Bu sayfalarda SSCB’nin kuruluşu, Türkistan, Kafkasya, Başkurdistan ve Azerbaycan’daki bağımsızlık mücadeleleri ile Sovyetlerin Türk topluluklarına yönelik politikaları anlatılıyor. Sorular bu politikaların Türk dünyasına etkisini yorumlamanı istiyor.
Sayfaya git:Sayfa 24Sayfa 26Sayfa 28
12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları
Başlarken 1Başlarkens. 24
SSCB, Azerbaycan ile ona bağlı Nahçıvan’ın sınırlarını neden aralarında kara bağlantısı kalmayacak biçimde çizmiş olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: SSCB “böl, parçala ve yönet” politikası izliyordu. Aradaki toprağı Ermenistan’a bırakarak Azerbaycan’ı ikiye böldü. Böylece Türkiye ile Azerbaycan ve Orta Asya Türkleri arasında doğrudan bir kara yolu kalmadı ve Türk dünyasının birleşmesi zorlaştırıldı. Bölgede sürekli bir anlaşmazlık konusu bırakmak da tarafları merkezin hakemliğine muhtaç ediyordu.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) Kurulması
Başlarken 2Başlarkens. 24
Azerbaycan’ın bu şekilde bölünmesi, Türkiye’nin Azerbaycan ve Orta Asya Türk cumhuriyetleriyle ilişkilerini nasıl etkilemiş olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Türkiye’nin yalnızca Nahçıvan ile kısa bir sınırı oldu, Azerbaycan’ın ana topraklarıyla doğrudan bağı kesildi. Ticaret ve ulaşım İran ya da Gürcistan üzerinden dolaşmak zorunda kaldı; bu da maliyeti ve süreyi artırdı. Hazar’ın ötesindeki Orta Asya’ya ulaşmak zorlaştı, kültürel ve siyasi temaslar zayıfladı. Bu yüzden günümüzde bu bağlantıyı kuracak ulaşım koridoru projeleri hâlâ gündemdedir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Mehmet Emin Resulzade
12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Ders Kitabı Sayfa 26 Cevapları
Düşünün PaylaşınEtkinliks. 26
Basmacı Hareketi Türk dünyasında ortak bir tarih bilinci oluşmasına katkı sağlamış mıdır? Gerekçeleriyle açıkla.
Cevabı göster
Örnek cevap: Bence katkı sağlamıştır. Fergana’dan başlayıp bütün Türkistan’a yayılan bu direnişte farklı bölgelerden gelen liderler ve gönüllüler aynı amaç için savaştı. Osmanlı paşası Enver Paşa ile Başkurt lideri Zeki Velidî Togan’ın da mücadeleye katılması, Türk dünyasının ortak kaderini gösterdi. Sovyetler bu hareketi küçümseyip ayrı ülke tarihleri yazdırarak hatırasını bastırmaya çalışsa da bağımsızlıktan sonra Orta Asya’da bir direniş ve kahramanlık sembolü olarak yeniden hatırlandı.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) Kurulması
12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları
Düşünün PaylaşınEtkinliks. 28
Sovyetlerin uyguladığı politikalar, Türkiye’nin Orta Asya Türkleriyle siyasi ve kültürel bağlarını zamanla nasıl etkilemiş olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Alfabe önce Latin, sonra Kiril’e çevrildi; Türkiye ise Latin harflerini kullandığı için ortak yazı bağı koptu. Rusçanın yaygınlaştırılması, lehçelerin ayrı diller gibi gösterilmesi ve ayrı ülke tarihleri yazılması ortak kimliği zayıflattı. Soğuk Savaş’ta Türkiye Batı bloğunda, Orta Asya ise SSCB içinde kaldığı için ilişkiler neredeyse tamamen kesildi. 1991’den sonra bağlar yeniden kuruldu ama dil ve alfabe farkları yüzünden yakınlaşma zaman aldı; Türk Devletleri Teşkilatı gibi kurumlar bu boşluğu kapatmaya çalışıyor.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: SSCB’nin Dağılmasıyla Bağımsızlığını Kazanan Türk Devletleri
Ders DışıEtkinliks. 28
Karekoddaki belgeselden yararlanarak SSCB politikalarının bölge ekonomisine, insan yaşamına ve doğaya etkilerini anlatan kısa bir metin yaz.
Cevabı göster
Örnek metin: SSCB göçebe Türkleri zorla yerleşik hayata geçirdi ve tarımı büyük devlet çiftliklerinde topladı. Bölgede pamuk ve tahıl üretimine ağırlık verildi, savaş yıllarında fabrikalar kuruldu ve ekonomi büyüdü. Ancak insanlar geleneksel yaşam tarzlarını, dillerini ve inançlarını özgürce yaşayamaz oldu. Pamuk için akarsuların bilinçsizce tarlalara çevrilmesi ekolojik dengeyi bozdu; Aral Gölü’nün büyük ölçüde kuruması bunun en acı örneğidir. (Belgesel metin dosyasında yer almadığı için cevap kitaptaki bilgilere göre yazıldı.)
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) Kurulması
Sıkça Sorulan Sorular
Basmacı Hareketi’nin başarısız olmasının temel nedeni neydi?
Kitaba göre direnişe katılan gruplar kendi aralarında birlik kuramadı ve hareket tek bir merkezden yönetilmedi. Kızıl Ordu’nun güç üstünlüğü de direnişi zayıflattı.
Azerbaycan ilk kez ne zaman bağımsızlığını ilan etti?
Azerbaycan Millî Şûrası 28 Mayıs 1918’de bağımsızlığı ilan etti. Bakü, Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu tarafından 15 Eylül 1918’de kurtarılarak başkent oldu.
Yazılıya mı hazırlanıyorsun? 12. sınıf tarih yazılı soruları sayfamızda örnek yazılılar ve cevap anahtarı var.
Bu sayfadaki cevaplar öğrencilere yol göstermek için Tarih Vakti tarafından yazılmıştır. Soruların ve kaynak metinlerin tam hâli MEB ders kitabındadır; açık uçlu sorularda kendi cümlelerinle cevap vermen beklenir.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Cevaplar Tarih Vakti tarafından yazılmıştır; soruların tam metni için MEB ders kitabına bakınız. · Son güncelleme: Kasım 2026
