Kısaca
Reval Görüşmesi (Reval Mülakatı), 9-10 Haziran 1908’de İngiltere Kralı VII. Edward ile Rus Çarı II. Nikolay‘ın Baltık kıyısındaki Reval’de (bugünkü Tallinn, Estonya) yaptığı görüşmedir. Görüşmede Osmanlı Devleti’nin Makedonya toprakları gündeme geldi. Bu durum İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni harekete geçiren gerekçelerden biri oldu ve süreç 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanıyla sonuçlandı.
Görüşmenin Arka Planı: 1907 İngiliz-Rus Anlaşması
Reval buluşması aniden ortaya çıkmış bir olay değildir. 31 Ağustos 1907’de St. Petersburg’da imzalanan anlaşmayla İngiltere ve Rusya, İran, Afganistan ve Tibet konusundaki anlaşmazlıklarını çözmüştü. Bu anlaşmadan sonra iki ülkenin ilişkileri hızla yakınlaştı.
Böylece Avrupa’da Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya’nın oluşturduğu Üçlü İttifak‘a karşı; 1894 Fransız-Rus ittifakı, 1904 İngiliz-Fransız anlaşması ve 1907 İngiliz-Rus anlaşmasıyla kurulan Üçlü İtilaf bloğu belirginleşti. Reval Görüşmesi, bu dostluğu pekiştirmek için yapıldı.
Görüşmenin bir ayrıntısı daha vardır: II. Nikolay yalnızca Rusya’nın çarı değil, aynı zamanda VII. Edward’ın yeğeniydi. Bu ziyaret, bir İngiliz kralının Rusya’ya yaptığı ilk ziyaretti.
Reval’de Ne Konuşuldu?
Görüşmenin tam içeriği dönemin kamuoyuna açıklanmadı; Osmanlı yönetimi dahil herkes bilgiyi basından ve diplomatik kanallardan derlemeye çalıştı. Bilinenler şunlardır:
- Almanya’nın yükselişi: Tarihçi Enver Ziya Karal’a göre ana gündem, Almanya’nın kara ve deniz gücünü artırması ile Avusturya-Macaristan’la birlikte izlediği yayılma siyasetiydi.
- Makedonya’da ıslahat: Osmanlı egemenliğindeki Makedonya’da yapılacak düzenlemeler ele alındı.
- Diğer konular: Avrupa basınına göre İran ve Afganistan meseleleri de gündeme geldi. MEB ders kitabı, görüşmelerin Makedonya ve Boğazlar konusunda yapıldığını belirtir.
Makedonya Islahat Projesi
1908 Mayıs’ının sonunda açıklanan Anglo-Rus projesi şunları öngörüyordu:
- Makedonya valisinin Osmanlı tebaasından olması, ancak büyük devletler tarafından atanması
- Bölgenin geliriyle maaşları ödenecek Avrupalı görevlilerin valiye yardımcı olması
Osmanlı yönetimi için bu, Makedonya’daki egemenliğin fiilen paylaşılması anlamına geliyordu. Ancak tarihçi Feroz Ahmad’ın belirttiği gibi, Reval’de belirli bir ıslahat programı hazırlanmamıştı; karar, iki ülkenin ortak bir ıslahat girişimine yönelmesinden ibaretti.

Osmanlı Devleti’nin Tepkisi
Bâb-ı Âlî, görüşmeyi önceden haber aldı ve daha buluşma gerçekleşmeden bilgi toplamaya başladı. Petersburg, Viyana, Berlin ve Belgrad sefaretlerinden telgraflar, Avrupa gazetelerinden kupürler İstanbul’a aktarıldı.
II. Abdülhamid, görüşmeden sonra Rus elçisinden açıklama istedi. Elçi, görüşmelerin Tibet meselesi hakkında olduğunu söyledi; oysa Tibet sorunu bir yıl önceki anlaşmayla çözülmüştü. İstanbul’daki Alman elçisinin Makedonya konusunda uyarıda bulunmasıyla iyimser hava dağıldı.
15 Haziran 1908’de Sadaret’ten padişaha sunulan belgede, Reval’deki kararların Bulgaristan lehine sonuçlar doğurabileceği belirtilerek II. ve III. Ordu’nun ikmaline önem verilmesi istendi.
