Kısaca
Viyana Kuşatmaları, Osmanlı Devleti’nin Habsburg başkenti Viyana’yı almak için yaptığı iki büyük kuşatmadır. I. Viyana Kuşatması (1529)‘nı Kanuni Sultan Süleyman yönetti; kuşatma, mevsimin ilerlemesi ve ordunun huzursuzluğu nedeniyle kaldırıldı. II. Viyana Kuşatması (1683)‘nı ise Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yönetti; 14 Temmuz-12 Eylül 1683 arasında süren kuşatma, Lehistan Kralı Sobieski komutasındaki kurtarma ordusunun müdahalesiyle büyük bir yenilgiyle sonuçlandı. İkinci kuşatmanın ardından kurulan Hristiyan ittifakıyla başlayan savaşlar Karlofça Antlaşması (1699) ile sona erdi.
| I. Viyana Kuşatması | II. Viyana Kuşatması | |
|---|---|---|
| Tarih | Eylül-Ekim 1529 | 14 Temmuz-12 Eylül 1683 |
| Osmanlı komutanı | Kanuni Sultan Süleyman | Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa |
| Padişah | Kanuni Sultan Süleyman | IV. Mehmed |
| Viyana’yı savunan | Şehir garnizonu (Arşidük Ferdinand şehirde değildi) | Kont Ernst Rüdiger von Starhemberg |
| Sonuç | Kuşatma 14 Ekim’de kaldırıldı | Sobieski’nin kurtarma ordusu karşısında büyük yenilgi |
| Ardından | Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki üstünlüğü sürdü | Kutsal İttifak savaşları ve Karlofça (1699) |
📌 SINAV NOTU: İki kuşatmayı karıştırmayın: 1529 Kanuni dönemi, Yükselme Dönemi, kuşatma kaldırıldı ama toprak kaybı olmadı. 1683 IV. Mehmed dönemi, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, büyük bozgun ve Osmanlı’nın Avrupa’da geri çekilmesinin başlangıcı.
I. Viyana Kuşatması (1529)
Nedenleri
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 1526’da Mohaç zaferiyle Macaristan’ın çökmesi, Avusturya sınırlarına doğru ilerleyen Türk gücünün Viyana için de büyük bir tehdit olduğunu gösterdi. Kanuni’nin Macar kralı olarak tanıdığı Zapolya’yı, Macar tahtında hak iddia eden Arşidük Ferdinand Budin’den çıkarınca Zapolya Kanuni’den yardım istedi. Kanuni Budin’i geri alıp Zapolya’yı yeniden başa geçirdi ve ardından Viyana’ya yürüdü.
Kuşatmanın seyri
- Osmanlı ordusu 10 Mayıs 1529’da İstanbul’dan hareket etti. TDV’ye göre seferin asıl hedefi Viyana olmadığından kuşatmaya hazırlıksız gidilmişti.
- Ordu 22 Eylül’de Viyana önlerine geldi. Eylül sonuna kadar kötü hava ciddi bir saldırıya izin vermedi.
- 1 Ekim’de havaların düzelmesiyle saldırılar yoğunlaştı; özellikle surların altına kazılan lağımların patlatılması harekâtın ağırlık noktası oldu.
- 14 Ekim’de kuşatmanın kaldırılmasına karar verildi; ordu 18 Ekim’de tamamen çekildi.
Neden kaldırıldı?
TDV’ye göre kuşatmanın kaldırılmasında askerin huzursuzluğu ve padişahın kış bastırmadan İstanbul’a dönmek istemesi etkili oldu; Arşidük Ferdinand’ın şehirde bulunmaması da gerekçe gösterildi. Sitemizin Kanuni Sultan Süleyman sayfasında da anlatıldığı gibi ağır kış şartları, ağır topların getirilememesi ve erzak sıkıntısı kuşatmanın başarısızlığında rol oynadı. TDV’ye göre 1529 kuşatması “mevsimin ilerlemiş olmasından dolayı ucuz atlatılmıştı”.
