Kısaca
Sırpsındığı Savaşı, I. Murad döneminde Edirne yakınlarında, Meriç Nehri kıyısında Osmanlı akıncılarının Balkan Hristiyan ordusuna karşı kazandığı gece baskınıdır. Ders kitaplarında 1364 tarihiyle ve “Osmanlı’nın Haçlılarla yaptığı ilk savaş” olarak anlatılır: Edirne’nin fethinden rahatsız olan Sırp, Macar, Bosna ve Eflak kuvvetlerinden oluşan ordu, Hacı İlbey’in gece baskınıyla bozguna uğratıldı. Ancak Halil İnalcık, Osmanlı kaynaklarındaki “Sırp Sındığı” adının aslında 26 Eylül 1371‘deki Çirmen (Meriç) Savaşı‘nı anlattığını belirtir. Bu sayfada iki görüşü birlikte bulabilirsiniz.
| Ders kitaplarındaki anlatım | TDV (Halil İnalcık) | |
|---|---|---|
| Tarih | 1364 | 26 Eylül 1371 (Çirmen ile aynı savaş) |
| Yer | Edirne yakınında, Meriç kıyısı | Meriç’in sol kıyısında, Çirmen yakını |
| Karşı taraf | Sırp, Macar, Bosna, Eflak; Papa V. Urban’ın desteği | Sırp Kralı Vukaşin ve kardeşi Uglyeşa komutasında Sırp ve Rum kuvvetleri |
| Osmanlı komutanı | Hacı İlbey (Lala Şahin Paşa’nın komutasında) | Hacı İlbey’in öncü kuvvetleri |
| Sonuç | Haçlı ordusu gece baskınıyla dağıtıldı | Sırplar gece baskınıyla dağıldı, çoğu Meriç’te boğuldu; Vukaşin öldü |
📌 SINAV NOTU: Sınavlarda ders kitabı anlatımı esas alınır: Sırpsındığı (1364) Osmanlı’nın Haçlılarla yaptığı ilk savaş, Çirmen (1371) ise Makedonya’nın yolunu açan savaş olarak sorulur. Kuruluş dönemi Haçlı savaşları sırasıyla: Sırpsındığı → I. Kosova → Niğbolu → Varna → II. Kosova.
Edirne’nin Fethi
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre I. Murad, Edirne’yi kuşatmadan önce İstanbul-Edirne yolundaki kaleleri aldı ve Lala Şahin’i ordunun başına gönderdi. Sazlıdere önünde yenilen Edirne tekfuru geceleyin Meriç üzerinden gemiyle kaçtı ve şehir halkı Edirne’yi teslim etti (5 Mayıs 1361). Edirne’nin alınması Balkan devletlerini tedirgin etti.
Ders Kitaplarındaki Anlatım: Sırpsındığı (1364)
Ders kitaplarına göre Osmanlı’nın hızlı ilerleyişinden rahatsız olan Balkan devletleri, papanın desteğiyle Sırp, Macar, Bosna ve Eflak kuvvetlerinden oluşan bir ordu kurup Edirne üzerine yürüdü. Lala Şahin Paşa keşif için Hacı İlbey’i gönderdi. Hacı İlbey, Meriç kıyısında konaklayan ve zaferden emin olan bu orduya gece ani bir baskın yaptı. Karanlıkta paniğe kapılan askerlerin çoğu Meriç’i geçmeye çalışırken boğuldu. Savaşın adı da buradan gelir: “Sırp sındığı”, yani Sırpların kırıldığı yer.
Bu anlatıma göre savaşın sonunda Edirne ve Trakya güvenceye alındı, Osmanlı’nın Balkanlardaki ilerleyişi hızlandı. Sitemizin I. Murat sayfasında da bu anlatım yer alır.
