9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 20-23 Cevapları

Örnek cevap: Mümkün değildir. Geçmiş bir kez yaşanmış ve bitmiştir; laboratuvarda tekrar edilemez. Tarihçi, olayı ancak günümüze ulaşan kalıntı, belge ve buluntular üzerinden yeniden kurgular. Bu izler eksik ve parçalı olduğu için ortaya çıkan tablo gerçeğe çok yakın olabilir ama birebir aynısı olamaz. Göbeklitepe çizimi de kanıtlara dayanan bir canlandırmadır, geçmişin fotoğrafı değildir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Göbeklitepe’nin Sırları

Örnek cevap: “Tarih bir yapbozla benzerdir, çünkü tarihçi elindeki parçaları birleştirerek geçmişin resmini tamamlamaya çalışır ve bazı parçalar hep eksik kalır.” “Tarih bir pusula gibidir, çünkü geçmişten çıkarılan dersler geleceğe yön verir.” “Tarih bir ayna gibidir, çünkü toplum geçmişine bakarak bugünkü kimliğini görür.” Benzetme yaparken tarihin bir özelliğini (kanıta dayanma, yol gösterme, hafıza olma gibi) mutlaka gerekçeyle açıklayın.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihin Konusu | Tarih Nedir?

Örnek cevap: Verilen kavramlara kanıt, kaynak, belge, arşiv, olay, olgu, kronoloji, takvim, çağ, neden-sonuç, değişim, süreklilik, yorum, yöntem, insan, toplum, medeniyet, arkeoloji ve kültürel miras eklenebilir. Bulutta en önemli gördüğünüz kavramları (tarih, insan, kanıt gibi) daha büyük yazabilirsiniz.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Sözlüğü: A–Z Tarih Terimleri

Örnek cevap: Tarihin konusu insandır; bir konunun tarih alanına girmesi için insan faaliyetleriyle ilgili olması gerekir. Güneş sistemi ya da yanardağ püskürmesi gibi doğa olayları kendi başına tarihçinin değil, astronomi ve yer bilimlerinin konusudur. Konu geçmişte, belli bir zaman ve mekânda yaşanmış ve izleri günümüze ulaşmış olmalıdır. Ayrıca o dönemin insanları için önemli olması, toplumu etkilemesi ve etkilerinin sürmesi tarihsel önemini artırır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihin Konusu | Tarih Nedir?

Örnek cevap: Malazgirt Meydan Muharebesi, İstanbul’un fethi, yazının icadı, Sanayi Devrimi ve Cumhuriyet’in ilanı tarihin kapsamına girer. Bunları seçtim, çünkü hepsi insanların gerçekleştirdiği, toplumların hayatını derinden etkileyen ve sonuçları bugüne uzanan gelişmelerdir. Eski çocuk oyunları ya da bir köyün beslenme alışkanlıkları da insanların gündelik yaşamını yansıttığı için tarihin konusu olabilir. Buna karşılık bir yıldızın oluşumu insan faaliyeti olmadığından astronominin konusudur.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarihin Konusu | Tarih Nedir?

Örnek cevap: Kronoloji, olayların hangisinin önce hangisinin sonra yaşandığını gösterir ve olaylar arasında sağlam bir bağ kurulmasını sağlar. Olayları doğru sıraya koymadan neden-sonuç ilişkisi kurulamaz, çünkü neden her zaman sonuçtan önce gelir. Kaynak C’ye göre kronoloji sadece sıralama değildir; değişimi ve sürekliliği anlamanın da temelidir. Bu yüzden tarihin temel ögelerinden biri sayılır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih ve Zaman (Tarih Bilimine Giriş)

Örnek cevap: Tarihsel bilgi kaynaklara dayanarak üretilir. Olaylar yaşanırken eşya, belge, yapı gibi nesnelerde iz bırakır; bu izleri taşıyan her materyal tarihin kaynağıdır. Tarihçi bu kaynakları belli yöntemlerle inceleyerek geçmişi yeniden kurar. Kaynak ne kadar ayrıntılı ve iyi korunmuşsa üretilen bilgi de geçmişe o kadar yakın olur; kaynak yoksa tarihsel bilgi de üretilemez.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi

Örnek cevap: Evet, kullanılabilir. Süleymannâme’deki minyatür; sarayın mimarisi, kıyafetler, tören düzeni ve devlet adamlarının yerleşimi hakkında bilgi verir. Fotoğraf ve resimler de yazılı belgelerde yer almayan gündelik hayat ayrıntılarını gösterebilir. Ancak görseller sanatçının bakış açısını ya da yaptıranın isteğini yansıtabileceği için başka kaynaklarla karşılaştırılarak eleştirel biçimde kullanılmalıdır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Geçmişten Günümüze Minyatür Sanatı