Mohaç Savaşı (1526): Nedenleri, Seyri ve Sonuçları

Kısaca

Mohaç Savaşı, Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu ile Kral II. Layoş (Lajos) komutasındaki Macar ordusu arasında 29 Ağustos 1526‘da Macaristan’ın güneyindeki Mohaç ovasında yapılan meydan savaşıdır. Yaklaşık iki saat süren çatışmada Macar ağır süvarisi, tüfekli yeniçerilerin seri ateşi ve akıncıların yandan kuşatmasıyla dağıtıldı. Kral Layoş kaçarken boğularak öldü. Kanuni 11 Eylül’de Budin’e girdi. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin ifadesiyle bu zaferle Avrupa siyasetinde “Osmanlılar’ın ağırlıklarını hissettirecekleri yeni bir devir” başladı.

📌 SINAV NOTU: Mohaç, Türk tarihinin en kısa sürede kazanılan meydan savaşlarından biri olarak sorulur (“yaklaşık iki saat”). Sonuç sorularında Macaristan’ın Osmanlı nüfuzuna girmesi, Orta Avrupa’da Osmanlı üstünlüğü ve Osmanlı-Habsburg mücadelesinin başlaması öne çıkar.

Mohaç Savaşı’nın Nedenleri

• Orta Avrupa hedefi: Kanuni, 1521’de Macarlardan aldığı Belgrad’ı Orta Avrupa seferleri için bir üs olarak görüyordu. TDV’ye göre amaç, Macaristan’a bütünüyle hâkim olmaktan çok “Orta Avrupa meselelerine yön verici bir pozisyon elde etmek”ti.
• Macaristan’ı tampon bölge yapmak: Osmanlılar Macaristan’ı, Eflak ve Boğdan gibi kendilerine bağlı bir krallık hâline getirip Habsburglara karşı ara bölge olarak kullanmayı planlıyordu.
• Macar kralının tutumu: Kanuni tahta çıkınca Kral Layoş’a elçi gönderdi; Layoş bu elçiyi ve ardından gönderilen ikinci elçiyi hapse attı. Layoş, papanın yönlendirmesiyle Osmanlılarla barışı yenilemedi. Ayrıca Kutsal Roma-Germen İmparatoru V. Karl (Şarlken) ile akrabalık bağı vardı.
• Fransa’nın yardım isteği: Fransa Kralı I. François, 25 Şubat 1525’te Pavia’da V. Karl’a yenilip esir düştü. Annesi ve ardından kral, Kanuni’den yardım istedi. Kanuni, Ocak 1526’da yazdığı mektupla Fransa’nın ortak hareket teklifini uygun gördüğünü bildirdi.

Mohaç Seferi

Kanuni Sultan Süleyman 23 Nisan 1526‘da İstanbul’dan hareket etti. Filibe’den itibaren Vezîriâzam ve Rumeli Beylerbeyi İbrahim Paşa, Rumeli askeri, 2.000 tüfekçi yeniçeri ve 150 topla öncü olarak gönderildi. Yağmur ve sel yüzünden güzergâh değişti; ordu Belgrad’a ulaşıp ramazan bayramını burada geçirdi.

• Petervaradin: İbrahim Paşa kaleyi 14 Temmuz’da kuşattı. Tuna’dan gelen yaklaşık 800 gemi de kuşatmada kullanıldı. Kale 27 Temmuz’da alındı; iki gün sonra Kanuni seferin hedefinin Budin olduğunu açıkladı.
• İlok: 8 Ağustos’ta Osmanlı eline geçti.
• Drava geçişi: 21 Ağustos’ta Drava nehri üzerine gemilerle kurulan seyyar köprüden bütün ordu geçirildi. Köprüyü yıkmakla görevli Macar komutan Tomori, ordu geçmeden geri çekildi.
• Mohaç’a varış: Osmanlı ordusu 27 Ağustos’ta Baranyavár mevkiinde ordugâh kurdu. Macar ordusu ise birkaç gün önce Mohaç sahrasına yerleşmişti.

Savaşın Seyri

Savaş planını Semendire Beyi Yahyapaşaoğlu Bali Bey önerdi: Öndeki Rumeli askeri Macar hücumu gelince iki yana açılacak, düşman süvarisini top ve tüfek hattının önüne çekecek; akıncılar ise pusudan çıkıp Macarları yandan ve arkadan saracaktı. Bu iş için Bali Bey ve Bosna Beyi Hüsrev Bey’in akıncıları pusuya yatırıldı.

