Kısaca
Karlofça Antlaşması, II. Viyana Kuşatması’nın (1683) ardından 16 yıl süren Kutsal İttifak savaşlarını sona erdiren ve 26 Ocak 1699‘da Karlofça’da Osmanlı Devleti ile Avusturya, Lehistan ve Venedik arasında imzalanan barış antlaşmasıdır. Antlaşmayla Osmanlı; Macaristan ve Erdel’i Avusturya’ya, Podolya ve Ukrayna’yı Lehistan’a, Mora ile Dalmaçya kıyılarını Venedik’e bıraktı. Osmanlı Devleti’nin batıda büyük çapta toprak kaybettiği ilk antlaşma olan Karlofça, TDV İslâm Ansiklopedisi’nin ifadesiyle düşmanlarının Osmanlı’ya “dikte ettirmeye muvaffak oldukları ilk barış antlaşması”dır.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| İmza tarihi | 26 Ocak 1699 (müzakereler Kasım 1698’de başladı) |
| Yer | Karlofça (bugün Sırbistan’ın Voyvodina bölgesinde) |
| Taraflar | Osmanlı Devleti – Avusturya, Lehistan, Venedik |
| Rusya | Yalnızca iki yıllık ateşkes; barış 1700’de İstanbul Antlaşması ile |
| Arabulucular | İngiltere ve Hollanda |
| Osmanlı delegeleri | Reisülküttap Rami Mehmed Efendi, Divan Tercümanı Aleksandros Mavrokordatos |
| Osmanlı tarafındaki sadrazam | Amcazade Hüseyin Paşa |
| Süre | 25 yıl |
📌 SINAV NOTU: Karlofça ile ilgili en çok sorulan ifadeler: batıda ilk büyük toprak kaybı, ilk kez yabancı devletlerin (İngiltere ve Hollanda) arabuluculuğunun kabul edilmesi ve Duraklama Dönemi’nin bitip Gerileme Dönemi’nin başlaması.
Karlofça Antlaşması’nın Arka Planı
- II. Viyana Kuşatması (1683): Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın Viyana kuşatması başarısız oldu. TDV’ye göre bu yenilgi, Hristiyan dünyasının Türklere karşı ittifak kurmasına vesile oldu.
- Kutsal İttifak: Papanın önerisiyle Avusturya, Lehistan, Venedik ve Malta bir araya geldi; Rusya da 1686’da ittifaka katıldı. Osmanlı aynı anda birçok cephede savaşmak zorunda kaldı.
- Kayıplar: Savaşlar boyunca Venedik Mora’yı, Ruslar 1696’da Azak Kalesi’ni ele geçirdi. Köprülü Fazıl Mustafa Paşa döneminde Belgrad ve Niş geri alındıysa da Salankamen’de yenilgi yaşandı.
- Zenta yenilgisi (11 Eylül 1697): Bizzat Sultan II. Mustafa’nın başında bulunduğu Osmanlı ordusu Zenta’da ağır bir yenilgi aldı, Sadrazam Elmas Mehmed Paşa şehit düştü. Bu yenilgi Osmanlı’yı barışa zorladı.
Zenta’dan sonra sadrazamlığa getirilen Amcazade Hüseyin Paşa, barış için aracılık teklif eden İngiltere ve Hollanda elçileriyle görüştü. Avusturya da batıda yaklaşan İspanya Veraset Savaşı nedeniyle barışa sıcak bakıyordu.
Karlofça Kongresi
Müzakereler Kasım 1698’de bugünkü Sırbistan’daki Karlofça kasabasında başladı ve yaklaşık iki ay sürdü. Osmanlı’yı Reisülküttap Rami Mehmed Efendi ile Divan Tercümanı Aleksandros Mavrokordatos temsil etti. Kaynaklara göre taraflar ilk kez yuvarlak bir masa etrafında toplandı. Antlaşma 26 Ocak 1699’da imzalandı. Yeni Osmanlı-Avusturya sınırını çizen komisyonun başında İtalyan Luigi Ferdinando Marsigli vardı.
