11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 175-181 Cevapları

Örnek cevap: Kitapta örnek gösterilen Bahaeddin Ögel’in ve Şevket Pamuk’un eserleri, olaylardan çok sonra belgeler incelenerek yazılmış araştırmalardır; bu yüzden ikincil kaynaktır. Orhun Yazıtları, Muharrem Kararnamesi’nin metni, tahrir ve narh defterleri ya da dönemin sikkeleri gibi olayın yaşandığı zamandan kalan belgeler ise birincil kaynaktır. Formu doldururken kendi kaynaklarını bu ölçüye göre ayırmalısın.

Örnek cevap: Tür belirlenirken kaynağın biçimine bakılır: kitap, bilimsel makale, ansiklopedi maddesi, arşiv belgesi, kanun metni, yazıt, gazete, fotoğraf, harita, tablo ya da sikke gibi. Örneğin Ögel’in eseri bir inceleme-araştırma kitabı, Beydilli’nin II. Mahmud yazısı bir ansiklopedi maddesi, Erdem’in tağşiş çalışması ise dergide yayımlanmış bilimsel bir makaledir.

Örnek cevap: Yazarın uzmanlık alanı, yaşadığı dönem ve amacı anlatımını etkiler. İktisat tarihçisi Osmanlı ekonomisini fiyat, para ve bütçe verileriyle açıklarken hukuk tarihçisi tımar sistemini feodalizmle karşılaştırırken yetkilere ve mülkiyete odaklanır. Düyûn-ı Umûmiyye’yi bir yazar borç indirimi sağlayan bir düzenleme olarak, bir başkası bağımsızlığı zedeleyen bir yapı olarak anlatabilir. Kaynakta neyin öne çıkarıldığına ve hangi sözcüklerin seçildiğine bakarak bakış açısını yakalayabilirsin.

Örnek cevap: Kaynak bilimsel yönteme dayanıyorsa, iddialarını belge ve veriyle destekliyorsa, farklı görüşlere yer veriyorsa ve öteki güvenilir kaynaklarla uyuşuyorsa yanlılığı düşüktür. Bir görüşü sadece öven ya da kötüleyen duygusal ifadeler, kaynaksız iddialar ve çelişkili bilgiler ise yanlılık işaretidir. Kitaptaki Ögel örneğinde eserin nesnel olduğu ve diğer kaynaklarla uyuştuğu belirtilir; kendi kaynaklarını da bu ölçütlerle değerlendirebilirsin.

Örnek cevap: Kaynaklar konuya dair olguları, tarihleri ve sayısal verileri sağlar; böylece rapor tahmin yerine kanıta dayanır. Farklı yazarların görüşleri tartışmaya farklı bakış açıları katar; örneğin Düyûn-ı Umûmiyye’nin hem olumlu hem olumsuz yönlerini görmeni sağlar. Tablo, tarih şeridi ve bilgi görseli hazırlaman için malzeme sunar. Kaynakçaları da seni yeni kaynaklara ulaştırır.

Örnek cevap: Üç kaynakta da tutumluluk, israftan kaçınma ve devlet malını koruma öne çıkar. Tarhuncu Ahmed Paşa hazineyi denetleyip rüşveti ve suiistimali önlemeye çalışmış, II. Mahmud sade ve gösterişsiz bir hayat sürmüş, TBMM de savaş yıllarında düğünlerdeki israfı yasayla sınırlamak istemiştir. Bunların yanında dürüstlük, sorumluluk, fedakârlık ve kişisel çıkar yerine millet ve devlet yararını öne koyma da ortak değerlerdir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti’nde Ekonomi

Tarhuncu Ahmed Paşa dürüst, çalışkan, tutumlu, fedakâr ve cesur bir devlet adamı olarak anlatılır. Saray çevresi dâhil kimsenin hatırına bakmadan hesapları denetlemiş, rüşvete kapı kapatmış ve baskılara rağmen kararından dönmemiştir; bu da büyük bir riski göze aldığını gösterir. II. Mahmud ise sade, gösterişten uzak, disiplinli ve sağlam karakterli bir padişah olarak öne çıkar. Rus savaşı sırasında bir yıldan uzun süre askerî üniformayla kışlada kalması, askerleriyle aynı zorluğu paylaşan kararlı kişiliğini gösterir.

Örnek cevap: En çok Ahilikteki esnaf ahlakı ilgimi çekti. Ahi esnafı malını kaliteli ve hakkaniyetli fiyatla satmak, kusurlu malı gizlememek ve kazancının bir bölümünü ihtiyaç sahipleriyle paylaşmakla yükümlüydü. Kurallara uymayan esnaf teşkilattan uzaklaştırılırdı. Bu anlayış, aşırı kazanç hırsına karşı ölçülü olmayı ve emeğe saygıyı öğretir. Kendi araştırmandan farklı bir örnek de yazabilirsin; önemli olan örneği kısaca açıklayıp neden dikkatini çektiğini belirtmendir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ahilik: Ahi Evran, Teşkilatı ve Görevleri