11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 151-157 Cevapları

Örnek cevap: 1808’de Sened-i İttifak ile padişah ilk kez âyanlarla bir sözleşme imzaladı. 1839 Tanzimat Fermanı padişahın yetkilerini kanunlarla sınırlayıp can, mal ve namus güvencesi getirdi; 1856 Islahat Fermanı gayrimüslimlere geniş haklar tanıdı. 1876’da ilk anayasa Kanun-ı Esasi ilan edilerek I. Meşrutiyet başladı, 1908’de ise II. Meşrutiyet ilan edildi. İçeride milliyetçi isyanlar ve Genç Osmanlıların özgürlük talepleri, dışarıda Avrupalı devletlerin azınlıkları bahane ederek iç işlere karışması bu adımları hızlandırdı. Yani anayasal süreç hem devleti dağılmaktan kurtarma hem de dış müdahaleyi önleme çabasının ürünüydü.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Kanun-i Esasi (1876): İlk Osmanlı Anayasası ve Maddeleri

Örnek cevap (Tanzimat Fermanı): Ne? Padişahın yetkilerini kanunlarla sınırlayan ve herkese can, mal, namus güvencesi veren bir fermandır. Ne zaman? 3 Kasım 1839’da. Nerede? İstanbul’da Gülhane Meydanı’nda okundu. Kim? Sultan Abdülmecid ilan etti, Mustafa Reşid Paşa hazırlanmasına öncülük etti. Neden? Devleti modernleştirmek, gayrimüslimlerin devlete bağlılığını artırmak ve Avrupalıların iç işlere karışmasını önlemek için. Nasıl? Vergi ve askerlik işlerini düzenleyen kanunlar çıkarılacağı ve bunların herkese eşit uygulanacağı duyuruldu. Raporda bu cevaplar birleştirilip fermanın yönetime ve toplum yapısına etkileri yazılmalı; ders kitabı, TDV İslâm Ansiklopedisi ve akademik makaleler gibi güvenilir kaynaklar kullanılmalıdır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tanzimat Fermanı (Gülhane Hattı Hümayunu) (1839)

Boşluğa “Avrupalı devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanan bir denge siyaseti” gibi bir ifade yazılabilir. Görselde bir hükümdar açık denizlere inmek istiyor (Rusya), bir diğeri Mısır ve Hindistan yolunu korumak için Rusları durdurmak istiyor (İngiltere), bir başkası da Rusları Balkanlardan uzak tutmaya çalışıyor (Avusturya). Bu devletlerin çıkarları çatıştığı için III. Selim, gerektiğinde birini diğerine karşı kullanarak ve ittifaklar kurarak toprakları korumayı hedeflemiştir. Nitekim Napoléon Mısır’ı işgal edince Osmanlı, Rusya ve İngiltere ile ittifak yapmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Nizam-ı Cedid: III. Selim’in Yeni Düzeni ve Sonu

Örnek cevap: Siyasi politikalar: Büyük devletlerin birbiriyle çatışan çıkarlarından yararlanan denge siyaseti izlemek; tek bir devlete bağımlı kalmamak; daimî elçiliklerle diplomasiyi güçlendirmek; orduyu modern esaslara göre yenilemek; merkezî otoriteyi güçlendirip âyan ve valilerin bağımsız hareket etmesini önlemek. Sosyal politikalar: Müslüman ve gayrimüslim bütün tebaayı kanun önünde eşit sayarak Osmanlıcılık fikrini yaymak; can ve mal güvenliğini sağlamak; adil bir vergi düzeni kurmak; eğitimi yaygınlaştırmak; hoşgörüye dayanan millet sistemini koruyarak toplumsal barışı sürdürmek.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: XIX. Yüzyıl Siyasi Olayları