Bu sayfalarda Osmanlı bilim insanları, Millî Mücadele’den sonra eğitimin durumu, Cumhuriyet Dönemi’nde eğitim alanındaki yenilikler ve bilim politikası işleniyor. Sorular, bu düzenlemelerin hangi sorunlara çözüm aradığını ve bugüne etkisini yorumlamanı istiyor.
Sayfaya git:Sayfa 240Sayfa 241Sayfa 243Sayfa 244Sayfa 245
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 240 Cevapları
Bilgi Görseli 3.15-3.17 – Soru 1Kaynak sorusus. 240
Osmanlı bilim insanlarının çalışmalarının evrensel ve kalıcı olduğunu gösteren kanıtlar nelerdir?
Cevabı göster
Ali Kuşçu’nun verdiği astronomik ölçümler bugünkü değerlerle büyük ölçüde örtüşür. Piri Reis’in haritası, kayıp olan Kolomb haritasından yararlanılarak çizilmiş tek harita olduğu için bütün dünyanın ilgisini çeker. Sabuncuoğlu Şerafeddin, 2020’de Amerika’da yayımlanan bir tıp dergisine kapak olmuştur. Gelenbevi İsmail Efendi logaritma üzerine eser yazarak ününü Avrupa’ya duyurmuş; Kâtip Çelebi’nin Keşfü’z-Zunun ve Cihannüma’sı bugün de başvuru kaynağıdır. Takiyüddin’in ondalık kesirleri trigonometriye uygulaması da kalıcı bir katkıdır.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Bilim İnsanları
Bilgi Görseli 3.15-3.17 – Soru 2Etkinliks. 240
Osmanlı bilim insanlarının çalıştığı alanı, kullandığı yöntemi ve bugünkü bilime katkısını tabloya yaz.
Cevabı göster
Kadızade-i Rumi: astronomi ve matematik; gözlem ve hesap; Semerkand Rasathanesindeki çalışmalar ve bilimin her alanda gerekli olduğu düşüncesi. Sabuncuoğlu Şerafeddin: cerrahi; uygulama ve resimli anlatım; aletleri ve teknikleri çizimlerle gösteren resimli cerrahi kitabı. Ali Kuşçu: astronomi ve matematik; gözlem ve ölçüm; Fethiyye’deki bugünkü değerlere yakın ölçümler. Kâtip Çelebi: tarih, coğrafya, bibliyografya; kaynak tarama ve karşılaştırma; Keşfü’z-Zunun ve Cihannüma. Piri Reis: haritacılık ve denizcilik; deneyim, gözlem ve haritaları karşılaştırma; Kitab-ı Bahriye ve Dünya haritası. Gelenbevi İsmail Efendi: matematik ve mantık; teoriyi uygulamaya aktarma; Osmanlı’da logaritma üzerine ilk eserlerden biri. Matrakçı Nasuh: matematik, tarih, minyatür; problem çözme ve şehirleri resmetme; matematik eserleri ve şehir minyatürleri. Takiyüddin: astronomi ve matematik; gözlem ve alet tasarlama; İstanbul Rasathanesi ve ondalık kesirlerin trigonometride kullanılması. Hezarfen Ahmed Çelebi: havacılık; kuşları gözlemleme ve deneme; insanın uçma denemelerine öncülük.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Bilim İnsanları
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 241 Cevapları
Metinler ve Görsel 3.24 – Soru 1Kaynak sorusus. 241
Metinlerdeki sorunları düşünerek Millî Mücadele sonrasında eğitimi planlayan bir yönetici olsan hangi yenilikleri yapardın?
