12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Ders Kitabı Sayfa 199-208 Cevapları

Örnek cevap: Petrolü büyük ölçüde ithal eden Türkiye’nin enerji faturası birden yükseldi ve döviz ihtiyacı arttı. Üretim maliyetleri artınca enflasyon yükseldi, sanayi üretimi düştü. Kıbrıs Barış Harekâtı’nın askerî harcamaları ve ABD ambargosu da eklenince ülke döviz darboğazına girdi. 1970’lerin sonunda tüpgaz ve margarin gibi temel ürünler karaborsaya düştü, dükkân önlerinde kuyruklar oluştu. Bu sıkıntılar 1980’de 24 Ocak Kararları’nın alınmasına yol açtı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Yumuşama Dönemi’nde Türkiye

Örnek cevap: Darbeler demokrasiyi kesintiye uğratır, milletin seçtiği yöneticileri görevden uzaklaştırır ve temel hak ve özgürlükleri kısıtlar. Siyasi istikrarsızlık yabancı yatırımcıların güvenini sarsar; yatırımlar ve büyüme yavaşlar. Toplumda korku ve kutuplaşma artar, sanat, basın ve düşünce hayatı baskı altına girer. Türkiye’de 27 Mayıs, 12 Mart ve 12 Eylül müdahaleleri, idamlar, yasaklar ve uzun süren olağanüstü uygulamalarla toplum hayatında derin izler bırakmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türkiye’nin Darbe Tarihi

Örnek cevap: Televizyon ilk yıllarda komşuların televizyonu olan evlerde toplanmasını sağlayarak yeni bir sosyalleşme biçimi oluşturdu. İnsanlar haberlere, eğitici programlara ve dünyadaki gelişmelere daha kolay ulaştı. Yabancı dizi ve filmlerle farklı yaşam tarzları tanındı; giyim, konuşma ve tüketim alışkanlıkları değişti. Reklamların etkisiyle tüketim arttı, sinema ve radyonun yerini büyük ölçüde televizyon aldı; zamanla aile içi sohbetler ve okuma alışkanlığı azaldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türkiye’nin Televizyon Serüveni

Örnek cevap: Göç, insanlara eğitim, sağlık ve iş imkânlarına daha kolay ulaşma fırsatı verdi. Ancak şehirlerde gecekondu mahalleleri, çarpık yapılaşma ve altyapı sorunları ortaya çıktı. Geniş aileler çekirdek ailelere dönüştü, komşuluk ve akrabalık bağları zayıfladı. Köy ve şehir kültürlerinin karşılaşması uyum sorunlarına ve arabesk müzik gibi yeni bir alt kültürün doğmasına yol açtı; çocuk iş gücü de yaygınlaştı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Yumuşama Dönemi’nde Türkiye

Örnek cevap: Evet, farklı biçimlerde katkı sağlamaya devam ediyorlar. Yurt dışındaki vatandaşlarımız Türkiye’ye döviz göndermekte, ev ve arsa almakta, tatillerde önemli harcamalar yapmaktadır. Yeni kuşak gurbetçilerin bir kısmı girişimci olarak Türkiye’de şirket kuruyor, Türk ürünlerinin yurt dışında tanınmasına ve satılmasına aracılık ediyor. Ayrıca bulundukları ülkelerde Türkiye’nin tanıtılmasında ve haklarının savunulmasında önemli bir köprü görevi görüyorlar. Ancak yeni kuşakların yaşadıkları ülkelere daha çok yerleşmesiyle döviz transferlerinin eski dönemlere göre azaldığı da söylenebilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Yumuşama Dönemi’nde Türkiye

Örnek cevap: Bence siyasi ve ekonomik sorunların çözüm yeri ordu değil, millet iradesini temsil eden meclis ve demokratik kurumlardır. Ordunun görevi ülkeyi dış tehditlere karşı korumaktır; siyasete müdahale etmesi milletin seçme hakkını yok sayar. 12 Mart ve 12 Eylül örneklerinde görüldüğü gibi müdahaleler sorunları kalıcı olarak çözemedi; aksine temel hak ve özgürlükler kısıtlandı, insanlar acı çekti ve demokrasi kesintiye uğradı. Sorunlar seçimler, hukuk ve uzlaşma kültürüyle çözülmelidir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Türkiye’nin Darbe Tarihi

Örnek cevap: Büyük şehirlere iş ve eğitim için göç hâlâ sürmektedir. Düşük gelirli ailelerin alabileceği uygun fiyatlı konut sayısı yetersizdir. Geçmişte çıkarılan imar afları kaçak yapılaşmayı adeta teşvik etmiş, denetim eksiklikleri de bunu kolaylaştırmıştır. Plansız büyüyen şehirlerde yeni gecekondular eskisi kadar olmasa da varlığını sürdürmekte; kentsel dönüşüm projeleri ise bu sorunu tamamen çözmeye henüz yetmemektedir.

Örnek görüşme soruları: 1) Hangi yıl, hangi ülkeye ve neden gittiniz; o yıllarda Türkiye’nin ekonomik durumu nasıldı? 2) Gittiğiniz ülkede dil, iş, konut ve kültür açısından hangi zorluklarla karşılaştınız? 3) Kazandığınız parayı nasıl değerlendirdiniz; ailenize para gönderdiniz mi, Türkiye’de ev, arsa ya da iş yeri aldınız mı? 4) Döndükten sonra hangi işi yaptınız ve geri dönüşte nelerde zorlandınız? Raporunda bu cevapları kitaptaki bilgilerle karşılaştırmalısın: Gurbetçilerin dövizleri dış ticaret açığının kapanmasına ve işsizliğin azalmasına katkı sağladı, ancak birikimler daha çok hizmet sektörüne ve konuta yatırıldığı için sanayiye katkı sınırlı kaldı. Görüşmeyi kayda almadan önce izin almayı ve kişinin bilgilerini özenle kullanmayı unutma.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Yumuşama Dönemi’nde Türkiye