Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

İkinci Dünya Savaşı Öncesi Yaşanan Gelişmeler

Bu yazımızda İkinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan gelişmeler konusunu ele alacağız. İkinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan gelişmeler konusunda ise önce devletlerin politikaları ve bu devletlerin diğer devletlerle olan ilişkilerini inceleyeceğiz. Daha sonra bu politikalar sonucunda yaşanan gelişmelere yer vereceğiz. Ayrıca savaş yılında yaşanan gelişmelere değindikten sonra II. Dünya Savaşı’nın nedenlerini kısaca toparlayıp konumuzu sonlandıracağız.

O halde İkinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan gelişmeler konumuza İtalya ile başlayalım.

İtalya:

Bizim Deniz (Mare Nostrum):

İtalya’nın “Bizim Deniz” politikası Roma İmparatorluğu’nu yeniden kurma fikridir. Mussolini bu fikrin ise Akdeniz’e hakim olmaktan geçtiğinin farkındaydı. Çünkü Akdeniz, İtalya için bulunmaz bir sömürge alanıydı.

İtalya alanında İkinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan gelişmeler şunlar olmuştur:

  • Fiume’nin İtalya’ya Katılması:Serbest Şehir” statüsü taşıyan Fiume, Mussoli’nin baskısı sonucu 1924 yılında İtalya’ya katıldı.
  • İtalya’nın Korfu Adası’nı İşgali: İtalya, milletler arasındaki bir komisyonda görevli olan temsilcisinin Yunanistan’da öldürülmesi üzerine, Yunanistan’ın Korfu Adası‘nı işgal etti.
  • Arnavutluk’un İşgali: 1924 yılı sonunda Arnavutluk’taki bir iç meseleyi fırsat bilen İtalya Arnavutluk’u kontrolü altına aldı. 1939 yılında ise Arnavutluk’u işgal etti.
  • Habeşistan’ın İşgali: İtalya, başta da değindiğimiz “Bizim Şehir” politikası gereği Akdeniz’i hakimiyeti almak için 1934 yılında Habeşistan’a saldırdı ve bu saldırı 1936 yılında işgalle sonuçlandı.

Diğer devletlerin ise bu gelişmeler karşısındaki tutumları şunlar olmuştur:

  • İtalya ile 1935 yılına kadar iyi ilişkiler kuran İngiltere, İtalya’nın Habeşistan’ı işgal etmesiyle İtalya’yı Akdeniz ve Hindistan’daki varlığına tehdit olarak gördü ve bu durum İngiltere’yi ittifak arayışına sevk etti.
  • Fransa, Akdeniz’deki varlığı açısından İtalya’yı en büyük tehdit olarak gördü.
  • İtalya’nın Çanakkale Boğazı ve İstanbul Boğazı’na yönelmesi Rusya’yı tedirgin etti.

Almanya:

Hayat Sahası (Lebensraum):

Hitler’in ülke topraklarına yeni yerler katmak amacıyla ortaya attığı fikirdir. Almanya’nın topraklarının Almanlara yeterli gelmeyeceğine ilişkin bu düşünce, ülke topraklarına yeni yerler katmanın haklı bir gerekçesi olarak görülmüştür.

Almanya bu amaçla;

  • Kara, deniz ve hava kuvvetlerini güçlendirmeye başlamış,
  • Zorunlu askerlik uygulamasını başlatarak asker sayısını artırmış,
  • Berlin-Roma-Tokyo Mihveri’ne katılmış,
  • 1938’de ise Avusturya ile birleşmiştir. 💯 Bu ilhaka Anschluss denmektedir.