Cevabı göster
Örnek cevap: Öncelikle köylere ulaşacak bir öğretmen yetiştirme seferberliği başlatır, öğretmen okullarının sayısını artırırdım. Okulların büyük şehirlerde toplanmasını önler, okulsuz köylere sade ama işlevli okullar yaptırırdım. Yetişkinler için okuma yazma kursları açar, kolay öğrenilen bir alfabeyle okuryazarlığı hızla yayardım. Eğitimi tek çatı altında toplayıp yabancı ve azınlık okullarını denetim altına alırdım. Mevcut okulları da araç gereç ve kadro bakımından düzene sokar, kız çocuklarının okula gitmesini özellikle teşvik ederdim.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan İnkılaplar
Metinler ve Görsel 3.24 – Soru 2Kaynak sorusus. 241
Görselden yola çıkarak dönemin eğitim anlayışı, eğitime erişim ve kadınların eğitimdeki yeri hakkında çıkarım yap.
Cevabı göster
Fotoğrafta farklı yaşlardaki kadınlar sıralarda oturmuş, bir kadın öğretmenden ders alıyor. Bu, eğitimin yalnızca çocuklara değil okuma yazma bilmeyen yetişkinlere de açıldığını gösterir. Millet Mektepleri ücretsizdi ve yurdun her yerine yayıldı; böylece daha önce okula gidemeyenler de eğitime ulaşabildi. Kadınların hem öğrenci hem öğretmen olarak sınıfta yer alması, Cumhuriyet’in kadını toplumun eşit bir parçası olarak gördüğünü ve eğitimde fırsat eşitliğini önemsediğini ortaya koyar.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Harf İnkılabı (1 Kasım 1928): Nedenleri, Sonuçları ve Millet Mektepleri
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 243 Cevapları
Uygulama 4 – Soru 1Etkinliks. 243
Cumhuriyet Dönemi’nde eğitim alanındaki düzenlemeler öncelikle hangi toplumsal sorunlara çözüm bulmayı amaçlamıştır?
Cevabı göster
Düzenlemeler önce eğitimdeki ikiliği gidermeyi amaçladı. Medreselerin, modern okulların ve yabancı okulların ayrı ayrı yetiştirdiği farklı zihniyetler Tevhid-i Tedrisat ile tek çatı altında toplandı. İkinci büyük sorun çok düşük okuryazarlık oranıydı; Harf İnkılabı ve Millet Mektepleriyle okuma yazma seferberliği başlatıldı. Yabancı ve azınlık okullarının denetimsizliği, öğretmen ve okul eksikliği ile bilimde geri kalmışlık da çözülmek istenen sorunlardı. Amaç, millî birliği güçlendirmek ve çağdaş bir toplum oluşturmaktı.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924): Maddeleri, Amacı ve Sonuçları
Uygulama 4 – Soru 2Etkinliks. 243
Sence tablodaki düzenlemelerden hangisi ya da hangileri bugünkü eğitim sistemini en çok etkilemiştir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Bence en etkili olanı Tevhid-i Tedrisat Kanunu’dur. Bugün de özel ve yabancı okullar dâhil bütün okullar Millî Eğitim Bakanlığına bağlıdır ve onun belirlediği programları uygular. Harf İnkılabı da çok etkilidir; bugün kullandığımız alfabe ve yüksek okuryazarlık oranı bu kararın sonucudur. 1933 üniversite reformu ise bugünkü üniversite yapısının temelini atmıştır.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan İnkılaplar
Uygulama 4 – Soru 3Etkinliks. 243
Sence halkın eğitim seviyesi bu reformlardan nasıl etkilenmiştir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Yeni harfler kolay öğrenildiği için okuryazarlık kısa sürede arttı; Millet Mekteplerinde yüz binlerce yetişkin okuma yazma öğrendi. Okul sayısının artması ve eğitimin ortak bir programla verilmesi, köylerdeki çocuklara ve kızlara da okulun kapısını açtı. Halkevleri ve kurslar gibi yaygın eğitim faaliyetleri, okul çağını geçmiş insanlara yeni bilgi ve beceriler kazandırdı. Böylece toplumun genel bilgi düzeyi yükseldi ve çağdaşlaşma hızlandı.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Harf İnkılabı (1 Kasım 1928): Nedenleri, Sonuçları ve Millet Mektepleri
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 244 Cevapları
14. Kaynak – Soru 1Kaynak sorusus. 244
Atatürk’ün ilmi ve fenni en gerçek yol gösterici saydığı sözünden hareketle Cumhuriyet Dönemi bilimsel çalışmalarını değerlendir.