TDV’deki Görüş: Çirmen ile Aynı Savaş (1371)
Halil İnalcık’ın TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki “Murad I” maddesine göre Osmanlı kaynaklarında Çirmen Savaşı “Çirmen veya Sırp Sındığı savaşı” olarak geçer. Âşıkpaşazâde ve Neşri de bu savaşı “Sırp Sındığı” adıyla anlatır. Bazı Osmanlı kaynakları bu savaşı 1364-1365’e tarihlendirse de İnalcık, Hristiyan kaynaklarına dayanarak doğru tarihin 26 Eylül 1371 olduğunu belirtir.
- 1371 baharında Sırp Kralı Vukaşin ve kardeşi Uglyeşa, Trakya’dan Arnavutluk’a kadar uzanan topraklardaki Sırp ve Rum kuvvetleriyle Osmanlılara karşı harekete geçti.
- Sırp ordusu ciddi bir direnişle karşılaşmadan Meriç’in sol kıyısında Çirmen’e kadar ilerledi ve Edirne tehlikeye girdi. Lala Şahin Bursa’dan yardım istedi.
- I. Murad, Bizans Boğazları ve Gelibolu’yu tuttuğu için Rumeli’ye geçemedi ve o sırada Karabiga’yı kuşatıyordu.
- Hacı İlbey’in öncü kuvvetleri Sırp ordugâhına ani bir gece baskını yaptı. TDV’nin ifadesiyle Sırplar bu baskın sonucunda “birbirine girdi; çoğu Meriç’e düşüp boğuldu”. Kral Vukaşin savaşta öldü.
İnalcık’a göre bu zaferden sonra Makedonya’daki Sırp prensleri Osmanlı’ya vergi vermeye başladı; Bizans İmparatoru V. Yuannis de 1372 kışında Osmanlı’ya bağlandı. Papa V. Urban ise TDV’ye göre 1370’te ölmüştü; bu bilgi, Papa Urban’ın desteklediği bir Haçlı ordusunun 1371’deki savaşa katılmasını mümkün kılmaz.
Sonuçları
- Edirne ve Trakya Osmanlı için güvenli hâle geldi; Osmanlı’nın Balkanlardaki varlığı kalıcılaştı.
- Meriç vadisi Osmanlı denetimine girdi ve Makedonya’nın yolu açıldı.
- Sırp prensleri ve Bizans Osmanlı’ya bağlı hâle geldi.
- Ders kitaplarına göre bu savaş, Osmanlı’nın Haçlı ittifakına karşı kazandığı ilk zaferdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sırpsındığı Savaşı ne zaman yapıldı?
Ders kitaplarında 1364 olarak geçer. Halil İnalcık ise “Sırp Sındığı” adının 26 Eylül 1371’deki Çirmen Savaşı’nı anlattığını belirtir.
Sırpsındığı Savaşı kimler arasında yapıldı?
Osmanlı akıncıları ile Sırpların başını çektiği Balkan Hristiyan kuvvetleri arasında yapıldı.
Sırpsındığı Savaşı’nı kim kazandı?
Hacı İlbey komutasındaki Osmanlı kuvvetleri gece baskınıyla kazandı.
Sırpsındığı adı nereden gelir?
Baskında Sırp askerlerinin büyük kısmının kırılması ve Meriç’te boğulması nedeniyle “Sırpların kırıldığı yer” anlamında bu ad verildi.
Sırpsındığı ile Çirmen aynı savaş mı?
Ders kitaplarında iki ayrı savaş olarak anlatılır. Halil İnalcık’a göre Osmanlı kaynaklarındaki “Sırp Sındığı” adı 1371 Çirmen Savaşı’nı ifade eder.
Edirne ne zaman fethedildi?
TDV’ye göre 5 Mayıs 1361’de teslim alındı.
Kaynaklar: Halil İnalcık, “Murad I”, TDV İslâm Ansiklopedisi; Türkçe Vikipedi, “Sırpsındığı Muharebesi”. TDV’de Sırpsındığı için ayrı madde yoktur. 1364 tarihli anlatım ders kitaplarına ve sitemizin I. Murat sayfasına dayanır.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
