10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 90-98 Cevapları

Örnek cevap: Sevgiyle aç gönlünü yetmiş iki millete, / İlimle ışık tut cehaletin gecesine, / Gönül kırma, iyilik ek, sabırla bekle, / Edep ile varılır insanlık mertebesine. Bu dörtlükte Mevlana’nın hoşgörüsü, İbnülarabi’nin ilme verdiği değer, Yunus Emre’nin gönül anlayışı ve Hacı Bektaş Veli’nin edep öğüdü bir araya getirilmiştir.

Hoca Ahmed Yesevi: İslam’ı Türkistan’da Türkçe hikmetleriyle yaydı, Türkçeyi bir ilim ve irfan dili yaptı, dervişleriyle bu anlayışı Anadolu ve Balkanlara kadar ulaştırdı. Mevlana Celaleddin Rumi: Mesnevi ve Divan-ı Kebir ile sevgi, hoşgörü ve birlik mesajını bütün insanlığa duyurdu. Hacı Bektaş Veli: Makâlât gibi eserleriyle edep, ilim ve sevgiyi öğütledi, Anadolu ve Balkanlarda halkın İslamlaşmasında etkili oldu. Yunus Emre: Sade Türkçe şiirleriyle insan sevgisini ve gönül kırmamayı anlattı, Türkçenin Anadolu’da kökleşmesini sağladı. Muhyiddin İbnülarabi: Fütûhât-ı Mekkiyye ve Füsûsu’l-Hikem ile tasavvuf düşüncesine yön verdi, ilmi yücelterek cehaletin insanları ayırdığını vurguladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Müslüman Türk Devletleri Kültür ve Medeniyeti

Kaşgarlı Mahmud: Türkçenin bilinen ilk sözlüğü Divânü Lugâti’t-Türk’ü yazdı; Türkçenin Arapça kadar zengin olduğunu gösterdi, eserine bir dünya haritası ekledi ve Türk kültürünü belgeledi. Ömer Hayyam: Üçüncü dereceden denklemleri geometrik yollarla çözerek analitik geometriye katkı yaptı; İsfahan Gözlemevi’nde Celali Takvimi’ni ve yıldız tablosunu hazırladı, rubaileriyle de ün kazandı. Cezeri: Su ve hava dengesiyle çalışan elliden fazla makine, su saati, otomat ve fıskiye tasarladı; robotik ve otomasyonun öncülerindendir. İbni Bibi: Türkiye Selçuklularının yaklaşık yüz yıllık tarihini anlatan bir vakayiname yazdı, toprak yönetimi hakkında da bilgi verdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu İlim İnsanları

Örnek cevap: İslam dünyasında bilim, hangi kaynaktan gelirse gelsin öğrenilmesi gereken bir değer olarak görüldü; Müslümanlar Yunan bilgisini alırken bundan çekinmedi, kaynak gösterdi ve gerektiğinde eleştirdi. Hükümdarların bilim insanlarını desteklemesi ve İslam’ın ilmi teşvik etmesi de bilimi güçlendirdi. Avrupa’da ise kilisenin öğretileri ve skolastik düşünce bilimsel çalışmaları kısıtladı. Avrupalılar Müslümanlardan bilgi alırken bunu düşmandan almak olarak gördü. Harun Reşid’in gönderdiği su saatini Charlemagne’ın sarayının anlayamayıp büyülü sanması, iki dünya arasındaki bilgi farkını gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslam Medeniyetinde İlim ve Sanat Hayatı

Örnek cevap: Değerler listesi ve sıralama: 1. Sevgi ve hoşgörü, 2. İlme ve bilgiye değer verme, 3. Dürüstlük, 4. Yardımseverlik ve cömertlik, 5. Sabır ve çalışkanlık. Gerekçe: Sevgi ve hoşgörü farklı insanları bir arada tuttuğu için en başa, ilim ise toplumu ilerlettiği için ikinci sıraya konabilir. Bu değerler sayesinde Anadolu’daki farklı topluluklar Türklerle kaynaştı, İslam gönüllü olarak benimsendi ve Türkçe yaygınlaştı. Sıralamayı kendi gerekçelerine göre değiştirebilirsin.