Karlofça Antlaşması’nın Maddeleri
| Devlet | Aldığı yerler |
|---|---|
| Avusturya | Temeşvar (Banat) dışındaki bütün Macaristan ve Erdel |
| Lehistan | Podolya ve Ukrayna |
| Venedik | Mora Yarımadası ve Dalmaçya kıyıları |
| Rusya | Karlofça’da barış imzalanmadı; iki yıllık ateşkes yapıldı |
Antlaşmanın 25 yıl yürürlükte kalması öngörüldü. Rusya, ele geçirdiği Azak’ın yanında Kerç Kalesi’ni de istediği için Karlofça’da anlaşmaya varılamadı. Rusya ile barış, 13 Temmuz 1700’de imzalanan İstanbul Antlaşması ile yapıldı; bu antlaşmayla Azak Kalesi Rusya’ya bırakıldı.
Karlofça Antlaşması’nın Önemi
- Batıda ilk büyük toprak kaybı: Osmanlı Devleti batıda ilk kez bu kadar geniş topraklardan vazgeçti.
- Dikte edilen ilk barış: TDV’ye göre Karlofça, Osmanlı-Avrupa ilişkilerinde “yeni bir dönüm noktası” oldu; gerileyen Osmanlı gücünün yerini Avusturya ve Rusya almaya başladı.
- İlk arabuluculuk: Osmanlı ilk kez yabancı devletlerin (İngiltere ve Hollanda) arabuluculuğunu kabul etti ve müzakere yoluyla barış imzaladı. Bu durum diplomasinin önem kazanmasının işaretiydi.
- Dönem değişimi: Karlofça, Duraklama Dönemi’nin sonu ve Gerileme Dönemi’nin başlangıcı kabul edilir. Osmanlı bundan sonra uzun bir savunma dönemine girdi.
- Kayıpları geri alma siyaseti: Osmanlı Karlofça’dan sonra kaybettiği toprakları geri almaya yöneldi. 1711 Prut Antlaşması ile Azak geri alındı, 1715’te Mora Venedik’ten geri alındı.
📌 SINAV NOTU: Karlofça’dan sonraki antlaşmaları sırasıyla öğrenin: İstanbul (1700) Azak Rusya’ya → Prut (1711) Azak geri alındı → Pasarofça (1718) Belgrad ve Temeşvar Avusturya’ya, Mora Osmanlı’da kaldı. Pasarofça’dan sonra Lale Devri başlar. Ayrıntılar için Gerileme Dönemi Siyasi Olayları sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Karlofça Antlaşması ne zaman imzalandı?
26 Ocak 1699’da imzalandı.
Karlofça Antlaşması kimler arasında imzalandı?
Osmanlı Devleti ile Avusturya, Lehistan ve Venedik arasında imzalandı. Rusya ile yalnızca ateşkes yapıldı; barış 1700’de İstanbul Antlaşması ile sağlandı.
Karlofça Antlaşması ile hangi topraklar kaybedildi?
Macaristan (Temeşvar hariç) ve Erdel Avusturya’ya, Podolya ve Ukrayna Lehistan’a, Mora ve Dalmaçya kıyıları Venedik’e bırakıldı.
Karlofça Antlaşması’nın önemi nedir?
Osmanlı’nın batıda büyük çapta toprak kaybettiği ilk antlaşmadır. İlk kez yabancı arabuluculuk kabul edilmiş ve Gerileme Dönemi başlamıştır.
Karlofça Antlaşması’nda arabulucu kimdir?
İngiltere ve Hollanda arabuluculuk yaptı.
Karlofça neresidir?
Bugün Sırbistan’ın Voyvodina bölgesinde, Novi Sad yakınlarında küçük bir kasabadır.
Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Amcazâde Hüseyin Paşa” (M. Münir Aktepe), “Avusturya” ve “Azak” maddeleri (Karlofça için ayrı madde bulunmaz); Türkçe Vikipedi, “Karlofça Antlaşması”. Antlaşma maddeleri sitemizin Duraklama Dönemi Siyasi Olayları sayfasıyla uyumludur.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Maddeleri ve Önemi){kind=link}