11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 108-115 Cevapları

Örnek cevap (bilgi görselinde yer alacaklar): Ortaya “Türk-İslam Devletlerinde Aile” başlığını yaz ve çevresine kutular yerleştir. Aile yapısı: Anne, baba ve çocuklardan oluşan küçük aile yaygındır; tek eşlilik esastır, evlilikler çoğunlukla görücü usulüyle yapılır, mehir ve çeyiz önemlidir. Baba: Ailenin reisidir, geçimi sağlar ve erkek çocukların yetişmesinden sorumludur. Anne: Eşinin yardımcısı değil ortağıdır, evde söz sahibidir, çocukların bakımını ve kız çocuklarının yetişmesini üstlenir; Bacıyan-ı Rum örneğinde olduğu gibi toplumsal hayatta da etkindir. Çocuk: Büyüklere saygılı yetiştirilir; evlatlık edinme ve süt kardeşliği de kabul görür.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Müslüman Türk Devletlerinde Sosyal Hayat

Örnek cevap: “Üç kuşak bir çatı altında, saygı ve emek bir arada.” Bu sloganı seçtim, çünkü Klasik Dönem’de Osmanlı ailesi üretimde ve günlük yaşamda büyükanne-büyükbaba, anne-baba ve torunların birlikte yaşadığı geniş aile düzenine yakındı. Kış hazırlığı, ev içi üretim ve çocukların eğitimi kuşaklar arasında paylaşılıyordu. Erkek geçimden ve güvenlikten, kadın evin idaresinden sorumluydu; kadının mülk edinme, miras ve mehir gibi güvenceleri de vardı. Kimsesiz çocukların evlatlık alınması ise ailenin şefkatinin evin dışına taştığını gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı’da Sosyal Hayat | Toplum Yapısı

Örnek cevap (poster başlıkları): Batı’ya açılan konaklar: Üst tabakadan aileler konak ve yalılarda yaşamaya, dadı ve Fransız mürebbiye tutmaya başladı; aile üyelerinin kişisel özgürlüğü genişledi. Çekirdek aile öne çıkıyor: 1885 ve 1907 sayımlarına göre İstanbul’da en yaygın aile tipi anne, baba ve çocuklardan oluşan çekirdek aileydi; çok eşlilik ise çok nadirdi. Devlet aileye el atıyor: 1917 Hukuk-ı Aile Kararnamesi evliliği devlet iznine bağladı, ikinci evliliği ilk eşin rızasına bıraktı ve boşanmaya sınır getirdi; ancak 1919’da kaldırıldı. Kimsesizlere kurumlar: Aile bağları zayıfladıkça kimsesiz çocuklar için 1863’ten itibaren ıslahhaneler, 1896’da Darülaceze açıldı. Alt tabakalar ise geleneksel yaşamını büyük ölçüde sürdürdü.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tanzimat Dönemi’nde Yapılan Islahatlar (1839-1876)

Örnek cevap (zihin haritasının dalları): Aile yapısı: 1926’da yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu aileyi birey haklarına dayanan modern bir düzene oturttu, çekirdek aileye geçiş hızlandı. Kadın: Ailede erkekle eşit sayıldı, eğitim ve çalışma hayatına katıldı; Gül Esin 1933’te ilk kadın muhtar oldu, kadınlar 1934’te milletvekili seçme ve seçilme hakkı kazandı. Erkek: Tek eşle evlilik zorunlu oldu, aile içindeki otorite eşlerle paylaşılmaya başladı. Çocuk: Anne ve babaya eşit velayet hakkı tanındı, kız çocuklarının okula gitmesi teşvik edildi. Evlilik ve boşanma: Resmî nikâh zorunlu oldu, boşanma ancak mahkeme kararıyla mümkün hâle geldi. Bugün: Çekirdek aile yaygın olsa da aile, çocuğunu koruyup kollayan ve dayanışmayı sürdüren yapısını koruyor.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türk Medeni Kanunu (17 Şubat 1926): Kabulü, Getirdikleri ve Önemi