İzmir Suikast Girişimi (1926): Mustafa Kemal’e Karşı Plan ve Sonuçları

Kısaca: İzmir Suikast Girişimi, Haziran 1926’da Mustafa Kemal’in İzmir gezisi sırasında öldürülmesi için yapılan plandır. Yeniliklere karşı olanlar ve bazı eski İttihatçılar, siyasi yoldan ulaşamadıkları amaçlarına Mustafa Kemal’i öldürerek ulaşmak istedi. Mustafa Kemal’in İzmir’e gelişi bir gün gecikti; suikastçıları kaçıracak olan motorcu Giritli Şevki’nin ihbarıyla plan ortaya çıktı ve suikastçılar silahlarıyla yakalandı. İstiklal Mahkemesinde yargılanan Ziya Hurşit ve arkadaşları idam edildi.

📌 SINAV NOTU: İzmir Suikast Girişimi, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasından sonra (1926) yaşandı. Sorularda planın Giritli Şevki’nin ihbarıyla ortaya çıkması ve Mustafa Kemal’in “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” sözü sorulur.

Suikastın Nedenleri

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasından sonra yeniliklere karşı olanlar ve bazı eski İttihatçılar, siyasi yoldan ulaşamadıkları amaçlarına Mustafa Kemal’i öldürerek ulaşmak istedi. Onlara göre yeni rejimin varlığı Mustafa Kemal’e bağlıydı; onu ortadan kaldırırlarsa iktidarı ele geçirebileceklerini ve ülkeyi istedikleri gibi yönetebileceklerini düşünüyorlardı.

Plan Nasıl Ortaya Çıktı?

Mustafa Kemal halkla doğrudan temas kurmak için sık sık yurt gezilerine çıkıyordu. Suikastı planlayanlar, Haziran 1926’daki İzmir gezisi sırasında harekete geçmeye karar verdi. Ancak Mustafa Kemal’in İzmir’e gelişi bir gün gecikti. Suikastçıları olaydan sonra Yunan adalarına kaçıracak olan motorcu Giritli Şevki, korkarak durumu yetkililere bildirdi. Güvenlik güçleri harekete geçti ve suikastçılar silahlarıyla birlikte yakalandı.

Yargılama

Sanıklar İstiklal Mahkemesinde yargılandı. Tetikçi grubun başındaki eski milletvekili Ziya Hurşit ve arkadaşları idama mahkûm edildi; ceza Temmuz 1926’da İzmir’de uygulandı. Soruşturma genişletilerek suikastla bağlantılı görülen bazı eski İttihatçılar Ankara’da yargılandı; aralarında Cavit Bey ve Dr. Nazım’ın da bulunduğu bir kısmı idam edildi. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının eski önderlerinden Kâzım Karabekir, Ali Fuat ve Refet Paşalar da yargılandı, ancak beraat ettiler.

Mustafa Kemal’in Tepkisi

Suikast girişiminin ortaya çıkması üzerine Mustafa Kemal yayımladığı bildiride şu tarihî sözleri söyledi: “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.”

Sonuçları ve Önemi

• Cumhuriyet’e ve Mustafa Kemal’e yönelik örgütlü muhalefet büyük ölçüde tasfiye edildi.
• İnkılaplara karşı çıkabilecek eski siyasi kadroların etkisi kırıldı; inkılapların uygulanması hızlandı.
• Mustafa Kemal’in “Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” sözü, rejimin kişilere değil millete dayandığının simgesi oldu.
• Olay, Takrir-i Sükûn döneminin (1925-1929) önemli gelişmelerinden biri olarak Atatürk dönemi iç politikasında yer aldı.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir Suikastı ne zaman oldu?

Haziran 1926’da, Mustafa Kemal’in İzmir gezisi sırasında yapılması planlandı; gerçekleşmeden ortaya çıkarıldı.

İzmir Suikastı nasıl ortaya çıktı?

Suikastçıları kaçıracak olan motorcu Giritli Şevki’nin ihbarıyla ortaya çıktı; Mustafa Kemal’in İzmir’e gelişinin bir gün gecikmesi de planı bozdu.

İzmir Suikastını kimler planladı?

Yeniliklere karşı olanlar ve bazı eski İttihatçılar planladı; tetikçi grubun başında eski milletvekili Ziya Hurşit vardı.

“Benim naçiz vücudum…” sözü ne zaman söylendi?

Mustafa Kemal bu sözü 1926 İzmir suikast girişiminin ortaya çıkmasından sonra yayımladığı bildiride söyledi.

İzmir Suikastı sanıkları nerede yargılandı?

İstiklal Mahkemesinde, önce İzmir’de sonra Ankara’da yargılandılar.

Kâzım Karabekir İzmir Suikastı davasında ne oldu?

Yargılandı ama beraat etti; Ali Fuat ve Refet Paşalar da beraat edenler arasındaydı.

Kaynak: MEB, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12 ders kitabı, 4. ünite: Mustafa Kemal’e Suikast Girişimi. Görsel: Wikimedia Commons (kamu malı).

Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026