Almanya alanında İkinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan gelişmeler şunlar olmuştur:

  • Saar Bölgesi’nin Alman Yönetimine Geçmesi: Versay Antlaşması ile Fransa’ya bırakılan Saar Bölgesi, referandum ile Almaya yönetimine geçmiştir. Ayrıca Almanya, Versay Antlaşması’nın getirdiği askeri kısıtlamalardan kurtulmak için gizlice silahlanmaya başlamış, Ekim 1933’te ise Silahsızlanma Konferansı ve Milletler Cemiyetinden çekilmiştir.
  • Ren’e Asker Gönderilmesi: Versay’ı tamamen ortadan kaldırmaya kararlı olan Almanya, 7 Mart 1936 tarhinde askerden arındırılmış bir bölge olan Ren’e asker göndermiştir. Fransa ise bu durumu kabul etmek zorunda kalmıştır.
  • Avusturya’nın İlhakı: 13 Mart 1938 tarihinde Almanya, Avusturya ile birleştiğini ilan etmiş ve Avusturya’yı ilhak etmiştir.
  • Südetler Bunalımı: Çekoslovakya’nın Südetler bölgesinde yaklaşık 3,5 milyon Alman yaşıyordu. Hitler ise bu bölgede Nazilerin çıkardıkları karışıklıklardan yararlanıp burayı ilhak etmek istiyordu.Böylece iki ülke ilişkileri bir bunalıma dönüştü. Hitler, 28 Mayıs 1938’de Çekoslovakya’yı işgal etme kararı aldı.
  • Münih Konferansı: Avrupa’da bir savaş ihtimalinin ortaya çıkması üzerine İngiltere’nin önerisi üzerine Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere arasında 29 Eylülde Münih Konferansı toplandı. Bu konferansta Südet, Almanya’ya verilirken Çekoslovakya toprakları İngiltere ve Fransa’nın garantisi altına alındı. Münih Konferansı’na davet edilmeyen ve Çekoslovakya ile ilgili kararlarda kendisine danışılmayan SSCB, Batılı devletlerden uzaklaşıp Almanya’ya yakınlaştı.
  • Polonya’nın Teschen’i İşgali: Münih Konfernası sonrasında 2 Ekim günü Polonya, Çekoslovakya’nı Teschen bölgesini işgal etti.

Diğer devletlerin ise bu gelişmeler karşısındaki tutumları şunlar olmuştur:

  • İngiltere Başbakanı Chamberlain, Hitler’in esas hedefinin Doğu Avrupa hâkimiyeti olduğunu gördü. Almanya’nın SSCB’ye karşı kendileri ile iş birliği içerisinde olacağını düşünen İngiltere, Almanya ile iyi geçinmeyi amaçladı ve bu amaçla yatıştırma politikasını uyguladı.Yatıştırma politikası Almanya’ya karşı Chamberlain’in takip ettiği pasif kalma siyasetiydi. Almanya’nın Çekoslovakya’yı işgal etmesi ile bu politika sona erdi.
  • Fransa, Almanya sınırı boyunca Maginot Hattı denen bir savunma hattı oluşturdu. Geçmişe dayalı hesaplardan dolayı Almanya’nın ezilmesinden yana tavır sergiledi.
  • Rusya, Münih Antlaşması’na davet edilmediği için müttefiklerden uzaklaşarak Almanya ile Saldırmazlık Paktı imzaladı.

Japonya:

Ortak Refah Alanı:

Asya Asyalılarındır.” fikri bu politikada etkili olmuştur. Bu fikir doğrultusunda Asya’nın Batılılardan temizlenip Japonya liderliğinde birlik oluşturulması amaçlanmıştır.

Japonya alanında İkinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan gelişmeler şunlar olmuştur:

  • Mançurya’nın İşgali: 1920 ve 30’lu yıllarda Uzak Doğu’nun en güçlü devleti konumunda olan Japonya 1931 yılında Mançurya‘yı işgal etmiştir. Ayrıca Japonya Asya’da serbest hareket etmek için önce 1933 yılında Milletler Cemiyeti’nden, daha sonra ise 1934 yılında Washington Antlaşması‘ndan çekilmiştir.
  • Çin Topraklarının Ele Geçirilmesi: Japponya’nın 1937 yılında Çin’e saldırması üzerine bölgede çıkarları olan devletler (İngiltere, ABD …) Çin’e yardıma başladılar. Japonya ise 1938 yılında doğu ve orta Çin’in topraklarını ele geçirerek Batılılar’ın Asya’dan atılmasını öngeren “Yeni Düzen” ‘i ilan etti.

