Kısaca: Kıbrıs’ın Fethi, II. Selim döneminde 1570-1571 yıllarında Serdar Lala Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun adayı Venediklilerden almasıdır. 9 Eylül 1570’te Lefkoşa, 1 Ağustos 1571’de Magosa alınarak fetih tamamlandı. Böylece Doğu Akdeniz’in güvenliği sağlandı; fethe tepki olarak kurulan Haçlı ittifakı ise Ekim 1571’de İnebahtı’da Osmanlı donanmasını yendi, ama ada Osmanlı’da kaldı.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tarih | Temmuz 1570 – Ağustos 1571, II. Selim dönemi (Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa) |
| Yer | Kıbrıs Adası: Limasol, Tuzla (Larnaka), Lefkoşa, Girne, Baf, Magosa |
| Taraflar | Osmanlı Devleti – Venedik Cumhuriyeti |
| Komutanlar | Serdar Lala Mustafa Paşa, Piyale Paşa, Kaptan-ı Derya Müezzinzade Ali Paşa – Lefkoşa’da Nicolo Dandolo, Magosa’da Marc Antonio Bragadino |
| Kuvvetler | Kroniklere göre 300-360 gemi; kara ordusu tahminen 60-100 bin |
| Sonuç | Ada Osmanlı’ya geçti; 1573 barışıyla Venedik Kıbrıs’tan vazgeçti |
| Önemi | Doğu Akdeniz’in güvenliği sağlandı; adaya Anadolu’dan Türk nüfus yerleştirildi |
📌 SINAV NOTU: MEB ders notlarına göre Kıbrıs, Sokullu döneminde Lala Mustafa Paşa tarafından Venediklilerden alındı (1570-1571) ve Doğu Akdeniz’in güvenliği sağlandı. Haçlılar bu fethin intikamını 1571 İnebahtı‘da aldı; ancak ada Osmanlı’da kaldı. Karıştırmayın: Kıbrıs 1878’de İngiltere’ye üs olarak verilmiştir; bu, fetihten üç yüz yıl sonraki bir olaydır.
Neden Kıbrıs?
Kıbrıs, Anadolu, Suriye ve Mısır kıyılarının tam ortasında, Doğu Akdeniz’in kilit noktasıydı ve 1489’dan beri Venedik’in elindeydi. 1517’de Mısır’ın fethinden sonra Venedik, ada için Memluklara ödediği vergiyi Osmanlı’ya ödemeye başlamıştı. Ancak TDV’nin “Kıbrıs” maddesine göre Venedik, 1540 barışına rağmen adada üslenen Maltalı ve Venedikli korsanların saldırılarına göz yumuyordu. Bu durum İstanbul ile Mısır arasındaki deniz yolunu, ticaret ve hac yolculuklarını tehdit ediyordu.
Sefer kararında Şeyhülislam Ebussuud Efendi’nin fetvası ile Naksos Dukası Yasef Nasi’nin teşvikleri de rol oynadı. TDV’ye göre Lala Mustafa Paşa, II. Selim’in Kıbrıs seferi isteğinin en hararetli destekçisiydi; Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa ise sefere karşıydı. Önce diplomatik yollar denendi, sonuç alınamayınca Venedik’e savaş açıldı.
Seferin Seyri
Çıkarma (Temmuz 1570)
Abdullah Tanrıvermiş’in arşiv belgelerine dayanan çalışmasına göre donanma 16 Mayıs 1570’te üç ayrı filo hâlinde İstanbul’dan ayrıldı ve Finike’de kara birliklerini aldı. Donanma 2 Temmuz’da Limasol önlerine geldi, 4 Temmuz 1570’te Tuzla limanına çıkarma yapıldı. Gemi ve asker sayısı kaynaklara göre değişir: Selânikî ve Âlî 300, Kâtib Çelebi 360 gemi verir; kara ordusunun tahminen 60-100 bin kişi olduğu düşünülür.
Lefkoşa (9 Eylül 1570)
Adanın merkezi Lefkoşa’nın (Osmanlı kaynaklarında Lefkoşe) kuşatılması Lala Mustafa Paşa’nın isteğiyle kararlaştırıldı. Kuşatma 25 Temmuz’da başladı. Muhittin Eliaçık’ın incelediği fetihnameye göre kuşatmanın kırk üçüncü gününde verilen hücum emriyle şehir 9 Eylül 1570 sabahı alındı; TDV kuşatmanın kırk beş gün sürdüğünü yazar. Lefkoşa’nın düşmesinin ardından Baf ve Girne’nin yöneticileri serdara bağlılıklarını bildirdi.
Magosa (1 Ağustos 1571)
Güçlü surlara sahip Magosa’nın kuşatması kış yüzünden ilkbahara bırakıldı. Uzun ve kanlı bir kuşatmanın ardından son büyük hücum 31 Temmuz 1571’de yapıldı; kale komutanı Marc Antonio Bragadino ertesi gün, 1 Ağustos 1571’de teslim oldu. TDV’ye göre Osmanlı esirlerinin öldürüldüğünün öğrenilmesi üzerine Lala Mustafa Paşa, Bragadino ve on bir beyin idamını emretti. Magosa’nın alınmasıyla bütün ada Osmanlı hâkimiyetine girdi.
Fethin Sonuçları
- Doğu Akdeniz’in güvenliği sağlandı; İstanbul-Mısır deniz yolu üzerindeki son büyük düşman üssü ortadan kalktı.
- Kıbrıs bir beylerbeyilik oldu. Merkez Lefkoşa’ydı, ilk beylerbeyi Muzaffer Paşa’ydı; ada sekiz sancağa ayrıldı ve 1572’de tahriri yapıldı.
