12. Sınıf İnkılap 3. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Cevapları

Cevap: 1-B (Cumhuriyetçilik), 2-Ğ (1924 Anayasası), 3-F (Medeni Kanun), 4-I (Saltanatın kaldırılması), 5-E (Kabotaj Kanunu), 6-G (Millet Mektepleri), 7-C (Erkân-ı Harbiye Vekâletinin kaldırılması), 8-D (Kabine sistemi), 9-A (Belleten), 10-Ç (Hıfzıssıhha Enstitüsü). H (Tevhid-i Tedrisat Kanunu) boşta kalır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Atatürk İlkeleri

Örnek cevap: Cumhuriyetçilik egemenliği hanedandan alıp millete verdi; saltanatın kaldırılması, Cumhuriyet’in ilanı ve halifeliğin kaldırılması bu ilkenin sonucudur. Yönetimde seçim, meclis ve kabine sistemi yerleşti; Erkân-ı Harbiye Vekâletinin kaldırılmasıyla ordu siyasetten ayrıldı. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınarak millî egemenlik bütün millete yayıldı, çok partili hayat denendi. Diğer inkılaplar da bu rejimi güçlendirmek ve korumak amacıyla yapıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Atatürk İlkeleri

Örnek cevap: Bütün eğitim kurumları Maarif Vekâletine bağlandı ve mektep-medrese ikiliği sona erdi. Eğitim millî, laik ve çağdaş bir nitelik kazandı; ilköğretim zorunlu ve parasız oldu. Azınlık ve yabancı okulları denetim altına alındı, bu okullarda Türkçe, tarih ve coğrafya derslerinin Türk öğretmenlerce okutulması zorunlu tutuldu. Kızlar ve erkekler aynı imkânlardan yararlanmaya başladı, karma eğitime geçildi. Kanun, Harf İnkılabı ve sonraki eğitim reformlarına da zemin hazırladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924): Maddeleri, Amacı ve Sonuçları

Cevap: 1930: Belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı. 1933: Muhtarlık ve köy ihtiyar heyeti seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı. 5 Aralık 1934: Anayasa değişikliğiyle milletvekili seçme ve seçilme hakkı. Bu hakların ardından 1935 seçimlerinde 17 kadın milletvekili TBMM’ye girdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü: Türk Kadınına Seçme ve Seçilme Hakkı (1934)

Cevap: 1928’de “Devletin dini İslam’dır” ifadesi anayasadan çıkarıldı; milletvekili ve cumhurbaşkanı yeminleri de dinî ifadelerden arındırıldı. 1934’te kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı. 1937’de cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleri anayasaya eklendi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Cevap: Aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi; Şer’iye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu; Erkân-ı Harbiye Vekâleti kaldırılarak yerine Genelkurmay Başkanlığı kuruldu. Halifeliği kaldıran kanunla Osmanlı hanedanı üyeleri de yurt dışına çıkarıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): Nedenleri, Sonuçları ve Önemi

Cevap: Aşar vergisinin ve Reji İdaresinin kaldırılması; demir yolu yapımının bir programa bağlanması; koruyucu gümrük tarifelerinin kabulü ve dış müdahalelerin reddi; devlete ait ticaret ve sanayi bankalarının kurulması; ham maddesi yurt içinde bulunan sanayi tesislerine ağırlık verilmesi; Türk limanlarında kabotaj hakkının tanınması; Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun güncellenmesi; günlük çalışma süresinin en fazla sekiz saat olması. Ayrıca ekonomik bağımsızlığı esas alan Misak-ı İktisadi kabul edildi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat 1923): Kararları ve Misak-ı İktisadi

Örnek cevap: Millî ve kültürel alanda; Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı olmak, millî ve manevi değerleri benimseyip korumak, ailesini, vatanını ve milletini sevmek. Hukuki ve siyasi alanda; demokratik, laik, sosyal hukuk devletine karşı görevlerini bilmek ve insan haklarına saygı göstermek. Kişisel gelişim alanında; bedence, zihince ve ahlakça dengeli olmak, hür ve bilimsel düşünmek. Ekonomik ve toplumsal alanda; bir meslek sahibi olarak yapıcı, yaratıcı ve verimli olmak, birlikte iş görmek ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunmak.

