10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 82-85 Cevapları

Benzerlikler: Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası ile Chartres Katedrali aynı dönemin (XII-XIII. yüzyıl) dinî yapılarıdır. İkisinde de anıtsal ve zengin süslemeli taç kapılar bulunur, ustalıklı bir taş işçiliği görülür ve süslemeler dinî anlamlar taşır. Farklılıklar: Divriği’nin kapısında geometrik desenler, bitki motifleri ve yazılar vardır, insan figürü kullanılmamıştır; kapının cenneti tasvir ettiği düşünülür. Chartres’ta ise dinî kişiler ile kral ve kraliçelerin heykelleri öne çıkar ve Gotik üslup hâkimdir. Divriği cami, darüşşifa ve türbeden oluşan bir külliye olduğu için sosyal bir işlev de taşırken Chartres yalnızca ibadet yapısıdır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Hem İbadethane Hem Hastane: Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası

Bilim: İki dünyada da astronomi, matematik ve tıp çalışıldı; ancak Türk-İslam dünyasında bilim insanları desteklenirken Avrupa’da kilise deneysel bilimi kısıtladı. Eğitim: Medreseler ve üniversiteler bu dönemde yayıldı; medreseler vakıflarla ücretsiz, üniversiteler kilise denetiminde ve Latince eğitim veriyordu. Sanat: İki tarafta da sanat büyük ölçüde dinî yapılarda gelişti; Türk-İslam sanatında geometrik ve bitkisel süsleme, çini ve kümbet; Batı’da heykel, fresk, vitray ve Gotik mimari öne çıktı. Kültür: İki medeniyette de din, hayatın bütün alanlarını etkiledi; Türk-İslam dünyasında hoşgörü ve farklı kültürlerle etkileşim, Avrupa’da ise skolastik düşünce belirleyici oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Orta Çağda Dünya

Örnek cevap: Türkler Anadolu’da medreseler açarak dinî ve akli bilimleri öğretti, Türkçe ve İslam kültürünü yeni kuşaklara aktardı. Kütüphaneler ve vakıflar halkın eğitime ulaşmasını kolaylaştırdı. Hoca Ahmed Yesevi’nin yolundan giden dervişler ve Mevlana, Yunus Emre gibi mutasavvıflar İslam’ı sevgi ve hoşgörüyle anlatarak halkın gönlünü kazandı. Böylece Anadolu kısa sürede hem kültür hem inanç bakımından Türk-İslam yurdu hâline geldi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Müslüman Türk Devletlerinde Eğitim

Örnek cevap: Camiler ibadet ve buluşma yeri olarak Müslüman nüfusun çevresinde toplanmasını sağladı (Divriği Ulu Camii, Alaeddin Camii). Medreseler (Sâhibiye, İnce Minareli) eğitimle Türk-İslam kültürünü yaydı. Kervansaraylar (Sultanhanı) ve köprüler ticareti canlandırarak Türk yerleşimlerini büyüttü. Darüşşifalar (Sivas’taki İzzeddin Keykavus Darüşşifası) halka hizmet ederek devlete bağlılığı artırdı. Bu eserler, Anadolu’nun artık bir Türk yurdu olduğunu gösteren kalıcı izler bıraktı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu Devleti Mimari ve Sanat

Örnek cevap: Mevlana; dil, din, ırk ve mezhep ayrımı yapmadan bütün insanlara gönül kapısını açmış, sevgi ve hoşgörüyü öğretilerinin merkezine koymuştur. Onun düşünceleri yüzyıllar boyunca farklı kültürlerden insanları etkilemiş, eserleri pek çok dile çevrilmiştir. UNESCO, barış ve uzlaşmaya ihtiyaç duyulan bir dünyada bu evrensel mesajı hatırlatmak amacıyla 2007 yılını Mevlana ve Hoşgörü Yılı ilan etmiştir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Müslüman Türk Devletleri Kültür ve Medeniyeti