11. Sınıf Tarih 3. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Cevapları

Cevap: A, B, D ve F. Sevk ve İskân Kanunu (A) ile ilgili sözde iddialar bugün de uluslararası siyasette gündemdedir. Adaların Uşi Antlaşması’yla geçici olarak İtalya’ya bırakılması (B) bugünkü Ege Adaları Sorunu’nun başlangıcıdır. Batı Trakya’nın Bulgaristan’a bırakılması (D) Batı Trakya Sorunu’nu doğurmuştur. Balkan göçleri (F) Anadolu’nun nüfus yapısını kalıcı biçimde değiştirmiş, Balkan Türklerinin sorunları sürmektedir. 31 Mart Olayı ve Bâbıâli Baskını ise kendi dönemlerinde etkili olmuş iç siyasi olaylardır. Boğazlar Meselesi bugün Montrö ile hâlâ gündemde olsa da bu ünitede incelenen 1908-1918 gelişmelerinden biri değildir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Örnek cevap: Balkan Savaşları ile Osmanlı, Rumeli’deki topraklarının neredeyse tamamını kaybetti; Arnavutluk bağımsız oldu, Ege adaları ve Batı Trakya sorunları ortaya çıktı. Bu ağır yenilgi Osmanlıcılık fikrinin iflas ettiğini gösterdi ve Türkçülüğü güçlendirdi. Bâbıâli Baskını’yla İttihat ve Terakki iktidarı tamamen ele geçirdi. Kaynağın da vurguladığı gibi savaşlar Balkanlardaki Rusya-Avusturya rekabetini kızıştırarak I. Dünya Savaşı’na zemin hazırladı. Yalnız kalan Osmanlı, Almanya’ya yakınlaştı ve bu dünya savaşına girerek yıkılış sürecine sürüklendi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: I.Balkan Savaşı (1912-1913)

Cevap: C. Kaynakta sanayileşmiş ülkeler arasındaki güç mücadelesi (A), Avrupa’da ittifakların kurulması (B), silahlanma yarışı (D) ve Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna’da öldürülmesi (E) savaşın nedenleri olarak geçer. Osmanlı’nın ittifaklara katılmaktan kaçınmasından ise hiç söz edilmez; üstelik Osmanlı savaş öncesinde ittifak aramış ve sonunda Almanya ile anlaşmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: I.Dünya Savaşı’nın Nedenleri

Örnek cevap: Dezavantajlar: Toplar taş korunaklarda, dönüş yeteneği sınırlı ve korumasızdı; büyük toplar için çok asker gerekiyordu. Cephane yetersizdi ve insan gücüyle taşınıp doldurulduğu için ateş hızı düşüktü. Top sayısı ve menzili azdı, donanma eski gemilerden oluşuyordu ve taktik açıdan yetersizdi; Trablusgarp ve Balkan savaşları yüzünden toparlanamamıştı. Avantajlar: Kaynak doğrudan avantaj saymasa da Türk tarafı kendi topraklarını savunuyordu; dar boğazın coğrafyası, kıyı tabyaları, Nusret’in döşediği mayın hatları ve isabetli topçu atışları savunmayı güçlendirdi. En büyük üstünlük ise askerin yüksek moral ve vatan sevgisiydi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Çanakkale Cephesi

Cevap: C. Kaynak A, Osmanlı’nın uzun yıllar göçmen işleri için özel bir örgütlenmeye gitmediğini ve bu ihtiyacın sonradan arttığını anlatır; bu yüzden devletin istihdam için gerekli kurumsal yapılara zaten sahip olduğu sonucuna varılamaz. Kurumsallaşma ihtiyacı (A), liman şehirlerindeki yoğunluk (B), defin işlerindeki aksaklıklar (D) ve salgın nedeniyle cenazelerin hızla ve doğru gömülmesi gereği (E) ise tablo ve kaynaklardan çıkarılabilir.

Örnek cevap: Devlet: Göçmenlerin barınma, iaşe ve iskânı hazineye ağır yük getirdi; devlet 1913’te İskân-ı Muhacirin Nizamnamesi’ni çıkardı ve 1914’te Aşâir ve Muhacirîn Müdüriyeti Umumisi’ni kurdu. Ordu: Kolera ve tifüs askerler arasında hızla yayıldı, savaş gücü azaldı; hasta askerler Ayasofya ve Sultanahmet gibi camilerde karantinaya alındı. Halk: İstanbul’un nüfusu birden arttı, hastaneler doldu, un stokları tükendi ve salgın şehirde yaşayanları da tehdit etti.

Cevap: D. Kaynaklar, göçmen ve hasta akını karşısında İstanbul’daki hastanelerin dolup taştığını, camilerin ve okulların hastaneye çevrilmek zorunda kalındığını ve defin işlerinde bile büyük aksaklıklar yaşandığını gösterir. Yani Osmanlı Devleti göçmen ve hastaların çoğuna yardım edebilecek kapasiteye sahip değildi. Liman şehirlerinin nüfusunun hızla artması (A), göçmenlerin toplanma merkezlerine akın etmesi (B), kurumsallaşma eksikliğinden doğan yetki karmaşası (C) ve sağlık hizmetlerindeki aksamalar (E) doğru yargılardır.