Kısaca: Balkan Antantı, İtalya ve Almanya’nın yayılmacı politikalarına karşı Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında 9 Şubat 1934‘te Atina’da imzalanan bölgesel güvenlik paktıdır. Üye devletler sınırlarını karşılıklı olarak güvence altına aldı. Toprak talepleri olan Bulgaristan ve İtalya’nın baskısı altındaki Arnavutluk katılmadı. Türkiye bu antantla batı sınırlarını güvenceye aldı; 1937’deki Sadabat Paktı ile de doğu sınırlarını güvenceye alacaktı.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| İmza | 9 Şubat 1934, Atina |
| Üyeler | Türkiye, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya |
| Katılmayanlar | Bulgaristan (revizyonist, toprak talebi), Arnavutluk (İtalya baskısı) |
| Amaç | Balkan sınırlarının karşılıklı güvencesi; İtalya ve Almanya tehdidine karşı dayanışma |
| Zemin | 1930’da Türk-Yunan dostluğu, Balkan Konferansları |
| Sonu | II. Dünya Savaşı sırasında etkisini yitirdi |
📌 SINAV NOTU: Türkiye, Balkan Antantı (1934) ile batı, Sadabat Paktı (1937) ile doğu sınırlarını güvenceye aldı; ikisi sık karşılaştırılır. Antanta katılmayan iki Balkan ülkesi (Bulgaristan ve Arnavutluk) ve nedenleri de sorulur. Antantın temelinde 1930 Türk-Yunan yakınlaşması vardır.
Balkan Antantının Kuruluş Nedenleri
- İtalya ve Almanya’nın yayılmacılığı: 1932’den itibaren İtalya ve Almanya’daki totaliter rejimlerin (faşizm ve nazizm) saldırgan politikaları Balkan devletlerini endişelendirdi.
- Türk-Yunan yakınlaşması: 1930’da etabli (yerleşik) sorununun çözülmesi ve Yunan Başbakanı Venizelos’un Türkiye ziyaretiyle iki ülke arasında dostluk kuruldu.
- Atatürk’ün barış politikası: “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesi doğrultusunda Türkiye komşularıyla iyi ilişkiler ve bölgesel iş birliği arıyordu.
- Bulgaristan’ın revizyonist tutumu: Komşularından toprak isteyen Bulgaristan’a karşı sınırların korunması gerekiyordu.
Antantın İmzalanması ve Üyeleri
İtalya ve Almanya’nın Balkanlar üzerindeki yayılmacı politikaları belirginleşince Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya Atina’da toplanarak 9 Şubat 1934‘te Balkan Antantı’nı imzaladı. Antantla üye devletlerin sınırları karşılıklı olarak güvence altına alındı.
Balkan ülkelerinden Bulgaristan, revizyonist bir politika izleyip komşularından toprak talep ettiği için; Arnavutluk ise İtalya’nın baskısı altında bulunduğu için antanta katılmadı.
Balkan Antantının Sonuçları ve Önemi
- Türkiye batı sınırlarının güvenliğini sağladı.
- Balkanlarda İtalya ve Almanya’nın yayılmacılığına karşı bölgesel bir dayanışma oluştu.
- Türkiye’nin barışçı dış politikası ve bölgedeki saygınlığı güçlendi; 1934’te Venizelos, Atatürk’ü Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterdi.
- Antant, büyük devletlerin baskısı ve II. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla etkisini yitirdi; üye ülkelerin bir kısmı savaşta işgal edildi.
Balkan Antantı ile birlikte Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Sadabat Paktı, Atatürk döneminin II. Dünya Savaşı öncesi güvenlik politikasının parçalarıdır. Ayrıntı: Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası.
Sıkça Sorulan Sorular
Balkan Antantı ne zaman imzalandı?
9 Şubat 1934’te Atina’da imzalandı.
Balkan Antantına hangi ülkeler katıldı?
Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya katıldı.
Balkan Antantına hangi ülkeler katılmadı?
Bulgaristan (komşularından toprak istediği için) ve Arnavutluk (İtalya’nın baskısı altında olduğu için) katılmadı.
Balkan Antantının amacı nedir?
Üye devletlerin sınırlarını karşılıklı olarak güvence altına almak ve İtalya ile Almanya’nın yayılmacı politikalarına karşı bölgesel dayanışma sağlamaktır.
Balkan Antantı ile Sadabat Paktı arasındaki fark nedir?
Balkan Antantı (1934) Türkiye’nin batı sınırlarını, Sadabat Paktı (1937) ise doğu sınırlarını güvence altına aldı.
Balkan Antantı ne oldu?
II. Dünya Savaşı sırasında üye ülkelerin işgal edilmesi ve büyük devletlerin baskısıyla etkisini yitirdi.
Kaynak: MEB, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12 ders kitabı, 4. ünite: Türkiye-Yunanistan İlişkileri ve Balkan Antantı (1934). Görsel: Wikimedia Commons (kamu malı).
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Kuruluşu, Üyeleri ve Önemi){kind=link}