Örnek cevap: Amaçların ilki doğrudan Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı yurttaşlar yetiştirmeyi hedefler. Millî değerleri koruma ve vatan sevgisi milliyetçilikle; demokratik hukuk devletine karşı sorumluluk cumhuriyetçilikle; hür ve bilimsel düşünme laiklikle ilişkilidir. İnsan haklarına saygı ve topluma karşı sorumluluk halkçılığı, yapıcı ve yaratıcı bireyler yetiştirme inkılapçılığı yansıtır. Meslek sahibi ve verimli bireyler yetiştirmek ise ülkenin kalkınmasına katkı açısından devletçilik anlayışıyla da bağdaşır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Atatürk İlkeleri

Cevap: A. Metin, Türk tarihinin Osmanlı’dan çok daha eski olduğunu, Batı’daki olumsuz iddialara karşı bir duruş geliştirildiğini, Türklerin dünya uygarlığının kurucuları arasında görüldüğünü ve tarihin Türk benliğini oluşturacak bir araç olarak kullanıldığını söyler; bunlar B, C, D ve E’yi destekler. Ancak Türk tarihi çalışmalarında “devamlılığın esas alındığına” dair bir yöntem ilkesinden söz etmez.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türk Tarih Kurumu (1931): Kuruluşu, Amacı ve Türk Tarih Tezi

Cevap: B. Gayrimüslimler de Türk Medeni Kanunu’na tabi olmak isteyince bütün vatandaşlar aynı medeni hukuka bağlandı; yani toplumda hukuk birliği sağlandı. Diğer seçenekler ya bilgiyle çelişir ya da (siyasi haklar gibi) metinde yer almaz.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türk Medeni Kanunu (17 Şubat 1926): Kabulü, Getirdikleri ve Önemi

Cevap: E. Millî egemenlik halifeliğin kaldırılmasıyla ilan edilmedi; BMM 1920’de bu ilkeyle açılmış, 1921 Anayasası da egemenliğin millete ait olduğunu belirtmişti. Metin Türklerin köklü devlet geleneğini, halifelik-saltanat ayrımının II. Meşrutiyet’ten beri konuşulduğunu, iki kurumun farklı zamanlarda kaldırıldığını ve Cumhuriyet’in dört ay önce ilan edildiğini söyler.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): Nedenleri, Sonuçları ve Önemi

Cevap: E (I, II, III ve V). Medeni Kanun hukukta, Tevhid-i Tedrisat eğitimde, belediye seçimlerine katılma ve milletvekili seçme-seçilme hakları ise siyasette eşitlik sağladı. Kılık kıyafet düzenlemesi bu üç alanda bir hak eşitliği getirmediği için dışarıda kalır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü: Türk Kadınına Seçme ve Seçilme Hakkı (1934)

Cevap: C. Bilgide kurumların birleştirildiği, eğitimdeki ikiliğin önlenmek istendiği ve devletin eğitimdeki etkisinin arttığı anlaşılır; medrese ve mekteplerin Maarif’e devredildiği de belirtilir. Ancak karma eğitimden hiç söz edilmez.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924): Maddeleri, Amacı ve Sonuçları

Cevap: D. Yeni Türk devleti 1920’de TBMM’nin açılmasıyla kurulmuş, 1923’te Cumhuriyet’in ilanıyla rejimi belirlenmişti. Halifeliğin kaldırılması laikleşme, hanedanın tehdit olarak görülmesi, yeniliklerin önündeki engelin kalkması ve demokratikleşme açısından önemlidir ama devletin resmen kurulması anlamına gelmez.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): Nedenleri, Sonuçları ve Önemi

Cevap: A. Söz, siyasi bağımsızlığın ancak ekonomik bağımsızlıkla kalıcı olacağını anlatır. Bu anlayışla 1923’te İzmir İktisat Kongresi toplanmış ve millî ekonominin esasları belirlenmiştir. Diğer seçenekler eğitim, hukuk ve siyaset alanındaki inkılaplardır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat 1923): Kararları ve Misak-ı İktisadi

Cevap: E (Milliyetçilik). Söz, ülkenin dört bir yanında yaşayan insanların ortak bir milletin parçası olduğunu vurgulayarak millî birlik ve beraberliği öne çıkarır. Bu da milliyetçilik ilkesinin temel düşüncesidir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Atatürk İlkeleri

Cevap: E. Söz eğitimin millîleşmesiyle ilgilidir: dilin millîleşmesi Türk Dil Kurumu, içeriğin millîleşmesi Türk Tarih Kurumu, eğitim birliği Tevhid-i Tedrisat, araçların millîleşmesi ise Latin harfleriyle ilişkilidir. Medeni Kanun ise eğitimle değil, aile ve hukuk düzeniyle ilgilidir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan İnkılaplar

Cevap: C. Millî Mücadele sürerken halkın ve Meclisin büyük bölümü padişaha ve halifeye bağlıydı. Bu kurumlara erken dokunmak cephede ve mecliste bölünmeye yol açabilirdi; bu yüzden birlik ve beraberliğin korunması öncelikliydi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)

Cevap: B (I ve III). Tevhid-i Tedrisat Kanunu eğitimi dinî kurumların etkisinden çıkarıp laik bir yapıya kavuşturdu; tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması da din ile devlet ve toplum işlerini ayırmaya yönelikti. Kitap kılık kıyafet düzenlemelerini ve Soyadı Kanunu’nu da laiklikle ilişkilendirse de seçenekler içinde laiklikle en doğrudan bağlantılı ikili I ve III’tür.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması (30 Kasım 1925): Nedenleri ve Sonuçları