Kısaca: Berlin Antlaşması, Ayastefanos Antlaşmasına İngiltere ve Avusturya-Macaristan’ın itirazı üzerine Alman Şansölyesi Bismarck başkanlığında toplanan Berlin Kongresi sonunda 13 Temmuz 1878‘de imzalandı. Büyük Bulgaristan üçe bölündü, Sırbistan, Karadağ ve Romanya’nın bağımsızlığı kesinleşti, Bosna-Hersek’in yönetimi Avusturya’ya bırakıldı, Kars, Ardahan ve Batum Rusya’ya verildi. Ermeni meselesi Avrupa denetimine girerek uluslararası bir sorun oldu.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tarih | 13 Haziran – 13 Temmuz 1878 (Berlin Kongresi) |
| Başkan | Alman Şansölyesi Otto von Bismarck |
| Katılanlar | Osmanlı, Rusya, İngiltere, Fransa, Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya |
| Bulgaristan | Bulgaristan Prensliği, Doğu Rumeli ve Makedonya olarak üçe ayrıldı |
| Doğu Anadolu | Kars, Ardahan, Batum Rusya’ya; Doğubayazıt Osmanlı’ya geri verildi |
| Kıbrıs | 4 Haziran 1878 sözleşmesiyle yönetimi İngiltere’ye geçmişti |
📌 SINAV NOTU: Berlin Antlaşması, Osmanlı’nın dağılma sürecini hızlandıran antlaşmadır: İngiltere Osmanlı’nın toprak bütünlüğünü koruma politikasından vazgeçti, sonraki yıllarda Fransa Tunus’u (1881), İngiltere Mısır’ı (1882) işgal etti. Sınavlarda Ermeni meselesinin uluslararası sorun hâline gelmesi ve Bosna-Hersek’in Avusturya yönetimine geçmesi (1908’de ilhak) en çok sorulan sonuçlardır.
Berlin Kongresinin Toplanma Nedeni
93 Harbi sonunda imzalanan Ayastefanos Antlaşması, Rusya’yı Büyük Bulgaristan aracılığıyla Ege’ye ve Akdeniz’e yaklaştırıyordu. Bu durum İngiltere’nin Akdeniz ve Hindistan yolu çıkarlarını, Avusturya-Macaristan’ın Balkan politikasını tehdit etti. İki devletin baskısıyla Rusya antlaşmanın yeniden görüşülmesini kabul etti. İngiltere, Kongre’de Osmanlı’yı destekleme karşılığında 4 Haziran 1878’de Kıbrıs’ın yönetimini geçici olarak üstlendi. Kongre, Alman Şansölyesi Bismarck başkanlığında 13 Haziran 1878’de Berlin’de toplandı.
Berlin Antlaşmasının Maddeleri
- Büyük Bulgaristan üçe ayrıldı: Osmanlı’ya vergi veren özerk Bulgaristan Prensliği, Hristiyan bir valinin yöneteceği Doğu Rumeli ve Osmanlı’ya bırakılan Makedonya.
- Sırbistan, Karadağ ve Romanya’nın bağımsızlığı kesinleşti.
- Bosna-Hersek, Osmanlı toprağı sayılmakla birlikte yönetimi geçici olarak Avusturya-Macaristan’a bırakıldı.
- Kars, Ardahan ve Batum Rusya’ya bırakıldı; Doğubayazıt Osmanlı’ya geri verildi.
- Teselya ile Yanya’nın bir kısmı konusunda Yunanistan lehine sınır düzeltmesi yapılması öngörüldü (Teselya 1881’de Yunanistan’a verildi).
- Osmanlı, Ermenilerin yaşadığı yerlerde ıslahat yapacak ve bunları Avrupa devletlerine bildirecekti.
- Osmanlı Rusya’ya savaş tazminatı ödeyecekti.
Sonuçları ve Önemi
- Osmanlı Devleti Balkanlarda büyük toprak kaybına uğradı; Balkan milliyetçiliği daha da güçlendi.
- Ermeni meselesi Avrupa devletlerinin denetimine girerek uluslararası bir sorun hâline geldi.
- İngiltere, Osmanlı’nın toprak bütünlüğünü koruma politikasından vazgeçti; Fransa Tunus’u (1881), İngiltere Mısır’ı (1882) işgal etti.
- Doğu Rumeli 1885’te Bulgaristan’a katıldı; Avusturya 1908’de Bosna-Hersek’i ilhak etti.
- Rusya, Ayastefanos’taki kazanımlarının bir kısmını kaybettiği için Almanya’ya küstü; bu durum Avrupa’daki ittifak bloklarının oluşumunda etkili oldu.
- Balkanlardan ve Kafkasya’dan Anadolu’ya büyük göç dalgaları yaşandı.
Savaşın kendisi için 93 Harbi sayfasına, dönemin genel çerçevesi için XIX. Yüzyıl Siyasi Olayları sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Berlin Antlaşması ne zaman imzalandı?
Berlin Kongresi sonunda 13 Temmuz 1878’de imzalandı.
Berlin Kongresine kim başkanlık etti?
Alman Şansölyesi Otto von Bismarck başkanlık etti.
Berlin Antlaşması’yla Bulgaristan’a ne oldu?
Büyük Bulgaristan üçe ayrıldı: özerk Bulgaristan Prensliği, Doğu Rumeli ve Osmanlı’ya bırakılan Makedonya.
Berlin Antlaşması’yla Bosna-Hersek’e ne oldu?
Osmanlı toprağı sayılmakla birlikte yönetimi Avusturya-Macaristan’a bırakıldı; Avusturya 1908’de bölgeyi ilhak etti.
Kıbrıs İngiltere’ye ne zaman bırakıldı?
İngiltere, Berlin Kongresi’nde Osmanlı’yı destekleme karşılığında 4 Haziran 1878’de Kıbrıs’ın yönetimini geçici olarak üstlendi.
Ermeni meselesi ne zaman uluslararası sorun oldu?
Berlin Antlaşması ile Ermenilere yönelik ıslahatların Avrupa devletlerine bildirilmesi kararlaştırılınca uluslararası bir sorun hâline geldi.
Kaynak: MEB, Tarih 11 ders kitabı, 3. ünite: Osmanlı Topraklarını Paylaşma Mücadelesi (1878 Berlin Antlaşması). Görsel: Berlin Kongresi, 13 Temmuz 1878, Anton von Werner (Wikimedia Commons, kamu malı).
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Maddeleri ve Sonuçları){kind=link}