçbiri beğenilmedi.

İstiklal Marşı’nın bestesini kim yaptı?

Bugün çalınan beste 1930’dan beri Osman Zeki Üngör’ündür. Daha önce, 1924’ten itibaren Ali Rıfat Çağatay’ın bestesi kullanılmıştı.

İstiklal Marşı kaç kıtadır?

On kıtadır; törenlerde ilk iki kıtası okunur.

2027’de 12 Mart hangi güne denk geliyor?

12 Mart 2027 Cuma gününe denk gelir; İstiklal Marşı’nın kabulünün 106. yıl dönümüdür.

Kaynaklar: MEB, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12 ders kitabı (İstiklal Marşı’nın Kabulü); Cerîde-i Resmiye, 21 Mart 1921. Görseller: Wikimedia Commons (kamu malı, telifsiz).

Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · 4 Kasım 2026