11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 34-39 Cevapları

Örnek cevap: Osmanlı ordusu Kartal (Kagul) Muharebesi’nde sayıca üstün olmasına rağmen ağır bir yenilgi aldı. Bu durum sayının artık zaferi garanti etmediğini; eğitim, disiplin, taktik ve silah teknolojisinde Avrupa ordularının gerisinde kalındığını gösterir. Donanma da Çeşme Limanı’nda yakılarak neredeyse tamamen yok oldu ve Baltık’tan gelen Rus donanmasına karşı koyamadı. Kısacası yüzyılın sonunda hem kara hem deniz kuvvetleri yeni savaş koşullarına uyum sağlayamamıştı. Bu tablo, askerî okulların açılmasına ve III. Selim dönemindeki Nizam-ı Cedid’e uzanan ıslahat ihtiyacını doğurdu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Maddeleri ve Önemi

Örnek cevap: Ruslar 1711’de Prut’ta çarlarının kuşatılıp barış istemek zorunda kalmasını bir onur kırıklığı olarak görüyordu. Kendi lehlerine ağır şartlar taşıyan Küçük Kaynarca’yı tam o günün yıl dönümünde imzalayarak eski yenilginin rövanşını aldıklarını hem Osmanlı’ya hem kendi halklarına hem de Avrupa’ya göstermek istemiş olabilirler. Bu tercih, diplomaside tarihlerin sembolik bir güç gösterisi olarak kullanılabildiğini de ortaya koyar.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Maddeleri ve Önemi

Olayın adı: Küçük Kaynarca Antlaşması. Tarihi: 21 Temmuz 1774. Padişah: I. Abdülhamid (savaş III. Mustafa döneminde başladı); sadrazam: Muhsinzade Mehmed Paşa. Nedenleri: II. Katerina’nın Lehistan’ın iç işlerine ve kral seçimine karışması; Rusların sınıra kaleler yapıp Balkan ve Kafkasya’daki Ortodoksları kışkırtması; 1768’de başlayan savaşta Çeşme (1770), Kartal-Kagul (1770) ve Kozluca (1774) yenilgileri ile Kırım’ın işgali. Sonuçları: Kırım siyasi bakımdan bağımsız oldu, dinî bakımdan halifeye bağlı kaldı; Rusya 1783’te Kırım’ı ilhak etti. Aksu (Buğ) Nehri sınır oldu. Rus ticaret gemileri Boğazlardan serbestçe geçebildi; Rusya İstanbul’da elçi bulundurma ve Ortodokslar adına söz söyleme imkânı elde etti; Osmanlı savaş tazminatı ödedi. Dikkat çeken gelişme (örnek): Osmanlı’nın Müslüman nüfusun yaşadığı bir toprağı ilk kez elden çıkarması ve halifelik makamının siyasi bir araç olarak öne çıkması.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Maddeleri ve Önemi

Tablonu şöyle doldurabilirsin. II. Viyana (1683): Siyasi olarak Kutsal İttifak kuruldu; askerî olarak çok cepheli ve uzun bir savaş başladı, deneyimli askerler kaybedildi. Karlofça (1699): İlk büyük kalıcı toprak kaybı ve arabulucu kabulü; Osmanlı savunmaya geçti. Prut (1711): Azak geri alındı, Rusya’nın Lehistan’a müdahalesi engellendi; Rus tehdidi bir süreliğine durdu. Pasarofça (1718): Barışçı politika ve Lale Devri başladı; Belgrad ve Tuna hattı kaybedildi. Belgrad (1739): Fransa aracılığıyla kazançlı bir barış ve Avusturya ile uzun barış; Belgrad geri alındı, Rusya Karadeniz’den uzak tutuldu. Küçük Kaynarca (1774): Kırım’ın bağımsızlığı ve Rusya’nın iç işlere karışma bahanesi kazanması; Karadeniz Rus gemilerine açıldı, İstanbul tehdit altına girdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: XVIII. Yüzyıl Siyasi Olayları

Örnek cevap (Prut): 1. İncelenen olay: 1711 Prut Savaşı ve Antlaşması. 2. Nedeni: Rusların Karadeniz’e inme politikası, Azak’ın 1700’de Ruslara geçmesi ve İsveç kralı XII. Karl’ın Osmanlı’ya sığınması. 3. Bakış açıları: Sadrazam Baltacı Mehmed Paşa, kuşatılan Rus ordusunun çaresizce savaşmasının riskli olacağını, barışla Azak’ın kolayca alınabileceğini düşündü. Kırım Hanı ve İsveç kralının temsilcisi ise Rus ordusunun yok edilmesini istedi. Çar Petro’nun barış isteği ile sadrazamın temkinli tutumu sonucu belirledi. 4. Sonuç: Azak geri alındı ama Rus ordusu kurtuldu; yeniden güçlenen Rusya Karadeniz hedefini sürdürdü ve bu durum 1736 ile 1768 savaşlarına zemin hazırladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Prut Antlaşması (1711): Maddeleri ve Önemi

Örnek cevap: Tartışmada iki görüş öne çıkabilir. Birinci görüşe göre Karlofça en ağır kırılmadır, çünkü Osmanlı ilk kez büyük ve kalıcı toprak kaybına uğradı ve Avrupa’da saldırıdan savunmaya geçti. İkinci görüşe göre Küçük Kaynarca daha ağırdır, çünkü Müslüman Türk nüfusun yaşadığı Kırım elden çıktı, Rusya Karadeniz’e yerleşti, Ortodokslar üzerinden iç işlere karışma bahanesi kazandı ve savaş tazminatı ödendi. Kanıtlar karşılaştırıldığında Küçük Kaynarca’nın etkilerinin hem daha kalıcı olduğu hem de devletin iç düzenine uzandığı için daha fazla güç kaybettirdiği sonucuna varılabilir. Müzakere Gözlem Formu’nu ise grubunun tartışmadaki tutumuna göre kendin işaretlemelisin.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Maddeleri ve Önemi