II. Viyana Kuşatması (1683)
Nedenleri
Avusturya’nın Macarlar üzerindeki baskısı üzerine Protestan Macarların lideri Tökeli İmre Osmanlı’dan yardım istedi. Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Avusturya üzerine büyük bir sefer hazırladı. Ordu Mart 1683 sonunda Edirne’de toplandı. TDV’ye göre seferin Viyana’yı hedef aldığı ancak İstolni Belgrad’a varıldığında resmen açıklandı; bu karar sadrazamın bir emrivakisi olmakla birlikte IV. Mehmed tarafından onaylandı.
Kuşatmanın seyri ve bozgun
Osmanlı ordusu yaklaşınca İmparator I. Leopold yaklaşık 80.000 kişiyle birlikte Viyana’yı terk etti ve Passau’dan bir kurtarma ordusu örgütledi. Şehrin savunması Kont Starhemberg’e bırakıldı. Kuşatma 14 Temmuz-12 Eylül 1683 arasında sürdü. TDV’ye göre kuşatma, “Lehistan Kralı Sobieski kumandasında yola çıkan kurtarma ordusunun müdahalesiyle büyük bir felâketle sonuçlandı”. Bu yenilgide Lehistan’ın Avusturya’ya verdiği destek belirleyici oldu.
Yenilginin sorumlusu tutulan Merzifonlu Kara Mustafa Paşa idam edildi. TDV, sadrazamın kafatasının daha sonra Viyana’da sergilendiğini de belirtir.
Sonuçları
- Yenilgi, Papa XI. Innocent önderliğinde Alman dünyası ve Lehistan’ın, ardından Venedik ile Rusya’nın katıldığı büyük bir Hristiyan ittifakının (Kutsal İttifak) kurulmasına yol açtı.
- Osmanlı, uzun yıllar birçok cephede savaşmak zorunda kaldı; Macaristan başta olmak üzere geniş topraklar kaybedildi.
- TDV’ye göre bu mücadele “Karlofça Antlaşması ile (1699) bitecek genel bir savaşa” dönüştü. Karlofça, Osmanlı’nın batıda büyük toprak kaybettiği ilk antlaşma oldu.
📌 SINAV NOTU: II. Viyana Kuşatması’ndan sonraki süreci sırayla öğrenin: II. Viyana (1683) → Kutsal İttifak savaşları → Zenta (1697) → Karlofça (1699). Ayrıntılar için Duraklama Dönemi Siyasi Olayları sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Osmanlı Viyana’yı kaç kez kuşattı?
İki kez: 1529’da Kanuni Sultan Süleyman ve 1683’te Merzifonlu Kara Mustafa Paşa döneminde.
I. Viyana Kuşatması neden başarısız oldu?
Mevsimin ilerlemesi ve kötü hava, askerin huzursuzluğu, ağır topların getirilememesi ve erzak sıkıntısı nedeniyle kuşatma kaldırıldı.
II. Viyana Kuşatması ne zaman yapıldı?
14 Temmuz-12 Eylül 1683 arasında yapıldı.
II. Viyana Kuşatması’nı kim yönetti?
Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yönetti.
II. Viyana Kuşatması neden başarısız oldu?
Lehistan Kralı Sobieski komutasındaki kurtarma ordusunun müdahalesiyle Osmanlı ordusu büyük bir yenilgiye uğradı.
II. Viyana Kuşatması’nın sonuçları nelerdir?
Kutsal İttifak kuruldu, uzun savaşlar başladı ve bu savaşlar 1699 Karlofça Antlaşması ile Osmanlı’nın büyük toprak kaybıyla sona erdi.
Kaynaklar: Kemal Beydilli, “Viyana”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 43, s. 113-119 (TDV’de kuşatmalar için ayrı madde yoktur, şehir maddesinde anlatılır). Zapolya meselesi, ağır toplar ve erzak sıkıntısı ile Tökeli İmre bilgileri sitemizin Kanuni Sultan Süleyman ve Duraklama Dönemi Siyasi Olayları sayfalarındaki anlatıma dayanır.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
 ve II. Viyana (1683)){kind=link}