Kısaca: Edirne Antlaşması, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Rus ordularının Edirne’ye kadar ilerlemesi üzerine 14 Eylül 1829‘da imzalandı. Antlaşmayla Osmanlı, Yunanistan’ın kurulmasını kabul etti; Sırbistan’a özerklik verildi, Eflak ve Boğdan’ın özerkliği genişletildi, Rusya’ya savaş tazminatı ödendi. 1821’de başlayan Mora İsyanı böylece bağımsız Yunan devletiyle sonuçlandı ve Osmanlı’dan ayrılan ilk Hristiyan millet Yunanlar oldu.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tarih | 14 Eylül 1829 |
| Padişah | II. Mahmut |
| Taraflar | Osmanlı Devleti ve Rusya |
| Savaş | 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı |
| Arka plan | Mora İsyanı (1821) ve Navarin Baskını (1827) |
| En önemli sonuç | Yunanistan’ın kurulmasının kabulü (bağımsızlık 1830 Londra Protokolü ile kesinleşti) |
📌 SINAV NOTU: Edirne Antlaşması, Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik akımının Osmanlı’daki ilk somut sonucunu (Yunanistan) tanıyan antlaşmadır. Sınavlarda Mora İsyanı → Navarin (1827) → Osmanlı-Rus Savaşı → Edirne (1829) sırası ve Yunanistan’ın Osmanlı’dan ayrılan ilk Hristiyan millet olması sorulur. Mora İsyanı aynı zamanda Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanının da arka planıdır.
Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik fikirleri ve Etnik-i Eterya cemiyetinin çalışmalarıyla Rumlar 1821’de Mora’da isyan etti. II. Mahmut isyanı bastırmak için Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan yardım istedi; oğlu İbrahim Paşa Mora’da başarı kazandı. Bunun üzerine İngiltere, Fransa ve Rusya’nın donanmaları Navarin‘de Osmanlı-Mısır donanmasını yaktı (20 Ekim 1827). İbrahim Paşa 1828’de Mora’dan çekildi ve Rusya Osmanlı’ya savaş açtı. Ruslar Balkanlarda Edirne’ye, Kafkasya’da Erzurum’a kadar ilerledi; Osmanlı barış istemek zorunda kaldı.
Edirne Antlaşmasının Maddeleri
- Osmanlı Devleti, Yunanistan konusunda Avrupa devletlerinin aldığı kararları ve Yunan devletinin kurulmasını kabul edecek.
- Sırbistan’a özerklik verilecek.
- Eflak ve Boğdan’ın özerkliği genişletilecek.
- Rusya, işgal ettiği yerlerin çoğunu geri verecek; Tuna ağzı ve Kafkasya’da bazı yerler Rusya’ya kalacak.
- Rus ticaret gemileri Boğazlardan serbestçe geçebilecek, Rus tüccarları kapitülasyonlardan yararlanacak.
- Osmanlı Devleti Rusya’ya savaş tazminatı ödeyecek.
Sonuçları ve Önemi
- Yunanistan, 1830 Londra Protokolü ile bağımsız bir devlet olarak kuruldu; Osmanlı’dan ayrılan ilk Hristiyan millet oldu.
- Mora İsyanı’nın başarısı Balkanlardaki diğer milletlere örnek oldu; milliyetçilik akımı Osmanlı’nın dağılma sürecini hızlandırdı.
- Sırbistan’ın özerkliği ileride bağımsızlığına (1878) giden yolu açtı.
- Mora İsyanı’nda verdiği yardımın karşılığını alamayan Kavalalı Mehmet Ali Paşa, 1831’de isyan etti.
Ayrıntılar için Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı, II. Mahmut Islahatları ve XIX. Yüzyıl Siyasi Olayları sayfalarına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Edirne Antlaşması ne zaman imzalandı?
1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda, 14 Eylül 1829’da imzalandı.
Edirne Antlaşması’nın en önemli sonucu nedir?
Osmanlı Devleti’nin Yunanistan’ın kurulmasını kabul etmesidir; Yunanistan Osmanlı’dan ayrılan ilk Hristiyan millet oldu.
20 Ekim 1827’de İngiltere, Fransa ve Rusya donanmalarının Navarin’de Osmanlı-Mısır donanmasını yakmasıdır.
Mora İsyanı ne zaman başladı?
1821’de Etnik-i Eterya cemiyetinin kışkırtmasıyla başladı.
Edirne Antlaşması ile Sırbistan’a ne verildi?
Sırbistan’a özerklik verildi.
Yunanistan ne zaman bağımsız oldu?
Edirne Antlaşması’nın ardından 1830 Londra Protokolü ile bağımsız devlet olarak tanındı.
Kaynak: MEB, Tarih 11 ders kitabı, 3. ünite: Mora İsyanı ve 1829 Edirne Barış Antlaşması. Görsel: 1829’da Erzurum kalesinin teslimi, January Suchodolski (Wikimedia Commons, kamu malı).
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Maddeleri ve Yunanistan’ın Bağımsızlığı){kind=link}