Anadolu Selçuklu Devleti

Anadolu (Türkiye) Selçuklu Devleti (1075-1308)

Büyük Selçuklular ‘ın Anadolu topraklarına gelişi, Malazgirt Meydan Muharebesini kazanması Uç komutanlarınca Anadolu’da Beylikler kurulması sonrasında Anadolu hakimiyetini sağlamaları Anadolu Selçuklu Devleti’ne nasip olmuştur.

Tarihimizin en azametli dönemi olan Osmanlıların da nüvesini Anadolu Selçukluları ‘nın oluşturduğu söylenebilir.

Bizans ile yapılan mücadele Anadolu coğrafyasına hükmetme konusunda yaptıkları da kayda şayandır.

Dönemlerinde dünyanın en büyük tehlikesi Moğollarla mücadeleleri Anadolu’nun tamamen harap olmasını engellemiştir.

Ayrıca Haçlı ordularıyla yaptıkları mücadeleler İslam tarihi ve dünya tarihi açısından önemli mihenk taşlarından olmuş tarihin akış seyrini etkilemişlerdir.

Anadolu Selçuklu Devletini daha iyi açıklamak için bu devletin tarihini kuruluş ,yükselme, gerileme ve yıkılış olarak dört başlık altında inceleyeceğiz.

Anadolu Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu :

🔷 Selçuk Bey’in torunu, Kutalmış’ın oğlu Süleyman Şah (1075-1086) Alparslan döneminde Selçuklu Devleti’nde hizmetlerde bulunmuş, Sultan Melikşah’ın tahta geçmesini takip eden yıllarda Anadolu’daki fetih hareketlerine başlamıştır.

🔷 Süleyman Şah, Anadolu’daki fetihlerini Marmara Denizi yönüne çevirmiş, İznik’i alarak Türkiye Selçuklu Devleti’nin başkenti yapmıştır.

🔷 Süleyman Şah, 1075 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir.

🔷 Süleyman Şah bu yeni devleti kurmakla hem Anadolu’ya göçmüş Türkmenleri birleştirdi, hem de göçebe Oğuzların daha büyük kitleler halinde Anadolu’ya gelmelerini sağladı.

🔷 Bizans ile sınır oluşturan Süleyman Şah, Bizans ile Dragon Antlaşması’nı yaptı (1081). Bizans bu antlaşmayla Süleyman Şah’a yüksek miktarda vergi ödemek zorunda kalmıştır.

🔷Halep Muhasarası sırasında Şam Meliki Tutuş ile arası açıldı ve yaptığı savaşta vefat etti.

🔷 I.Haçlı Seferleri sonucunda İznik’in Bizans tarafından alınmasından sonra I.Kılıçarslan Konya’yı devletinin merkezi yapmıştır.

🔷 I. Sultan Mesud Bizans’lılara karşı başarılı mücadeleler yaptıktan sonra II.Haçlı seferine katılan Avrupalı ordularla savaşa girdi. 1147’de Alman imparatoru II.Konrad’ı hezimete uğrattı.

🔷 Haçlı Seferlerinde elde edilen başarılar, Selçuklu Devleti’nin gücüne güç ününe ün kattı. Devlet istikrarlı bir yükselişe geçmiş oldu.

Anadolu Selçuklu Devleti’nin Yükselişi :

🔷 Bu dönemde Sultan Mesut’un ölümü üzerine tahta geçen II.Kılıçarslan Mengücekoğulları‘nı tabiiyetine aldı .

🔷 II. Kılıçarslan Dönemi’nde, ilk defa altın ve gümüş para bastırılmıştır ki bu da ekonominin güçlendiğini gösterir.


Miryakefalon Savaşı (1176) :

II.Kılıçarslan’ın başarıları Bizans imparatoru Manuel’i endişelendirmeye başlamıştı.

Manuel, Selçuklu Devleti’ni yıkma kararı ile yüz bini aşkın ordusu ile Miryakefalon mevkiine geldi.

Miryokefelon Geçidi’ndeki Türk pususu, |Fransız resimci Gustave Doré’un çizimi

1176 Eylülünde yapılan savaşı Kılıçarslan’ın orduları kazandı ve böylece , Türkler “İkinci Malazgirt Zaferini” kazandılar.

Bu zaferle Bizanslıların Türkleri Anadolu’dan atma ümitleri yıkıldı.

Bu savaş sonunda batılı kaynaklarda Anadolu’ya “Türk İli” denilmeye başlanmıştır.


🔷 Yine bu dönemde Selçuklular Uluborlu,Eskişehir,Kütahya bölgelerini fethettiler.(1182) Danişmend toprakları ve Çukurova zaptedildi.

🔷 I. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi’nde Antalya fethedildi ve Anadolu Selçuklu Devleti’nde ilk defa denizcilik faaliyetlerine başlandı.

🔷 I.Gıyaseddin Keyhüsrev tahta geçtikten sonra Bizans ordusu ile 1211’de Alaşehir’de yapılan savaşta galip geldi.

🔷 I.Gıyaseddin, savaş sonunda muharebe meydanında gezinirken bir Rum askeri tarafından Şehit edildi.