• Osmanlı ordusu 29 Ağustos’ta ikindiye doğru Mohaç ovasına bakan yüksekliklere ulaştı. Savaşın ertesi gün yapılması düşünülürken Macarlar ani bir saldırı başlattı.
• Rumeli askeri plana uygun olarak iki yana açıldı; hücum eden Macar ağır süvarisi karşısında top ve tüfek hattını buldu.
• TDV’ye göre topların etkisi sınırlı kaldı; belirleyici olan, tüfekçi yeniçerilerin kademeli ve seri ateşiydi. Macar süvarisi bu ateşle dağıldı.
• Akıncıların yandan çevirme hareketiyle Macar ordusu çöktü. Çatışma yaklaşık iki saat sürdü.
• Kral II. Layoş kaçarken akşam karanlığında Csele deresinde boğuldu. Başkomutan Tomori de savaşta öldü.

Kaynaklara göre iki başkomutan, altı başrahip ve 300 kadar Macar ileri geleni savaş meydanında kaldı. Sefer ruznamesi 20.000 piyade ve 4.000 süvari cesedi sayıldığını, esir sayısının 10.000’e ulaştığını yazar. Osmanlı kaybı ruznamede 50-60, Celâlzâde’de 150 kişi olarak geçer; TDV gerçek sayının bunun “epeyce üstünde” olduğunu belirtir.

Ders kitaplarında zaferde Osmanlı topçusunun payı öne çıkarılır ve Layoş’un bataklığa saplanarak öldüğü anlatılır. Feridun Emecen’in TDV maddesi ise tüfekçi yeniçerilerin ateşini ve kralın Csele deresinde boğulmasını esas alır.

Mohaç Savaşı’nın Sonuçları

• Budin’e giriş: Kanuni bir gün savaş alanında kaldıktan sonra direnişle karşılaşmadan Budin’e yürüdü ve 11 Eylül 1526’da şehre girdi. İki hafta sonra ordu şehri boşaltıp geri döndü.
• Macaristan Osmanlı nüfuzuna girdi: Osmanlılar, Budin merkezli olmak ve kendilerine bağlı kalmak şartıyla Erdel Voyvodası Yanoş Zapolya’nın krallığını kabul etti.
• Habsburg rekabeti başladı: Avusturya Arşidükü Ferdinand, Layoş’la akrabalığını öne sürerek Macar tahtında hak iddia etti. Macaristan üçe bölündü ve TDV’nin ifadesiyle “150 yıl sürecek” Osmanlı-Habsburg mücadelesi başladı.
• Viyana yolu açıldı: Ferdinand’ın Zapolya’yı Budin’den çıkarması üzerine Kanuni 1529’da yeniden sefere çıktı, Budin’i geri aldı ve Viyana’yı kuşattı (I. Viyana Kuşatması).
• Macaristan’ın eyalet olması: Zapolya’nın ölümünden sonra Ferdinand Macaristan’ı almak isteyince Kanuni 1541’de yeniden sefere çıktı; Macaristan’ın büyük kısmı doğrudan Osmanlı yönetimine alındı.
• Avrupa siyasetinde Osmanlı ağırlığı: Osmanlı, Fransa ile Habsburglar arasındaki mücadelede belirleyici bir güç hâline geldi.

📌 SINAV NOTU: Kanuni dönemi Avrupa seferlerini sırasıyla öğrenin: Belgrad (1521) → Rodos (1522) → Mohaç (1526) → I. Viyana Kuşatması (1529) → Macaristan’ın alınması (1541). Ayrıntılar için Osmanlı Yükselme Dönemi sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mohaç Savaşı ne zaman yapıldı?

29 Ağustos 1526’da yapıldı.

Mohaç Savaşı kimler arasında yapıldı?

Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu ile Kral II. Layoş komutasındaki Macar ordusu arasında yapıldı.

Mohaç Savaşı ne kadar sürdü?

Çatışma yaklaşık iki saat sürdü. Bu yüzden tarihin en kısa meydan savaşlarından biri olarak anılır.

Mohaç Savaşı’nı Osmanlı nasıl kazandı?

Rumeli askerinin iki yana açılarak Macar süvarisini top ve tüfek hattının önüne çekmesi, tüfekçi yeniçerilerin seri ateşi ve akıncıların yandan kuşatması zaferi getirdi.

Macar Kralı Layoş nasıl öldü?

Savaştan kaçarken akşam karanlığında Csele deresinde boğuldu. Ders kitaplarında bataklığa saplanarak öldüğü de anlatılır.

Mohaç Savaşı’nın sonuçları nelerdir?

Budin’e girildi, Macaristan Osmanlı’ya bağlı bir krallık hâline geldi, Orta Avrupa’da Osmanlı üstünlüğü kuruldu ve uzun sürecek Osmanlı-Habsburg mücadelesi başladı.

Kaynaklar: Feridun Emecen, “Mohaç Muharebesi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 30, s. 232-235. 1529 ve 1541 seferleri sitemizin Kanuni Sultan Süleyman sayfasındaki anlatıma dayanır. Asker sayıları kaynaklar arasında farklıdır.

Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026