12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Ders Kitabı Sayfa 171-179 Cevapları

Örnek cevap: Dünyanın kanıtlanmış petrol rezervlerinin yarısından fazlası ve doğal gazın önemli bir kısmı Orta Doğu’dadır. Sanayi ve ulaşım bu kaynaklara bağımlı olduğu için bölge, küresel güçlerin en çok ilgilendiği alanlardan biri oldu. ABD ve SSCB bölgede nüfuz kurmak için yarıştı; petrol yolları, Süveyş Kanalı, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi stratejik hedefler hâline geldi. Bu zenginlik bölgeye refah getirdiği kadar dış müdahale, savaş ve istikrarsızlık da getirdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Paylaşılamayan Orta Doğu

Örnek cevap: Bence en büyük engel, İsrail’in işgal ettiği topraklardan çekilmemesi ve BM’nin 242 sayılı Kararı gibi uluslararası kararlara uymamasıdır. Batı Şeria’da yeni Yahudi yerleşim yerleri kurulması ve Kudüs’ün statüsü konusunda uzlaşmaya yanaşılmaması barış çabalarını boşa çıkarmaktadır. Büyük güçlerin İsrail’i koşulsuz desteklemesi ve Arap-İslam dünyasının ortak bir tavır geliştirememesi de sorunun sürmesine yol açmaktadır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Arap-İsrail Savaşları

Örnek cevap: İslam ülkeleri geniş bir nüfusa, zengin enerji kaynaklarına ve stratejik geçitlere sahiptir. Birlikte hareket ederlerse uluslararası kuruluşlarda güçlü bir ses olabilir, Filistin gibi ortak davalarda büyük güçlere karşı etkili bir baskı kurabilirler. 1973’teki petrol ambargosu bu gücün dünya ekonomisini nasıl etkileyebileceğini göstermiştir. Ekonomik iş birliği, bu ülkelerin kalkınmasını hızlandırır ve dış müdahalelere açık olmalarını azaltır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Paylaşılamayan Orta Doğu

Örnek cevap: SSCB, Mısır’ı destekleyerek Arap dünyasında saygınlık ve nüfuz kazanmak istiyordu. ABD ise eski sömürgeci devletlerin yanında görünürse Arap ülkelerinin SSCB’ye yöneleceğinden endişe ediyordu; bölgede İngiltere ve Fransa’nın yerine kendi etkisini kurmayı hedefliyordu. İki süper güç, savaşın büyüyerek aralarında doğrudan bir çatışmaya dönüşmesini de istemiyordu. Ayrıca Süveyş Kanalı’nın kapanması petrol ve ticaret yollarını tehdit ediyordu. Nitekim savaştan sonra İngiltere ve Fransa bölgeden çekildi, yerlerini ABD ve SSCB aldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Arap-İsrail Savaşları

Küresel güçlerin tutumunu kendi çıkarları belirledi. ABD, Basra Körfezi’nden Batı’ya petrol akışının sürmesini ve bölgede tek bir gücün kesin üstünlük kurmamasını istiyordu; İran yenilirse Sovyet etkisine girmesinden de çekiniyordu. SSCB de hem Irak’la bağlarını hem de İran’la ilişkilerini koruyarak nüfuzunu artırmaya çalıştı. İki süper güç de görünürde tarafsız kalırken her iki tarafa silah satıp kredi verdi; Irangate Olayı bunun en açık örneğidir. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı denetim altına alma tehlikesi doğunca da savaşın bitirilmesi için baskı yaptılar.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İran-Irak Savaşı (1980-1988)