🔷 I.Gıyaseddin Keyhüsrev’in yerine tahta geçen I.İzzettin Keykavus Sinop‘u fethetti.(1214)

🔷 Yakalandığı verem hastalığı nedeniyle vefat eden İzzettin Keykavus’un yerine kardeşi I.Alaaddin Keykubat tahta geçti.

🔷 Alaaddin Keykubat 1223’de Kolonaras kalesini alarak Alaiye (Alanya) ismini verdi.

🔷 Ayrıca Kırım’ın Suğdak Limanı ele geçirildi.


Yassıçemen Savaşı ( 1230 ):

Alaaddin Keykubat , Moğollarla mücadele eden Harezmşah Muhammed’le dost olmaya çalıştı.

Fakat Harezmşah Muhammed’in tavırları nedeniyle 1230 yılında yapılan Yassıçimen Savaşında Alaaddin Keykubat, Muhammed Harezmşah’ı yendi.

Alaadin Keykubat barış görüşmesi için Moğol Kağan’ı Ögeday’a 1232’de bir elçi gönderdi.

Ancak Ögeday bir yarlığ (ferman) ile birlikte gönderdiği 1236 tarihli mektupta Selçuklular’ın tabiyetine girmesini istedi.


🔷 Alaaddin Keykubad 1237’de zehirlenerek öldürüldü ve devlet gerilemeye başladı.

🔷 Alaadin Keykubat’ın yerine geçen II.Gıyaseddin Keyhüsrev (1237-1246) ilk yıllarını saltanat kavgaları içinde geçirdi.

🔷 1240 senesinde Babai isyanı (Baba İshak) patlak verdi.

🔷 Ayaklanma çok kanlı bir şekilde bastırıldı.Bu durum Anadolu Selçuklu Devleti’nin eski gücünü kaybettiğini de göstermiş oldu.


Kösedağ Savaşı ( 1243) :

Bu isyandan sonra Moğol İstilası başladı ve Selçuklu ordusu Moğol ordusuna Kösedağ’da 1243 yılında yenildi.

Kösedağ Muharebesi’nden bir sahne

Bu mağlubiyet arkasından esaret başladı ve yapılan anlaşma ile Selçuklular Moğollara vergi vermeye mecbur hale geldiler.

Ayrıca taht kavgaları başladı ve merkezi otorite bozuldu.

Anadolu Türk siyasi birliği bozuldu. (Ankara Savaşı ile ortak sonuç)

Anadolu’da yeniden birçok beylik kuruldu. (II.Beylikler Dönemi)

Anadolu Selçuklu Devleti yıkılma sürecine girdi.

Türklerin batıya ilerleyişi durdu.


Anadolu Selçuklu Devleti’nin Gerilemesi :

🔷 Moğollar ile yapılan Kösedağ Savaşı Anadolu Selçuklu Devleti ‘nin çöküşünün başlangıcı olmuştur.

🔷 II.Gıyaseddin Keyhüsrev’in ölümünden sonra oğulları arasında kendilerine destekleyen emirlerin kışkırtmasıyla taht mücadeleleri başladı.

🔷 Bu kavgaları fırsata çeviren Moğollar Anadolu’yu sömürmeye giriştiler.

🔷 Vezir Celaleddin Karatay bu durumu önleme amacıyla üçlü refakat sistemini başlattıysa da onun ölümü ile bu sistem de sona erdi.

🔷 Selçuklu toprakları 1259’da Moğollar tarafından Kızılırmak sınır olmak üzere iki kardeş arasında paylaştırıldı.

🔷 Anadolu’da Moğolların zulmüne uğrayan beyler 1276’da Şerafeddin Hatiroğlu’nun önderliğinde isyan ettiler.

🔷 İsyan Moğollar tarafından bastırıldı ve Şerafeddin Hatiroğlu parçalanarak öldürüldü.

Anadolu Selçuklu Devleti’nin Yıkılışı :

🔷 1277’den sonra başlayan fiili Moğol işgali ve yönetimi Anadolu Selçuklu Devleti’nin sonunu hazırladı.

🔷 Anadolu Selçuklu Devleti’nin tarihe gömüldüğü 1308-1318 yılına dek , Anadolu sözde sultanların, şehzadelerin birbirleriyle mücadeleleri, devlet adamları ve beylerin ihtirasları, suikastler, Moğollar’a karşı isyanlar,Bizans’a ilticalar,Moğollar’ın intikam seferleri,iktisadi çöküntü ve halkın perişanlığını gözler önüne sermiştir.

🔷 Devletin yıkılmasıyla birlikte Anadolu Selçuklu Devleti toprakları üzerinde Türkmen Beyleri yeni beylikler kurmaya başlamışlardır.


Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.


Görsel Kaynakları:
https://twitter.com/Tarih_Gazetesi/status/1041606353272352770/photo/1
https://www.wikizero.com/tr/I._Manuil
https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6seda%C4%9F_Muharebesi

Cevap Yok

Tartışmaya Katılın

Abonelerimiz Arasına Katıl

Sitemize abone olarak en son ders ve yazılardan haberdar olabilirsiniz.

Abone Olduğunuz İçin Teşekkürler...

Bir şeyler ters gitti :(