12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Ders Kitabı Sayfa 29-33 Cevapları

Örnek cevap: Söz, misyonerlik yoluyla yapılan kültürel sömürgeciliğe işaret ediyor. Batılılar önce din ve kültür aracılığıyla yerli halkın inançlarını ve değerlerini değiştirdi. Halk manevi olarak etkilenip direnci kırılınca toprakları ve kaynakları kolayca ele geçirildi.

Örnek cevap: Misyoner okulları ve kiliseler açarak halkı kendi kültürlerine yaklaştırdılar. Etnik ve dinî farklılıkları kışkırtarak “böl ve yönet” politikası izlediler. Yerel liderlerle gizli anlaşmalar yaptılar, ticaret imtiyazları ve borçlarla ekonomiyi kontrol altına aldılar. Gerektiğinde askerî işgale başvurdular; I. Dünya Savaşı’ndan sonra da sömürgeciliği “manda” gibi hukuki bir kılıfla sürdürdüler.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Orta Doğu’da Manda Yönetimlerin Kurulması

Örnek cevap: Bence temel neden, Osmanlı’nın bölgeden çekilmesinden sonra küresel güçlerin bölgeyi kendi çıkarlarına göre parçalamasıdır. Sınırlar halkların yapısına bakılmadan çizildi, manda yönetimleriyle bölge sömürüldü. İsrail’in kurulmasıyla başlayan Filistin sorunu hâlâ çözülmedi. Petrol kaynakları yüzünden büyük güçlerin müdahaleleri ve mezhep ile etnik farklılıkların kışkırtılması da çatışmaları sürekli canlı tutuyor.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Paylaşılamayan Orta Doğu

Örnek cevap: Bu değişimle Osmanlı toprakları paylaşılacak bir miras gibi görülmeye başlandı. İngiltere önce Kıbrıs’a ve Mısır’a yerleşti, savaş sırasında da bölge gizli antlaşmalarla paylaşıldı. Savaştan sonra kurulan manda yönetimleri ve yapay sınırlar yüzyıllarca süren Osmanlı barışını sona erdirdi. Bugün bölgede yaşanan sınır, azınlık ve petrol kaynaklı çatışmaların temeli bu dönemde atıldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Paylaşılamayan Orta Doğu

Örnek metin: Osmanlı Devleti çekilince Orta Doğu’da bir otorite boşluğu doğdu. İngiltere ve Fransa, 1916’da Sykes Picot ile yaptıkları paylaşım planını San Remo Konferansı (1920) ile uygulamaya koydu. Suriye ve Lübnan Fransız mandasına; Irak, Filistin ve Ürdün İngiliz mandasına verildi, petrol zengini Musul da İngiltere’nin eline geçti. Balfour Deklarasyonu’ndan sonra Filistin’e Yahudi göçü hızlandı. Halkların isteği dikkate alınmadan çizilen bu sınırlar, bölgeyi uzun süreli bir istikrarsızlığa sürükledi. (Etkileşimli harita metin dosyasında yer almadığı için cevap kitaptaki Harita 1.8 ve anlatıma göre yazıldı.)

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Orta Doğu’da Manda Yönetimlerin Kurulması

Örnek cevap: İngiltere üç tarafa birbiriyle çelişen sözler verdi. Araplara McMahon yazışmalarıyla bağımsız bir Arap devleti, Fransa’ya Sykes Picot ile toprak payı, Siyonistlere de Balfour Deklarasyonu ile Filistin’de yurt vaat etti. Bütün bu vaatlerin ortak amacı Osmanlı’yı zayıflatmak, Süveyş ve Hindistan yolunu güvenceye almak ve petrole ulaşmaktı. Bence bu çıkarcı ve dürüst olmayan bir politikaydı; Araplar aldatıldı ve bugün hâlâ süren Filistin sorununun fitili ateşlendi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Paylaşılamayan Orta Doğu

Sağ üstteki kutuya “Sanayi Devrimi” yazılır; sömürgecilik onunla dönüşür, üretim de onunla fazlalaşır. Ortadaki kutuya “Emperyalizm” yazılır; Coğrafi Keşifler ile Sanayi Devrimi onun yükselişini sağlamış, egemenlik altına alınan ülke de sömürge olmuştur. Üretimin ihtiyaç duyduğu ve sömürgeden karşılanan üç şeyden boş olanı “Ham madde”dir. En alttaki kutuya ise Wilson İlkeleri’nden sonra sömürgeciliğin aldığı yeni biçim olan “Manda (mandacılık)” yazılır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Sanayi Devrimi: Nedenleri, Sonuçları ve Osmanlı’ya Etkileri