Kısaca
Miryokefalon Savaşı, Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan ile Bizans İmparatoru I. Manuel Komnenos arasında 17 Eylül 1176‘da Eğirdir Gölü’nün kuzeyindeki Tzibritze Geçidi’nde yapılan savaştır. Konya’yı almak için büyük bir orduyla Anadolu’ya giren Manuel, geçitte yamaçlara yerleşen Türk birliklerinin ani saldırısına uğradı ve ordusu akşama kadar tamamen imha edildi. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre bu savaş, Bizans’ın “Anadolu’yu Türkler’den geri alma ümidini tamamen yok eden” savaştır ve Anadolu’nun Türkleşmesinde çok önemli bir dönüm noktasıdır.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tarih | 17 Eylül 1176 |
| Yer | Miryokefalon Kalesi yakını, Eğirdir Gölü’nün kuzeyindeki Tzibritze Geçidi |
| Taraflar | Anadolu Selçuklu Devleti – Bizans İmparatorluğu |
| Komutanlar | II. Kılıçarslan – I. Manuel Komnenos |
| Bizans ordusu | Fransız, Alman, İngiliz, Macar, Sırp, Gürcü, Kuman ve Peçenek birliklerinin de katıldığı büyük ordu |
| Sonuç | Bizans ordusu imha edildi; Manuel barış istedi |
📌 SINAV NOTU: Miryokefalon sorularında en çok sorulan sonuç: Bizans’ın Anadolu’yu geri alma ümidinin sona ermesi ve Anadolu’nun kesin olarak Türk yurdu hâline gelmesi. Malazgirt (1071) Anadolu’nun kapılarını açtı, Miryokefalon (1176) ise Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu kesinleştirdi.
Miryokefalon Savaşı’nın Nedenleri
- Selçukluların güçlenmesi: II. Kılıçarslan, 1174’te Sivas, Niksar, Tokat ve Komana ile bütün Danişmend ilini ele geçirdi. TDV’ye göre bu tarihten sonra Bizans’a karşı daha tehditkâr bir tutum izlemeye başladı.
- Manuel’in hedefleri: Manuel Komnenos, Anadolu’da Bizans hâkimiyetini yeniden kurmak ve Kudüs yolunu açarak itibarını artırmak istiyordu. Bizans kaynaklarına göre Konya’yı bizzat istila etmeyi planlıyordu.
- Kalelerin yeniden yapılması: Manuel, Türklerin yıktığı Dorylaion (Eskişehir) Kalesi’ni yeniden inşa ettirdi, Sublaion (Homa) Kalesi’ni de yaptırıp garnizon yerleştirdi.
- Barış tekliflerinin reddi: Kılıçarslan’ın antlaşmayı yenileme tekliflerini reddeden Manuel, 1176 ilkbaharında büyük bir orduyla Anadolu’ya geçti.
Savaşın Seyri
Bizans ordusu Laodikeia (Denizli), Honaz, Dinar ve Uluborlu üzerinden Miryokefalon’a doğru ilerledi. Selçuklu birlikleri yolları tuttu, baskınlar yaptı; ekinler ve otlar tahrip edildi, su kaynakları kullanılamaz hâle getirildi. Bizans ordusunda hastalıktan çok sayıda asker öldü. Kılıçarslan savaştan önce Manuel’e bir kez daha barış teklif etti; ancak imparator, komutanlarının uyarılarına rağmen ilerlemekte ısrar etti.
Bizans ordusu Tzibritze Geçidi’nin en dar yerine girdiğinde, yamaçlara yerleşmiş Türk birliklerinin ani saldırısıyla karşılaştı ve paniğe kapıldı. TDV’nin ifadesiyle “akşama kadar devam eden saldırı sonunda Bizans ordusu tamamen imha edildi”. Manuel güçlükle kaçıp kurtulabildi; Türkler bol miktarda ganimet ve sayısız esir ele geçirdi.
Savaşın tam olarak nerede yapıldığı konusunda farklı görüşler vardır: Düzbel, Gelendost, Kumdanlı (Hoyran), Sultandağı eteklerindeki Kırkbaş köyü ve Çivril bunlardan bazılarıdır.
Barış Şartları
Yenilginin ardından Manuel Komnenos barış istedi. TDV’ye göre Kılıçarslan, Sublaion ve Dorylaion kalelerinin yıkılması ve 100.000 altın ödenmesi şartıyla bu teklifi kabul etti. Manuel, Sublaion’u yıktırdı ancak Dorylaion’u yıktırmadı. Bunun üzerine Kılıçarslan Menderes bölgesine 24.000 kişilik bir birlik gönderdi.
Miryokefalon Savaşı’nın Sonuçları
- Bizans’ın ümidinin sona ermesi: TDV’ye göre Malazgirt’ten beri Anadolu’yu geri alabileceklerini ümit eden Bizanslıların bu ümitleri Miryokefalon’da tamamen yok oldu; Bizans savunmaya çekildi ve bir daha eski gücüne kavuşamadı.
- Anadolu’nun Türkleşmesi: TDV, Miryokefalon’u “Anadolu’nun Türkleşmesi açısından çok önemli bir dönüm noktası” olarak niteler; Ege sahil şeridi dışında Anadolu’da hâkimiyet Türklerin eline geçti.
- Manuel’in itibar kaybı: Manuel, papalık nezdinde itibarını kaybetti. İngiltere Kralı II. Henry’ye yazdığı mektupta yaşadığı felaketi ve Konya’yı almanın imkânsızlığını anlattı.
- İslam dünyasında yankı: Kılıçarslan halifeye ve komşu hükümdarlara zafernameler gönderdi; zafer İslam ülkelerinde bayramla kutlandı.
Sıkça Sorulan Sorular
Miryokefalon Savaşı ne zaman yapıldı?
17 Eylül 1176’da yapıldı.
Miryokefalon Savaşı kimler arasında yapıldı?
Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan ile Bizans İmparatoru I. Manuel Komnenos arasında yapıldı.
Miryokefalon Savaşı’nı kim kazandı?
II. Kılıçarslan komutasındaki Selçuklu ordusu kazandı; Bizans ordusu imha edildi.
Miryokefalon Savaşı’nın en önemli sonucu nedir?
Bizans’ın Anadolu’yu Türklerden geri alma ümidi tamamen sona erdi ve Anadolu’nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.
Malazgirt ile Miryokefalon arasındaki fark nedir?
Malazgirt (1071) Anadolu’nun kapılarını Türklere açtı; Miryokefalon (1176) ise Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu kesinleştirdi.
Miryokefalon nerededir?
Eğirdir Gölü’nün kuzeyindeki Tzibritze Geçidi yakınındadır; savaş alanının tam yeri konusunda farklı görüşler vardır.
Kaynaklar: Abdülkerim Özaydın, “Kılıcarslan II”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 25, s. 398-402; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Miryokefalon Savaşı”. Malazgirt ile karşılaştırma ders kitaplarındaki anlatıma dayanır.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Nedenleri, Seyri ve Sonuçları){kind=link}