12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi 2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Cevapları (1)

1. Münih, 2. Barbarossa, 3. Katyn, 4. San Francisco, 5. Enigma, 6. Adana, 7. Vecihi Hürkuş. Kutucuklardaki Nuri Demirağ ve Kahire boşta kalır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı Yılları

Versay’ın kısıtlamalarından kurtulmak: Asker sayısının artırılıp ordunun silahlandırılması ve Alman birliklerinin Ren Bölgesi’ne girmesi. Pangermen politikasını, yani bütün Almanları tek çatıda toplamayı gerçekleştirmek: Avusturya’nın ilhak edilmesi ve Südetler Bölgesi’nin Almanya’ya verilmesi. Hayat Sahası idealini gerçekleştirmek: Çekoslovakya’nın işgali, Polonya’nın işgali ve SSCB topraklarının işgaline başlanması.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı Öncesi Yaşanan Gelişmeler

Örnek cevap: Hitler 1935’te Versay’ın kısıtlamalarını tanımadığını açıkladı, zorunlu askerliği getirip orduyu tank, uçak ve denizaltılarla güçlendirdi. 1936’da Ren Bölgesi’ne asker soktu, 1938’de Avusturya’yı ilhak etti ve Münih Konferansı ile Südetleri aldı. 1939’da Çekoslovakya’yı işgal etti, Memel’i aldı ve Danzig için Polonya’ya ültimatom verdi. İtalya ve Japonya ile ittifak kurdu, SSCB ile Saldırmazlık Paktı imzalayıp 1 Eylül 1939’da Polonya’ya saldırdı. İngiltere’nin yatıştırma politikası da bu adımları kolaylaştırdı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı Öncesi Yaşanan Gelişmeler

Örnek cevap: Pearl Harbor Baskını’ndan sonra savaşa giren ABD; gelişmiş sanayisi, petrolü ve ham maddesiyle Müttefiklere büyük güç kattı ve güçler dengesi onların lehine döndü. Askerî açıdan Pasifik’te Japonya’yı geriletti, Kuzey Afrika ve Normandiya çıkarmalarında belirleyici rol oynadı. Atom bombalarıyla Japonya’nın teslim olmasını hızlandırdı. Siyasi açıdan ABD yalnızlık politikasını bırakıp savaştan sonra dünyanın süper gücü oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı Yılları

Örnek cevap: 1945 Londra Konferansı’nda “insanlığa karşı suç” kavramı ilk kez uluslararası bir hukuk belgesine girdi. Nürnberg ve Tokyo’da kurulan askerî mahkemelerde Alman ve Japon yöneticiler yargılandı. Birleşmiş Milletler kuruldu ve amaçları arasına insan haklarının korunması kondu. 1948’de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ilan edildi, soykırımı tanımlayıp cezalandıran bir sözleşme kabul edildi. Ancak yalnızca yenilenlerin yargılanması adalet tartışmalarına yol açtı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı’nın Sonuçları

Örnek cevap: Siyasi açıdan ABD ve SSCB’nin önderliğinde iki kutuplu bir dünya doğdu; Avrupa eski gücünü kaybetti, Almanya ikiye bölündü. Birleşmiş Milletler kuruldu, nükleer silahlanma yarışı başladı, sömürgeler bağımsızlığına kavuşmaya başladı ve İsrail’in kurulmasıyla Orta Doğu’da yeni sorunlar çıktı. Ekonomik açıdan Avrupa’da üretim çöktü, GSMH ortalama yüzde 25 azaldı, işsizlik ve enflasyon arttı. Bretton Woods Konferansı ile IMF ve Dünya Bankası kuruldu, ABD Avrupa’ya yardımlar yaparak dünya ekonomisinin merkezi oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı’nın Sonuçları

Örnek cevap: Türkiye savaşa girmediği için Türk romanları cepheyi değil cephe gerisini anlattı. Orhan Kemal, Kemal Tahir, Yakup Kadri ve Refik Halit gibi yazarlar pahalılığı, açlığı, karaborsayı; Rıfat Ilgaz ve Attilâ İlhan gibi yazarlar da karartma gecelerini ve Varlık Vergisi’nin yıkımını işledi. Savaşı bizzat yaşayan Avrupa’da ise yazarlar cephenin, işgalin ve totaliter rejimlerin acılarını anlattı; Orwell ve Brecht baskıcı rejimleri eleştirdi, Sartre ve Camus varoluşçu bir sorgulamaya yöneldi. Kısacası Türk edebiyatı savaşın ekonomik ve sosyal etkilerini, dünya edebiyatı ise doğrudan şiddetini ve ideolojik boyutunu öne çıkardı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı’nın Türkiye’ye Etkileri

Örnek cevap: Türk ordusu modern silah ve teçhizattan yoksundu; olası bir Alman ya da Sovyet saldırısına karşı savunmasını güçlendirmesi gerekiyordu. Ülkenin sanayisi silah ve ağır araç üretebilecek düzeyde değildi; Almanya’nın sipariş edilen silah ve gemileri vermemesi bu açığı büyüttü. Seferberlik ve savunma harcamaları ekonomiyi zorladığı için krediye ihtiyaç vardı. Türkiye ayrıca savaşa girme baskılarına karşı bu yardımları savaş dışı kalma politikasında bir pazarlık aracı olarak kullandı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı’nın Türkiye’ye Etkileri

Örnek cevap: Savaşın başında Atatürk’ün ölümünün ardından İnönü “Millî Şef” ilan edildi; tek parti yönetimi ve hükûmetin yetkileri güçlendi, basın ve muhalefet sıkı denetim altına alındı. Savaşın sonuna doğru ise yön değişti. Müttefiklerle ilişkileri düzeltmek için Varlık Vergisi kaldırıldı, Türkiye San Francisco Konferansı’na katıldı. Ekonomik sıkıntılar CHP içinde muhalefet doğurdu, Dörtlü Takrir verildi ve bu süreç Demokrat Parti’nin kurulmasıyla çok partili hayata geçişe uzandı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Çok Partili Hayata Geçiş (1945-1950): Dörtlü Takrir’den 1950 Seçimlerine

Örnek cevap: Stalingrad, Volga Nehri üzerinde önemli bir sanayi ve ulaşım merkeziydi; Volga ile Don arasındaki geçidi kontrol ediyordu. Şehri almak, Kafkasya’ya yönelen Alman harekâtının kanadını korumak ve Sovyetlerin Volga üzerinden yaptığı petrol ve ham madde sevkiyatını kesmek demekti. Ayrıca Moskova’yı savunan Rus ordularının gerideki birliklerle bağlantısı koparılabilirdi. Stalin’in adını taşıdığı için şehri almak Almanlara psikolojik üstünlük de sağlayacaktı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı Yılları

Örnek cevap: Haritada da görüldüğü gibi Kafkasya’da Maykop, Grozni ve Bakü gibi zengin petrol yatakları vardı. Tankları, uçakları ve gemileriyle savaşan Almanya’nın uzun bir savaşı sürdürebilmesi için petrole ihtiyacı vardı. Kafkasya’yı almak hem Alman savaş makinesini besleyecek hem de SSCB’yi en önemli petrol kaynağından yoksun bırakacaktı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İkinci Dünya Savaşı Yılları