Diğer devletlerin ise bu gelişmeler karşısındaki tutumları şunlar olmuştur:

  • İngiltere ve Fransa, Müttefiklere ait Pasifik ve Uzak Doğu’daki bazı sömürgelerin ele geçirilmesi ve ekonomik çıkarların engellenmesi üzerine Japonya’ya karşı politikalar geliştirip ittifaklar kurdular.
  • Japonya’nın yayılmacı siyaseti Ruslar’ı tedirgin etti. Çünkü merkezden uzak olan Mançurya gibi Uzak Doğu’daki Rus topraklarının güvenliğinden endişe ediyordu.
  • ABD Japonya’nın yayılmacı siyasetine karşı 1922 yılında Washington Deniz Silahsızlanması Konferansı’nı topladı. Japonya daha sonra konferanstan ayrıldı ve ABD’ye ait bazı adaları ele geçirerek ABD’nin ticari faaliyetlerini engelleme yoluna gitti. Bunun üzerine ABD’yi Müttefikler ile yakınlaşmaya yoluna gitmek zorunda kaldı.

Savaş Yılı Yaşanan Gelişmeler (1939) :

1939 yılında yani İkinci Dünya Savaşı’nın başladığı yılda yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:

  • Münih Konferansı’ya Çekoslovakya’dan Südet’i alan Almanya, 15 Mart günü Prag’a girerek Çekoslovakya’yı işgal etti. Böylece “Hayat Sahası” politikası uygulamaya konulmuş oldu.
  • Hitler imzalanan bir antlaşma ile Litvanya’dan Memel‘i aldı.
  • İtalya, Arnavutluk’u işgal etti.
  • Almanya ve İtalyan ittifakı 22 Mayıs’ta “Çelik Paktı” ile pekiştirildi.
  • 23 Ağustos’ta “SSCB-Almanya Saldırmazlık Paktı” imzalandı.
  • Almanya’nın 1 Eylül’de Polonya’ya saldırması üzerine İngiltere ve Fransa 3 Eylül’de Almanya’ya savaş açtı.

II.Dünya Savaşı’nın Nedenleri:

İkinci Dünya Savaşı’nın nedenlerini kısaca özetleyelim.

  • Versay Antlaşması’nın koşullarının Almanya’ya çok ağır gelmesi.
  • Rusya’nın Brest Litowsk Antlaşması ile kaybettiği toprakları geri almak istemesi. Ayrıca komünizm ideolojisinin dünya devrimi ile gerçekleşeceğine inanması ve bu yönde faaliyette bulunması.
  • İtalya’nın Avrupa siyasetinde etkinliğini artırmak istemesi ve I. Dünya Savaşı’nda istediklerini elde edememesi.
  • Komünizme, Nazizm ve faşizmin karşı gelebileceğine inanan Avrupa’nın bu rejimlerin Almanya ve İtalya’da yükselişlerine engel olamaması.
  • Japonya’nın Uzak Doğu ve Pasifik’te İngiltere ile ABD’nin baskısında olması.
  • 1929 Ekonomik Buhranı’nın tüm dünyada ortaya çıkardığı ekonomik ve sosyal olumsuzluklar.

Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır.


Görsel Kaynakları:
https://evrenatlasi.com/2020/03/dunya-tarihi-1939/

Tartışmaya Katılın

Abonelerimiz Arasına Katıl

Sitemize abone olarak en son ders ve yazılardan haberdar olabilirsiniz.

Abone Olduğunuz İçin Teşekkürler...

Bir şeyler ters gitti :(