11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 128-135 Cevapları

Örnek cevap (kavram haritası): Merkeze “Türklerin İslamiyet’i Kabulü” yaz. Birinci kol, eski dinî unsurlar: Gök Tanrı inancı, dağ, su ve ağaç gibi tabiat unsurlarına saygı, atalar kültü, kam ya da şaman, yuğ denen yas törenleri, kurganlar. İkinci kol, İslamiyet sonrası uygulamalar: Allah inancı, namaz, oruç, zekât, hac, Ramazan ve Kurban Bayramları, cami ve mescit, medrese eğitimi, Ahmed Yesevi gibi mutasavvıfların öncülüğünde tasavvuf. Üçüncü kol, süren ve dönüşen unsurlar: tek Tanrı anlayışı, ahiret inancı, adalet ve şehitlik düşüncesi, ataları anma geleneğinin türbe ziyaretine dönüşmesi. Oklarla eski unsurların yenileriyle nasıl buluştuğunu göster.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Müslüman Türk Devletleri Kültür ve Medeniyeti

Örnek cevap (akış şeması): İslamiyet devlet ile toplumu bir arada tutan temel unsurdur → Din işleri, başında şeyhülislamın bulunduğu meşihat makamınca yürütülür; fetva, yargı ve eğitim bu yapıya bağlıdır → Mahallede mescit, şehirde külliye cami toplumsal hayatın merkezi olur → Caminin çevresinde imaret, darüşşifa, medrese ve çeşme gibi hayır kurumları kurulur → Doğumdan ölüme kadar isim koyma, sünnet, nikâh ve cenaze gibi her adımda dinî uygulamalar yer alır → Sofra, hamam, ticaret ve tarım gibi gündelik işler de dinî adap ve kurallarla şekillenir. Şemanın sonuna, farklı inançlara karşı izlenen dengeli politikanın sağladığı toplumsal barışı ekleyebilirsin.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti

Örnek cevap: Türk-İslam devletlerinde ve Osmanlı’nın Klasik Dönemi’nde din; devlet yönetiminden eğitime ve yargıya kadar hayatın her alanını şekillendiriyordu, bu işler şeyhülislam ve ilmiye sınıfı eliyle yürütülüyordu. Tanzimat’tan itibaren yargı, eğitim ve vakıf işleri yeni nezaretlere geçti, şeyhülislamlığın yetkisi daraldı. Cumhuriyet Dönemi’nde 1924’te Diyanet İşleri Başkanlığı kuruldu, Tevhid-i Tedrisat ile din eğitimi devlet denetimine alındı, 1925’te tekke ve zaviyeler kapatıldı. Böylece din işleri devlet ve siyaset işlerinden ayrıldı, din bir vicdan meselesi olarak kabul edildi. Bununla birlikte din, Atatürk’ün de vurguladığı gibi milletimizin temel değerlerinden biri olmaya devam etti; bugün din ve vicdan özgürlüğü güvence altındadır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması (30 Kasım 1925): Nedenleri ve Sonuçları

Örnek cevap: Ben 21 Mart’ta kutlanan nevruza katılmak isterdim. Bu bayram baharın gelişini ve Türklerin Ergenekon’dan çıkışını simgeler; yani hem tabiatın uyanışını hem de milletin yeniden doğuşunu kutlar. Hazırlıklar bile heyecan vericidir: evler temizlenir, yeni elbiseler giyilir, akrabalar ziyaret edilir. Kurbanın ardından yemekler yenir, ateşler yakılır; at yarışı, güreş ve top oyunları düzenlenir, kadınlar ve erkekler eğlencelere birlikte katılır. Devlet yöneticilerinin halkla birlikte kutladığı bu bayram, toplumun birlik duygusunu en iyi yansıtan kutlamadır. İstersen kağanın tahta çıkışı ya da zafer için düzenlenen toylardan birini seçip onu da gerekçelendirebilirsin.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Örnek cevap: İslamiyet’in kabulü eski kutlamaları ortadan kaldırmadı, onlara yeni bir anlam kattı. Nevruz, Selçuklularda ve Osmanlılarda baharın ve yeni yılın başlangıcı olarak kutlanmaya devam etti; toy geleneği düğün ve şenliklerde yaşadı. Hıdırellez, eski yaz bayramlarına dayanmakla birlikte Hızır ve İlyas inancı etrafında dinî bir anlam kazandı. Bunlara Ramazan ve Kurban Bayramları ile kandil geceleri gibi yeni dinî kutlamalar eklendi. Sultanların bayram namazından sonra tebrikleri kabul edip fakirlere et dağıtması, eski cömertlik geleneğinin İslami bir biçim almasıdır. Kısacası Türkler millî geleneklerini korurken onları İslam’ın değerleriyle harmanladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Müslüman Türk Devletlerinde Sosyal Hayat