11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 27-32 Cevapları

Siyasi etkileri: Orta Avrupa’nın kilidi sayılan Belgrad’ın kaybı Osmanlı’nın Balkanlardaki itibarını sarstı ve Pasarofça’da ağır şartları kabul etmesine yol açtı. Osmanlı, Karlofça’da kaybedilen yerleri geri alma politikasını bırakıp barışçı bir dış politikaya yöneldi; Avrupa’yı yakından tanıma ihtiyacı doğdu ve Lale Devri’nin zemini hazırlandı. Askerî etkileri: Tuna savunma hattı çöktü, Sırbistan, Niş ve Bosna yolu Avusturya’ya açıldı. Osmanlı Orta Avrupa’dan çekilerek savunmaya geçti; Belgrad’ı geri almak 1739’a kadar önemli bir askerî hedef olarak kaldı. Ordunun yenilenmesi gerektiği anlaşıldı ve I. Mahmud döneminde askerî ıslahatlar yapıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Pasarofça Antlaşması (1718): Maddeleri ve Önemi

Olayın adı: Pasarofça Antlaşması. Tarihi: 21 Temmuz 1718. Padişah: III. Ahmed; sadrazam: Nevşehirli Damat İbrahim Paşa. Nedenleri: Prut zaferiyle cesaretlenen Osmanlı’nın 1714’te Venedik’e savaş açması; Avusturya’nın 1716’da Venedik’in yanında savaşa girmesi; Petervaradin yenilgisi, Temeşvar ve Belgrad’ın kaybı. Sonuçları: Venedik’ten geri alınan Mora Osmanlı’da kaldı; Belgrad, Temeşvar, Kuzey Sırbistan ve Küçük Eflak Avusturya’ya bırakıldı, Venedik Dalmaçya kıyılarında bazı yerler aldı. Avusturya ile ticaret antlaşması yapıldı, serbest dolaşım ve düşük gümrük gibi kolaylıklar tanındı. Osmanlı Orta Avrupa’dan çekilip savunmaya geçti ve Lale Devri başladı. Dikkat çeken gelişme (örnek): Osmanlı’nın Mora’da kazanırken Belgrad’ı kaybetmesi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Pasarofça Antlaşması (1718): Maddeleri ve Önemi

Örnek cevap: Birincisi, I. Mahmud döneminde Humbaracı Ahmed Paşa’nın Humbaracı ve Topçu Ocaklarında yaptığı düzenlemeler ordunun ateş gücünü artırdı. İkincisi, Hekimoğlu Ali Paşa komutasındaki Bosna kuvvetleri ve bölge halkı Avusturya saldırılarına karşı güçlü bir direniş gösterdi. Üçüncüsü, Avusturya ordusu Savoy Prensi Eugène gibi usta komutanlarını kaybetmişti; yerlerine gelenler aynı başarıyı gösteremedi ve Hisarcık yenilgisinden sonra ordu dağınıklığa düştü. Dördüncüsü, Ruslar veba ve ikmal sorunları yüzünden Kırım’dan çekilince Osmanlı gücünü Avusturya cephesinde toplayabildi. Son olarak Fransa’nın Osmanlı’yı destekleyen diplomasisi barış masasında avantaj sağladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: XVIII. Yüzyıl Siyasi Olayları

İşaretlenecek yerler: Azak (Don Nehri’nin Azak Denizi’ne döküldüğü yer, 1736); Orkapı (Kırım’ı karaya bağlayan kıstağın girişi, 1736); Özi yani Oçakov (Özi-Dinyeper Nehri’nin Karadeniz’e açıldığı yer, 1737) ve karşısındaki Kılburun; Hotin (Turla-Dinyester Nehri kıyısında, Boğdan’ın kuzeyinde, 1739). Haritada bu yerleri doğudan batıya doğru Azak, Orkapı, Özi-Kılburun ve Hotin sırasıyla bulabilirsin. Ruslar 1736’da Kırım’ın içlerine kadar girmiş, ancak veba ve ikmal sorunları yüzünden tutunamamıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: XVIII. Yüzyıl Siyasi Olayları

Olayın adı: Belgrad Antlaşması. Tarihi: Eylül 1739. Padişah: I. Mahmud; sadrazam: İvaz Mehmed Paşa. Nedenleri: Rusların Azak’ı yeniden alıp Kırım’a saldırması ve Lehistan’ın iç işlerine karışması; Osmanlı’nın 1736’da Rusya’ya savaş açması; Avusturya’nın 1737’de Rusya’nın yanında savaşa girmesi. Sonuçları: Belgrad ve Pasarofça’da Avusturya’ya bırakılan Sırbistan ile Küçük Eflak geri alındı. Azak Rusya’da kaldı ama surları yıkılacaktı; Rusya Karadeniz’de gemi bulunduramayacak, ticaretini aracı Türk gemileriyle yapacaktı. Arabuluculuk yapan Fransa’ya 1740’ta kapitülasyonlar sürekli hâle getirildi. Avusturya ile yaklaşık elli yıl sürecek bir barış başladı. Dikkat çeken gelişme (örnek): Rusya’nın büyük kayıplar verdiği savaştan neredeyse hiçbir kazanç elde edememesi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: XVIII. Yüzyıl Siyasi Olayları