Cevabı göster
Atatürk’ün bu sözü, Cumhuriyetin bilim ve teknoloji politikasının pusulası oldu. Darülfünun, İstanbul Üniversitesine dönüştürüldü; Kızılay ve Hıfzıssıhha Enstitüsü gibi kurumlar yeniden yapılandırıldı, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü gibi araştırma kurumları açıldı. Yurt dışından uzmanlar getirildi, gençler eğitim için Avrupa’ya gönderildi; Cahit Arf ve Hulusi Behçet gibi dünya çapında bilim insanları yetişti. Bu çalışmalar, bilimin hayatın her alanında rehber alınması düşüncesinin uygulamaya geçirildiğini gösterir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Medeniyet
14. Kaynak – Soru 2Kaynak sorusus. 244
Cumhuriyet Dönemi bilim anlayışı hangi ihtiyaçlara cevap vermek amacıyla düzenlenmiştir?
Cevabı göster
Savaşlardan yeni çıkmış ülkenin kalkınması için yer altı kaynaklarını bulmak, tarımı ve hayvancılığı geliştirmek, su kaynaklarını değerlendirmek gerekiyordu; Maden Tetkik ve Arama, Veteriner Kontrol ve İpek Böcekçiliği enstitüleri bu amaçla kuruldu. Salgın hastalıklarla mücadele için Hıfzıssıhha Enstitüsü açıldı, depremleri izlemek için Kandilli Rasathanesi yeniden düzenlendi. Ulaşım ve sanayi için de yol, makine ve kimya alanında kurumlar oluşturuldu. Kısacası bilim; ekonomik bağımsızlık, halk sağlığı, güvenlik ve sanayileşme ihtiyaçlarına göre şekillendi.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Medeniyet
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 245 Cevapları
Bilime Yön Veren Türk Bilim İnsanları TablosuEtkinliks. 245
Cumhuriyet Dönemi bilim insanları hakkında bildiklerini ve merak ettiklerini tabloya yaz.
Cevabı göster
Bu tablo kişisel bir hazırlık çalışmasıdır, cevaplar öğrenciden öğrenciye değişir. Örnek: Aziz Sancar için bildiğin “DNA onarımı üzerine çalışmalarıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü aldı.”, merak ettiğin “Bu buluş kanser tedavisinde nasıl kullanılıyor?” olabilir. Hulusi Behçet için “Behçet hastalığını tanımladı.” ve “Hastalığı nasıl fark etti?” yazılabilir. Cahit Arf için “Adıyla anılan matematik kuramları var, resmi 10 liralık banknotta yer aldı.” ve “Kuramları bugün hangi alanlarda kullanılıyor?” yazılabilir. Diğer isimleri de 245-248. sayfalardaki bilgi kutularından yararlanarak aynı şekilde doldurabilirsin.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Cahit Arf
Sıkça Sorulan Sorular
Tevhid-i Tedrisat Kanunu ne zaman çıkarıldı?
3 Mart 1924’te çıkarıldı ve bütün eğitim kurumlarını Millî Eğitim Bakanlığına bağladı.
Millet Mektepleri ne zaman açıldı?
Harf İnkılabının ardından 1 Ocak 1929’da açıldı ve yeni harflerle ülke çapında okuma yazma seferberliği başlatıldı.
Yazılıya mı hazırlanıyorsun? 11. sınıf tarih yazılı soruları sayfamızda örnek yazılılar ve cevap anahtarı var.
Bu sayfadaki cevaplar öğrencilere yol göstermek için Tarih Vakti tarafından yazılmıştır. Soruların ve kaynak metinlerin tam hâli MEB ders kitabındadır; açık uçlu sorularda kendi cümlelerinle cevap vermen beklenir.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Cevaplar Tarih Vakti tarafından yazılmıştır; soruların tam metni için MEB ders kitabına bakınız. · Son güncelleme: Kasım 2026
