11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 248-250 Cevapları

Değişen: Bilim artık medrese yerine üniversite ve araştırma enstitülerinde, deney ve laboratuvara dayalı olarak yapılmaya başlandı. Çalışmalar nöroloji, patoloji, teorik fizik, moleküler biyoloji gibi uzmanlaşmış alanlarda ve uluslararası iş birliğiyle yürütüldü. Remziye Hisar ve Kamile Şevki Mutlu örneğinde olduğu gibi kadınlar da profesör olarak bilimde yer aldı. Süren: Bilime ve bilim insanına değer verme, gözleme ve araştırmaya dayalı çalışma geleneği devam etti. Fuat Sezgin ve Teoman Duralı gibi isimler de geçmişin bilim mirasını yeniden keşfedip bugüne bağladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Bilim İnsanları

Örnek cevap: Grubumuz Türk-İslam devletlerinde eğitim ve bilim konusunu araştırdı. Ders kitabında Nizamiye Medreselerinin burs, icazet ve maaşlı hoca gibi uygulamalarla bugünkü üniversitelere örnek olduğunu öğrenmiştik. TDV İslâm Ansiklopedisi ve üniversitelerin yayımladığı makalelerde de aynı bilgilere ulaştık; bu da bilgilerimizin doğru olduğunu gösterdi. Bazı internet sitelerinde ise medreselerde yalnızca din eğitimi verildiği yazıyordu. Oysa kitap ve akademik kaynaklar, matematik, astronomi ve tıbbın da okutulduğunu açıkça gösteriyor. Buradan her kaynağa güvenmememiz, resmî ya da akademik kaynakları tercih etmemiz gerektiğini anladık. Araştırmanın sonunda yanlış bilgilerimizi düzelttik. Broşürümüzde yalnızca birden fazla güvenilir kaynakla doğruladığımız bilgileri kullanmaya karar verdik. Bu çalışma bize, bir bilgiyi kullanmadan önce kaynağını sorgulamanın araştırmanın en önemli adımı olduğunu öğretti.

Tablo kişiseldir; şu örneklerden yola çıkabilirsin. Mazhar Osman Usman: psikiyatri polikliniğini kurdu, Yeşilay’ın kuruluşunda öncülük etti; toplum sağlığını düşünmesi bana örnek oldu. Kerim Erim: matematikte doktora yapan ilk Türk; ilk olmanın cesaret istediğini düşündüm. Kamile Şevki Mutlu ve Remziye Hisar: ilk kadın tıp profesörü ve Sorbonne’da doktora yapan ilk Türk kadın bilim insanı; kız öğrencilere ilham verdiklerini hissettim. Oktay Sinanoğlu: 26 yaşında Yale’de profesör oldu; çalışkanlığına hayran kaldım. Gazi Yaşargil: mikrocerrahiyi beyin cerrahisine uyguladı, “Yüzyılın Beyin Cerrahı” seçildi; gurur duydum. Aziz Sancar: DNA onarımıyla Nobel kazandı. Fuat Sezgin: İslam bilim tarihini dünyaya tanıttı. Hulusi Behçet, Cahit Arf, Feza Gürsey ve Teoman Duralı’yı da 245-248. sayfalardaki bilgilerle ekleyebilirsin.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Bilim İnsanları

İslamiyet öncesi: Eğitim aile, töre, destan ve askerî talimlerle yürüdü, alp insan tipi hedeflendi; Uygurlarla birlikte yazı, kâğıt, matbaa ve örgün eğitim gelişti. Gerekçe: bozkır yaşam tarzı, bağımsızlık ve savaşa hazır olma ihtiyacı, sonra yerleşik hayat. Türk-İslam devletleri: Medrese, darüşşifa, rasathane, ribat ve tekkelerle eğitim kurumsallaştı; Harezmi, Biruni, İbni Sina gibi bilginler yetişti. Gerekçe: İslam’ın ilmi teşvik etmesi, devletin bilime desteği ve vakıf sistemi. Osmanlı: Medrese, enderun, sıbyan mektebi ve loncalarla kendine özgü bir sistem kuruldu; XVIII. yüzyıldan sonra mühendishaneler, rüştiye, idadi ve darülfünun açıldı. Gerekçe: yönetici ve uzman yetiştirme ihtiyacı, sonra askerî yenilgiler ve Batı’nın gerisinde kalma. Cumhuriyet: Tevhid-i Tedrisat, Harf İnkılabı, Millet Mektepleri ve üniversite reformuyla millî ve bilimsel bir eğitim kuruldu, araştırma kurumları açıldı. Gerekçe: eğitimdeki ikiliği gidermek, okuryazarlığı artırmak ve çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmak.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Eğitim Sistemi

Örnek cevap: Broşürü üç katlı bir kâğıt gibi düşünebilirsin. Kapağa “Türkistan’dan Türkiye’ye Eğitim ve Bilim” başlığını ve Uluğ Bey Rasathanesi gibi dikkat çeken bir görseli koy. İç bölümlerde seçtiğiniz dönemin eğitim kurumlarını, önemli bilim insanlarını ve değişimin nedenlerini kısa kutular hâlinde, birer görselle anlat. Orhun Yazıtları, Nizamiye Medresesi, Sahn-ı Seman, Darülfünun ve Tevhid-i Tedrisat’tan oluşan bir zaman şeridi, değişimi bir bakışta gösterir. Arka kapakta kaynakçayı ve grup üyelerinin adlarını ver. Sunumda da göz teması kur, kısa ve anlaşılır konuş.