- Anadolu, Karaman, Rum ve Zülkadriye eyaletlerinden adaya nüfus nakledildi. İlk planda 5.720 hane öngörüldü, ilk yıl 1.689 hane yerleştirilebildi.
- 7 Mart 1573 tarihli antlaşmayla Venedik adadan vazgeçti ve 300.000 duka tazminat ödemeyi kabul etti.
İnebahtı ile Bağlantısı
Kıbrıs seferi, Papa’nın öncülüğünde İspanya ve Venedik’i bir araya getiren bir Haçlı ittifakının kurulmasına yol açtı. Magosa’nın düşmesinden iki ay sonra, 7 Ekim 1571’de ittifak donanması İnebahtı Deniz Savaşı‘nda Osmanlı donanmasını yendi. MEB ders notları bunu “Kıbrıs’ın intikamı” olarak özetler. Ne var ki bu yenilgi Kıbrıs’ı geri getirmedi: Osmanlı kısa sürede yeni bir donanma kurdu, 1573’te Venedik adadan resmen vazgeçti ve 1574’te Tunus İspanyollardan alındı.
Lala Mustafa Paşa
Kıbrıs fatihi Lala Mustafa Paşa, fetihten sonra İstanbul’a döndü. 1578’de İran seferinde serdar olarak Çıldır’da Safevileri yendi, Şirvan’ı fethetti ve Kars Kalesi’ni inşa ettirdi. Sokullu’nun ölümünden sonra serdarlıktan alındı ve 7 Ağustos 1580’de İstanbul’da vefat etti.
Bugünkü Türk Varlığına Bağlantısı
1571’den sonra Anadolu’dan yerleştirilen aileler adadaki Türk toplumunun temelini oluşturdu. Ada üç yüz yılı aşkın süre Osmanlı yönetiminde kaldı. 1878’de Osmanlı Devleti, Rusya’ya karşı destek beklentisiyle Kıbrıs’ın yönetimini İngiltere’ye üs olarak bıraktı; İngiltere 1914’te adayı ilhak ettiğini açıkladı. Kıbrıs Türklerinin can güvenliği için 1974’te Kıbrıs Barış Harekâtı yapıldı ve 1983’te adanın kuzeyinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi. Bugün adadaki Türk varlığının kökleri 1571 fethine uzanır. Genel çerçeve için Osmanlı Devleti siyasi tarihi sayfamıza bakabilirsiniz.
Kısa Kronoloji
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 1489 | Kıbrıs’ın Venedik’e geçmesi |
| 16 Mayıs 1570 | Donanmanın İstanbul’dan ayrılması |
| 4 Temmuz 1570 | Tuzla’ya çıkarma |
| 9 Eylül 1570 | Lefkoşa’nın fethi |
| 1 Ağustos 1571 | Magosa’nın teslimi; fethin tamamlanması |
| 7 Ekim 1571 | İnebahtı Deniz Savaşı |
| 7 Mart 1573 | Venedik ile barış |
| 1878 | Kıbrıs’ın İngiltere’ye üs olarak verilmesi |
| 1974 | Kıbrıs Barış Harekâtı |
| 1983 | KKTC’nin ilanı |
Sıkça Sorulan Sorular
Kıbrıs hangi padişah döneminde fethedildi?
II. Selim döneminde, 1570-1571 yıllarında fethedildi. Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa’ydı, seferin serdarı ise Lala Mustafa Paşa’ydı.
Kıbrıs kimden alındı?
Kıbrıs, 1489’dan beri adayı elinde tutan Venedik Cumhuriyeti’nden alındı. 1573 barışıyla Venedik adadan vazgeçti ve 300.000 duka tazminat ödemeyi kabul etti.
Lefkoşa ve Magosa ne zaman alındı?
Lefkoşa 9 Eylül 1570’te alındı. Kış nedeniyle ertelenen Magosa kuşatması 1571’de sürdü ve kale 1 Ağustos 1571’de teslim oldu; böylece fetih tamamlandı.
Kıbrıs’ın fethi ile İnebahtı Savaşı arasındaki ilişki nedir?
Kıbrıs seferine tepki olarak Papa, İspanya ve Venedik bir Haçlı ittifakı kurdu. Bu ittifak 7 Ekim 1571’de İnebahtı’da Osmanlı donanmasını yendi, ama Kıbrıs Osmanlı’da kaldı.
Kıbrıs’ın fethinin önemi nedir?
Doğu Akdeniz’in güvenliği sağlandı, İstanbul-Mısır deniz yolu korunmuş oldu. Adaya Anadolu’dan nüfus yerleştirildi ve bugünkü Kıbrıs Türk toplumunun temeli atıldı.
Görsel: Limasol Kalesi’nin alınışı, Osmanlı minyatürü (Wikimedia Commons, kamu malı). Kaynak: MEB Tarih 10 ders notları (Sokollu Dönemi; Mercidabık ve Ridaniye’nin sonuçları; Berlin Antlaşması’ndan sonra Osmanlı Devleti), MEB Tarih 10 ders kitabı (kronoloji), MEB Tarih 11 ders kitabı (Osmanlı-Safevi savaşları; Berlin Antlaşması); TDV İslâm Ansiklopedisi, “Kıbrıs” (Kemal Çiçek) ve “Lala Mustafa Paşa” (Bekir Kütükoğlu) maddeleri; Abdullah Tanrıvermiş, “Arşiv Belgeleri ve Kroniklere Göre Kıbrıs Seferi’nin (1570-1571) İlk Çıkarma Safhası”, Harp Tarihi Dergisi 10 (2024); Muhittin Eliaçık, “Lefkoşe Kalesinin Fethini İlk Elden Anlatan Mühim Bir Mektup”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi 21.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Lala Mustafa Paşa, Lefkoşa ve Magosa){kind=link}