11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 308-310 Cevapları

Örnek cevap: Manastır’da yaşayan bir aile olsaydık önce demiryoluyla Selânik’e gider, oradan gemiyle İzmir’e geçmeye çalışırdık. Trakya’da, örneğin Kırcaali ya da Gümülcine’de yaşasaydık Dedeağaç üzerinden Edirne’ye, oradan İstanbul’a ve Bursa’ya ulaşmayı hedeflerdik. Haritada başlangıç şehrinden liman veya istasyona, oradan da Anadolu’daki hedef şehre bir okla güzergâh çizilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: I.Balkan Savaşı (1912-1913)

Örnek cevap: Günlerce yürümek, yağmur ve soğuk altında kalmak, açlık ve susuzluk çekmek, kolera gibi hastalıklara yakalanmak, komitacıların saldırısına uğramak ve aile üyelerinden ayrı düşmek gibi durumlarla karşılaşabilirdik. Evimizi, toprağımızı ve yakınlarımızın mezarlarını geride bırakmanın acısını, geleceğe dair korku ve çaresizliği hissederdik. Yine de güvenli bir yere ulaşma umudu bizi ayakta tutardı.

Örnek cevap: Kitapta da önerilen “Ben Bir Göçmen Kızı Gördüm” türküsü göçün hüznünü anlatır. “Selanik Türküsü” de kaybedilen şehre duyulan özlemi dile getiren bilinen Rumeli türkülerindendir. TRT repertuvarında Rumeli yöresine ait türküler taranarak başka örnekler de bulunabilir; bu türkülerde ayrılık, gurbet ve yurt özlemi en çok işlenen duygulardır.

Tanımı: Bulaşıcı bir hastalık taşıdığından şüphelenilen kişi, hayvan ya da eşyanın belli bir süre diğerlerinden ayrı tutulması. Özellikleri: Süresi hastalığın kuluçka süresine göre belirlenir; limanlarda, sınır kapılarında ve tecrithanelerde uygulanır. Örnekler: Balkan Savaşları’nda hasta askerlerin Ayasofya ve Sultanahmet camilerinde tecrit edilmesi, günümüzde COVID-19 salgınındaki uygulamalar. Farkı: Karantina hastalık şüphesi olanları ayırır; izolasyon (tecrit) ise hastalığı kesinleşmiş kişiyi ayırmaktır.

Tanımı: İnsanların yaşamak amacıyla bireysel ya da toplu olarak bir yerden başka bir yere yer değiştirmesi. Özellikleri: Gönüllü ya da zorunlu, iç ya da dış göç olabilir; savaş, baskı, ekonomik sıkıntı ve doğal afetler başlıca nedenlerdir. Örnekler: 93 Harbi ve Balkan Savaşları sonrası Anadolu’ya yapılan göçler, I. Dünya Savaşı’nda Doğu Anadolu’dan iç bölgelere göç. Farkı: Göç genel bir kavramdır; muhacir ve mülteci göç eden kişinin hukuki durumunu anlatır.

Tanımı: Bir antlaşmayla başka bir devlete bırakılmış topraklardan Osmanlı ülkesine göç eden kişi. Özellikleri: Kalıcı olarak yerleşir; devlet ona arazi, ev, tohumluk gibi iskân yardımları yapar ve işlemleri daha hızlı yürür. Örnekler: Balkan Savaşları’ndan sonra Londra ve Bükreş antlaşmalarıyla kaybedilen yerlerden gelen Rumeli Türkleri. Farkı: Mülteci, henüz antlaşmayla terk edilmemiş ama işgal altındaki bölgelerden geçici olarak sığınan kişidir; geri dönme ihtimali vardır.

Tanımı: Bulaşıcı bir hastalığın kısa sürede bir bölgede çok sayıda insana yayılması. Özellikleri: Kalabalık, temiz su eksikliği, kötü hijyen, savaş ve göç ortamında hızla büyür; karantina ve aşı ile kontrol altına alınır. Örnekler: Balkan Savaşları’ndaki kolera salgını, Kafkas Cephesi’ndeki tifüs salgını, 1918 İspanyol gribi. Farkı: Salgın (epidemi) belirli bir bölgeyle sınırlıdır; birden çok kıtaya yayılan salgına pandemi denir.

Tanımı: Savaş, işgal ya da zulüm yüzünden yurdunu bırakıp başka bir yere sığınan kişi. Özellikleri: Osmanlı uygulamasında din ve soy ayrımı yapılmadan işgal edilen yerlerden sınırın gerisine gelenlere denirdi; işgal bitince geri dönme ihtimali olduğu için iskân işleri yavaş yürürdü. Örnekler: Rus işgalinden kaçan Erzurum ve Trabzon halkı, Balkan Savaşları’nda henüz antlaşmayla bırakılmamış yerlerden kaçanlar. Farkı: Muhacir, antlaşmayla terk edilmiş topraklardan gelen ve kalıcı yerleşen göçmendir.

Tanımı: İki devletin topraklarını birbirinden ayıran çizgi; sınır. Özellikleri: Antlaşmalarla belirlenir, savaşlarla değişebilir; nehir ve dağ gibi doğal ya da çizilmiş yapay sınırlar olabilir. Örnekler: Londra Antlaşması’ndaki Midye-Enez hattı, 1913 İstanbul Antlaşması’yla Meriç Nehri’nin Osmanlı-Bulgar sınırı olması. Farkı: Hudut hukuki bir çizgidir; cephe hattı savaş sırasında orduların karşı karşıya geldiği geçici çizgidir.

Tanımı: Bit ve pire yoluyla bulaşan, yüksek ateş ve pembe lekeli döküntülerle seyreden ağır bir hastalık; lekeli humma. Özellikleri: Kalabalık, yıkanma imkânının olmadığı, kirli ve soğuk ortamlarda, özellikle savaş ve göç dönemlerinde yayılır. Örnekler: 1915’te Kafkas Cephesi’nde asker ve göçmenler arasında görülen tifüs salgını; Alman General von der Goltz da tifüsten ölmüştür. Farkı: Kolera kirli su ve gıdayla, tifüs ise bit ve pireyle bulaşır.

Örnek cevap: Bazı ülkelerde Türk kimliğinin resmî olarak tanınmaması ve Türk adını taşıyan derneklerin kapatılması, ana dilde eğitim imkânının sınırlı olması, din görevlisi ve vakıf mülkleriyle ilgili haklarda kısıtlamalar sayılabilir. Ekonomik nedenlerle gençlerin göç etmesi Türk nüfusunu azaltıyor. Osmanlı eserlerinin bakımsız kalması ya da yıkılması kültürel mirası tehdit ediyor. Bulgaristan’da 1980’lerde yaşanan isim değiştirme baskısı gibi geçmiş acılar da toplumsal hafızada yaşıyor.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Yeni Oluşum Sürecinde Balkanlar