II. Meşrutiyet’e Giden Yol
İttihat ve Terakki Cemiyeti, 1908 başında Rumeli’de teşkilatlanmasını büyük ölçüde tamamlamıştı. 13 Mayıs 1908’de padişah ve Heyet-i Vükelâ’ya ihtarnameler göndermeye başlamıştı. Mayıs sonunda açıklanan Anglo-Rus projesini kınayarak Makedonya’daki konsoloslar nezdinde girişimde bulundu.
Reval haberi bu ortama düştü. Cemiyet, Reval kararlarından II. Abdülhamid’i sorumlu tuttu ve tek çözümün padişahın idaresini devirmek olduğuna karar verdi. Süreç 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanı ve Kanun-ı Esasi’nin yeniden yürürlüğe girmesiyle sonuçlandı.
Ayrıntılı bilgi: II. Meşrutiyet: İlanı, Nedenleri ve Sonuçları →
Tarihçiler Ne Diyor?
Reval’in II. Meşrutiyet üzerindeki etkisi tarihçiler arasında tartışmalıdır. Sınavlarda genellikle “Reval Görüşmesi II. Meşrutiyet’in ilanını hızlandırdı” denir; literatürdeki tablo ise daha incelikli:
- İsmail Hami Danişmend: Reval, Osmanlı’dan çok Almanya aleyhine bir girişimdi. İngiltere ve Rusya, diğer büyük devletleri hiçe sayarak Osmanlı’yı paylaşma kararı alamazdı. Görüşme, İttihatçıların isyanına bir bahane olmuştur.
- Mete Tunçay: Meşrutiyet yanlısı subaylar kaygılarında haklıydı. İttihat ve Terakki’nin aydın muhalefetinden subay darbeciliğine dönüşmesinde Makedonya sorunu önemli rol oynadı.
- Rifat Uçarol: İngiltere ve Rusya’nın Balkan meselesinde görüş birliğine varması, cemiyet üyelerinde devletin paylaşılacağı kanaatini güçlendirdi.
- Feroz Ahmad: İttihatçılar Reval’den önce de harekete geçmişti. Reval’in psikolojik etkisi yadsınamaz, ama isyanın asıl nedenleri başka yerdedir. Avrupa’nın Reval’i “devrimi başlatan olay” sayması, oradaki gizli cemiyetlerden haberdar olmamasındandır.
Özetle: Reval tek başına II. Meşrutiyet’i doğurmadı, ama zaten hazır olan hareketi tetikleyen son damla oldu.
Sonuçları
- Üçlü İtilaf bloğu pekişti; I. Dünya Savaşı öncesi saflar belirginleşti.
- Makedonya konusunda büyük devletlerin yeni bir müdahalesinin habercisi oldu.
- İttihat ve Terakki’yi harekete geçirdi; II. Meşrutiyet 23 Temmuz 1908’de ilan edildi.
- II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesine (1909) giden süreci hızlandırdı.
Sıkça Sorulan Sorular
Reval Görüşmesi ne zaman ve nerede yapıldı?
9-10 Haziran 1908’de, Baltık Denizi kıyısındaki Reval’de yapıldı. Reval bugün Estonya’nın başkenti Tallinn’dir.
Reval Görüşmesi hangi devletler arasında yapıldı?
İngiltere ve Rusya arasında. Görüşmeye İngiltere Kralı VII. Edward ile Rus Çarı II. Nikolay katıldı.
Reval Görüşmesi’nin Osmanlı Devleti’ne etkisi nedir?
Görüşmede Makedonya’da ıslahat konusunun ele alınması, Osmanlı topraklarının paylaşılacağı endişesini doğurdu. İttihat ve Terakki Cemiyeti harekete geçti ve 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet ilan edildi.
Reval Görüşmesi II. Meşrutiyet’in tek nedeni midir?
Hayır. İttihat ve Terakki Cemiyeti Reval’den önce de teşkilatlanmış ve harekete geçmişti. Reval, hazır olan bir hareketi hızlandıran tetikleyici olaydır.
Reval Mülakatı ile Reval Görüşmesi aynı şey mi?
Evet. Aynı olayın iki adlandırılışıdır; kaynaklarda “Reval Mülakatı”, “Reval Görüşmesi” ve “Reval Görüşmeleri” biçimlerinin hepsi kullanılır.
Kaynaklar: Necdet Hayta, “I. Dünya Savaşı’na Giden Yolda 1908 Reval Mülakatı” (arşiv belgelerine dayalı inceleme); MEB T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12 ders kitabı; Enver Ziya Karal, İsmail Hami Danişmend, Mete Tunçay, Rifat Uçarol ve Feroz Ahmad’ın ilgili değerlendirmeleri.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026


