11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 221-225 Cevapları

Doğru sıra şöyledir: Başlangıç kartındaki sorunun cevabı Yıldız Sarayı’dır. Yıldız Sarayı kartındaki İlhamî mahlaslı padişah sorusunun cevabı Sultan III. Selim’dir. III. Selim kartındaki saray bandosu sorusunun cevabı Muzıka-yı Hümayun’dur. Bu karttaki sanat okulu sorusunun cevabı Sanayi-i Nefîse Mektebi’dir. Oradaki 1869’da kurulan müze sorusunun cevabı Müze-i Hümayun’dur ve bu kartta “Son” yazar. Kalan iki kart kendi içinde eşleşir: Sultan Abdülaziz kartındaki saray sorusunun cevabı Dolmabahçe Sarayı, Dolmabahçe kartındaki yurt dışına çıkan padişah sorusunun cevabı ise Sultan Abdülaziz’dir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti’nde Mimari ve Sanat

Örnek tarih şeridi: 1795 Mühendishane-i Berrî-yi Hümayun (ordu için mühendis ve subay yetiştirdi). 1806 Tersane Tıp Mektebi (düzenli modern tıp eğitimi başladı). 1826 Muzıka-yı Hümayun (Batı müziği sarayda yayıldı). 1851 Encümen-i Daniş (ders kitapları ve bilimsel eserler hazırlandı). 1855 Telgraf İdaresi (ülke telgrafla birbirine bağlandı). 1856 Dolmabahçe Sarayı (Batı tarzı mimarinin simgesi). 1863 Darülfünun dersleri (halka açık deneyli fizik dersleri). 1866 İzmir-Aydın demir yolu (Anadolu’nun ilk demir yolu). 1868 Rasathane-i Âmire (meteoroloji ve astronomi çalışmaları). 1869 Müze-i Hümayun (modern müzecilik). 1883 Sanayi-i Nefîse Mektebi (güzel sanatlar eğitimi). 1893 Bakteriyolojihane (salgınlarla bilimsel mücadele). 1908 Hicaz demir yolu (millî sermayeyle yapılan büyük hat).

Demir yolları; asker ve cephanenin cephelere hızla taşınması, merkezin uzak vilayetler üzerindeki denetiminin artırılması, tarım ürünlerinin pazarlara ve limanlara ulaştırılması, ticaretin canlandırılması ve hazine gelirlerinin artırılması amacıyla kullanıldı. Kırım Harbi’nde Balaklava-Sivastopol hattının lojistik sorunları çözmesi bunun ilk örneklerindendir. Telgraf hatları ise vilayetlerde olup bitenden hemen haberdar olmak, İstanbul’dan hızla emir vermek, savaşta cephe ile merkez arasındaki haberleşmeyi sağlamak, ticareti kolaylaştırmak ve devlete gelir sağlamak için kullanıldı.

Örnek cevap: Padişahların demir yolunu açıkça desteklemesi, bürokrasideki tereddütleri ve halktaki önyargıları azalttı; yeni teknoloji devletin öncelikli politikası hâline geldi. Abdülaziz’in hat isterse sırtından geçsin dediği rivayet edilen sözü bu kararlılığın sembolüdür. Bu destek sayesinde şirketlerle anlaşmalar yapıldı, hatlar Anadolu ve Rumeli’ye yayıldı. Demir yolları ticareti canlandırdı, şehirler arası ulaşımı kolaylaştırdı, insanların farklı bölgelerle ve Avrupa ile temasını artırdı; toplum da yeniliklere daha açık hâle geldi.

Örnek cevap: 1789-1908 yılları, Osmanlı sanatının köklü bir dönüşüm geçirdiği bir dönemdir. III. Selim’le başlayan Batı müziğine ilgi, II. Mahmud döneminde mehterin yerine kurulan Muzıka-yı Hümayun ile kurumsallaştı; opera, bale ve tiyatro saray çevresinden şehir hayatına taşındı. Resimde padişah portreleri devlet dairelerine asıldı, kendisi de ressam olan Abdülaziz resim sanatını destekledi. Mimaride Beylerbeyi, Dolmabahçe ve Yıldız sarayları Batı üsluplarını Osmanlı zevkiyle birleştirdi; saat kuleleri Anadolu şehirlerinin simgesi oldu. Abdülaziz’in Avrupa gezisinden sonra yaptırdığı atlı heykel, heykel sanatına bakışın değiştiğini gösterdi. Osman Hamdi Bey’in öncülüğünde kurulan Müze-i Hümayun ve Sanayi-i Nefîse Mektebi ise sanatı ve kültürel mirası bilimsel ve kurumsal bir zemine oturttu. Bu gelişmeler, Osmanlı modernleşmesinin yalnızca orduda ve yönetimde değil, zevklerde ve gündelik yaşamda da yaşandığını gösterir. Sanat alanındaki bu birikim, Cumhuriyet döneminin güzel sanatlar kurumlarına ve müzecilik anlayışına sağlam bir temel bıraktı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti’nde Mimari ve Sanat

Örnek cevap: Afiş üç bölüme ayrılabilir. Bilim bölümüne mühendishaneler, Tıbbiye, Darülfünun ve Rasathane-i Âmire; sanat bölümüne Dolmabahçe Sarayı, Muzıka-yı Hümayun, Müze-i Hümayun ve Sanayi-i Nefîse Mektebi; teknoloji bölümüne telgraf, demir yolları, buharlı gemiler ve fotoğraf yerleştirilebilir. Her başlığın yanına küçük bir görsel ve bir cümlelik açıklama eklemek afişi anlaşılır kılar. Ortaya “Bilimle, Sanatla, Teknolojiyle Yenilenen Osmanlı” gibi dikkat çekici bir başlık yazılabilir. Yazılar uzaktan okunacak büyüklükte olmalı, kullanılan kaynaklar afişin altına not edilmelidir.