12. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Sayfa 237-242 Cevapları

Örnek cevap: Demokrasi kesintiye uğrayınca insanlar düşüncelerini özgürce söyleyemez hâle gelir. Basın, sinema, edebiyat gibi alanlarda yasaklar ve sansür başlar. Toplumda korku ve güvensizlik yayılır, bazı insanlar ülkeyi terk eder. Dernek, sendika gibi sivil kuruluşlar kapatılınca toplumsal hayat da daralır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türkiye’nin Darbe Tarihi

Örnek cevap: Darbelerin yarattığı siyasi istikrarsızlık yatırımların sürekliliğini bozdu; Devrim otomobili gibi atılımlar devam ettirilemedi. 1971 sonrasındaki koalisyonlar istikrarlı bir ekonomi programı uygulayamadı, petrol kriziyle birlikte döviz darboğazı yaşandı ve enflasyon yüzde yüze yaklaştı. 1980 sonrasında sendikal faaliyetler durduruldu, bankerler halkın birikimlerini toplayarak riskli bir düzen kurdu. Toplumdaki gerginlik ve kutuplaşma da insanları göçe zorladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türkiye’nin Darbe Tarihi

Örnek cevap: Darbeler millet iradesini yok sayarak seçilmiş hükûmetleri devirdi. 1960’ta Başbakan Menderes ile iki bakan idam edildi, 1980’de partiler ve Meclis kapatıldı, liderlere siyasi yasak getirildi. Darbelerden sonra hazırlanan anayasalar ve kurulan MGK gibi kurumlar ordunun siyaset üzerindeki etkisini artırdı. %10 seçim barajı küçük partilerin etkisini kırdı. Kısacası darbeler Türk demokrasisinin olgunlaşmasını geciktirdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türkiye’nin Darbe Tarihi

Örnek cevap: 1970’lerde siyaset gündelik hayatın her alanına girmişti; insanların giyiminden arkadaş seçimine, dinlediği müzikten tuttuğu takıma kadar her şey siyasi bir anlam taşıyordu. Bu kutuplaşma toplumu bölmüş, şiddeti artırmıştı. 1980 darbesi kargaşayı bitirdi ama yüz binlerce kişinin gözaltına alındığı, idamların ve işkencelerin yaşandığı, pek çok insanın işinden atıldığı ya da yurt dışına kaçtığı ağır bir dönem başlattı. Sonuçta toplumda korku hâkim oldu ve insanlar siyasetten uzaklaştı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türkiye’nin Darbe Tarihi

Örnek cevap: 12 Eylül Darbesi Türk sinemasını olumsuz etkiledi. Sinema örgütleri ve kulüpleri kapatıldı; film, seyirci ve salon sayısı azaldı; yönetmenlere ve emekçilere yasaklar getirildi. Toplumu eleştiren filmler yerini bireysel konuları işleyen arabesk ve kadın filmlerine bıraktı. Bu da sanatın özgürlük ortamında geliştiğini, baskı dönemlerinde ise içe kapandığını gösterir.

Örnek cevap: İki anayasa da darbeden sonra askerî ve sivil kurullarca hazırlanmış, halk oylamasıyla kabul edilmiş ve benzer bölümlerden oluşmuştur. Farklar ise şöyledir: 1961 Anayasası yaklaşık %62 oyla kabul edilmiş ve halk oylamasında partiler propaganda yapabilmiştir; 1982 Anayasası yaklaşık %91 oyla kabul edilmiş ama aleyhte propagandaya izin verilmemiştir. 1961 Anayasası ile Anayasa Mahkemesi, Millî Güvenlik Kurulu ve Yüksek Hâkimler Kurulu kurulmuş; 1982 Anayasası ile Yükseköğretim Kurulu (YÖK) oluşturulmuştur.

Örnek cevap: İki anayasa da temel hakların kişiliğe bağlı, dokunulmaz ve vazgeçilmez olduğunu kabul eder. 1961 Anayasası özgürlükçüdür; önceliği bireye verir ve devlete, kişinin gelişmesinin önündeki engelleri kaldırma görevi yükler. 1982 Anayasası ise önceliği devlete verir; hakların yanında kişinin topluma karşı ödevlerini vurgular, hakların kötüye kullanılamayacağını ve hangi sebeplerle sınırlanabileceğini ayrıntılı biçimde düzenler. Yani 1961 bireyi devlete karşı korumayı, 1982 ise devleti korumayı öne çıkarır.