11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 163-169 Cevapları

Örnek cevap: Mora’da, özellikle Tripoliçe’de on binlerce Türk’ün katledilmesi, yüzyıllardır millet sistemi içinde bir arada yaşayan Müslüman ve gayrimüslim topluluklar arasındaki güveni derinden sarstı. Müslüman halkta Rumlara ve onları destekleyen Avrupalılara karşı güvensizlik ve tepki arttı. Hayatta kalan Türkler bölgeyi terk etmek zorunda kaldı ve Mora’daki Türk varlığı büyük ölçüde sona erdi. Bu olaylar, etnik milliyetçiliğin Osmanlı toplumunu bölmeye başladığını gösterdi ve diğer ayrılıkçı hareketlere de örnek oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: XIX. Yüzyıl Siyasi Olayları

Örnek cevap: Avrupalılar Fransız İhtilali’nin hak ve özgürlük ilkelerini savunduklarını söylerken Mora’da katledilen binlerce Türk’ün yaşam hakkını görmezden geldi. Bu, insan haklarının yalnızca bir topluluk için savunulduğu, eşitlik ilkesine aykırı bir çifte standarttı. Filhelenlerin Antik Yunan hayranlığı ve büyük devletlerin Osmanlı’yı zayıflatma hesabı adalet duygusunun önüne geçti. Navarin’de savaş hâlinde olmadıkları bir devletin donanmasını yakmaları da hukuka aykırıydı. Kısacası Avrupa’nın tutumu adaletten çok siyasi çıkara dayanıyordu.

Örnek cevap: Askerî açıdan Osmanlı ordusu Konya’da ve Nizip’te Mısır kuvvetlerine yenilmişti; isyanı tek başına bastıracak gücü yoktu. Bu yüzden önce Rusya ile Hünkâr İskelesi Antlaşması yapıldı, sonra İngiltere önderliğinde Avrupa desteği alındı ve Mehmed Ali Paşa geri çekilmeye zorlandı. Siyasi açıdan bu ittifaklar devletin bütünlüğünü kısa vadede korudu. Ancak Osmanlı, bir valisinin isyanını bile yabancı yardımıyla bastırabildiğini göstermiş oldu. Rusya Boğazlar üzerinde imtiyaz kazandı, İngiltere ise Balta Limanı Antlaşması gibi ekonomik ayrıcalıklar elde etti; böylece büyük devletlerin Osmanlı iç işlerindeki etkisi arttı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı (Mısır Sorunu): Nedenleri ve Sonuçları

Örnek cevap: 1) Osmanlı, Mehmed Ali Paşa karşısında askerî olarak yetersiz kalınca Avrupalı büyük devletlerin desteğini aradı. 2) Önce Rusya ile Hünkâr İskelesi Antlaşması’nı yaptı, ardından İngiltere, Avusturya, Prusya ve Rusya’nın imzaladığı 1840 Londra Antlaşması’nı kabul etti. 3) Böylece büyük devletlerin çıkar dengesini kullanarak Mısır’ı hukuken kendine bağlı tuttu, ancak Mısır valiliğini Mehmed Ali Paşa’nın soyuna bırakmak zorunda kaldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı (Mısır Sorunu): Nedenleri ve Sonuçları

Örnek cevap: Sözleşmeyle Boğazlar barış zamanında bütün yabancı savaş gemilerine kapatıldı ve Rusya’nın Hünkâr İskelesi ile kazandığı ayrıcalık sona erdi. Osmanlı açısından bu, Rus himayesinden kurtulmak anlamına geldiği için olumluydu. Ancak Boğazlar ilk kez uluslararası bir sözleşmeyle düzenlendi ve Osmanlı’nın kendi toprağındaki bu su yolu hakkında tek başına karar verme hakkı sınırlandı. Kısacası sözleşme Rus tehdidini azaltırken Boğazları Avrupalı devletlerin ortak denetimine açarak Osmanlı egemenliğini kısıtladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: XIX. Yüzyıl Siyasi Olayları