11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 266-273 Cevapları

Nedenler: Konargöçer yaşam ve taşınabilir çadır ihtiyacı; ölüm sonrası inancı ve defin geleneği; Uygurların yerleşik hayata geçmesi ve yeni dinlerle tanışması; İslamiyet’in kabulü; Osmanlı’nın son döneminde Batı ile artan ilişkiler; millî kimlik arayışı; Cumhuriyetin çağdaşlaşma ideali ve Ankara’nın başkent olarak kurulması. Sonuçlar: Otağın dairesel planı kubbe ve kümbetlere temel oldu; kurgan ve barklar türbelerin öncüsü oldu; Uygurlar surlu ve planlı şehirler kurdu, kerpiç, tuğla, tonoz ve kubbe kullandı; Karahanlılar ilk türbe ve kervansarayları yaptı; Selçuklular İslam dünyasına yeni yapı tipleri kazandırdı; Osmanlı külliyelerle şehir siluetini belirledi; son dönemde barok ve rokoko etkisi görüldü; I. Ulusal Mimarlık Akımı (Büyük Postane), 1930’ların sade modern yapıları ve II. Ulusal Mimarlık Akımı (Anıtkabir) ortaya çıktı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti’nde Mimari ve Sanat

Örnek cevap: Buhurizade Mustafa Itri eklenebilir; Osmanlı klasik müziğinin en büyük bestekârlarındandır ve bayramlarda okunan tekbir bestesiyle bugün de yaşamaktadır. Hammamizade İsmail Dede Efendi, klasik Türk müziğinin zirve isimlerinden biridir. Ahmed Adnan Saygun, Türk Beşleri’nden biri olarak çok sesli Türk müziğinin kurucuları arasındadır. Âşık Veysel, saz ve sözüyle halk şiirini milyonlara sevdirmiştir. Münir Nurettin Selçuk ve Zeki Müren, sanat müziğini geniş kitlelere ulaştırmış; Barış Manço ise Anadolu hikâyelerini modern müzikle buluşturmuştur.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Medeniyet

Nedenler: Eski Türk inancında kamların müziği ibadet ve tedavide kullanması; ordunun ve devlet törenlerinin ihtiyaçları; destanları sözlü aktaran ozan geleneği; İslamiyet’in kabulü ve yeni coğrafyalara göç; farklı kültürlerle etkileşim; Osmanlı’nın sanatı himaye etmesi; Cumhuriyetin çağdaşlaşma ve millî kimlik hedefi. Sonuçlar: Dinî müzik, tuğ takımlarıyla askerî müzik ve kopuzla destan müziği gelişti; Abdülkadir Meragi ile müziğin kuramı ve uygulaması sistemleşti; halk müziği, klasik Türk müziği ve din musikisi ayrımı oluştu; doğu ile batıyı birleştiren özgün bir sentez doğdu; Musiki Muallim Mektebi ve konservatuvarlar açıldı, halk ezgileri derlendi, çok sesli müzik yaygınlaştı; geleneksel müziğin geri planda kalması da tartışma konusu oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Müzik

Nedenler: Göktürklerde ölenlerin anısını yaşatma ve anıt mezar geleneği; İslamiyet’in kabulüyle figürlü sanata mesafeli yaklaşılması; Selçuklu’da mimari süslemenin öne çıkması; XIX. yüzyılda modernleşme ve padişahların heykele ilgisi; 1883’te Sanayi-i Nefise Mektebinin açılması; Cumhuriyetin ideallerini halka anlatma isteği ve yurt dışına sanatçı gönderilmesi. Sonuçlar: Kül Tigin büstü ve balballar gibi eserler yapıldı; Selçuklu’da çift başlı kartal, aslan ve ejder kabartmaları yaygınlaştı; Ahlat mezar taşlarında hayvan motifleri sürdü; Sultan Abdülaziz heykeli yaptırıldı, İstanbul Arkeoloji Müzesi açıldı; ilk akademik eğitimli Türk heykeltıraşlar yetişti; Cumhuriyet’te anıt heykelciliği doğdu (Taksim Cumhuriyet Anıtı); zamanla millî ve özgün bir heykel dili oluştu, tarihî Türk büyüklerinin heykelleri dikildi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Medeniyet