9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 144-147 Cevapları

Örnek cevap: 1. Keçeden yapılmış yuvarlak çadırlar: Kolay kurulup söküldükleri için göçe uygun bir yaşamı gösterir. 2. Atlar ve hayvan sürüleri: Geçimin hayvancılığa dayandığını ve atın hayattaki önemini gösterir. 3. Üzerine çadır yerleştirilmiş tekerlekli araba: İnsanların evlerini de yanlarında taşıyarak göç ettiğini anlatır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Örnek cevap: Çadır (yurt), at, koyun ve keçi sürüleri, tekerlekli göç arabası ve keçe-halı gibi dokumalar seçilebilir. Çadır ve araba sürekli yer değiştiren bir hayatın barınma ve taşıma ihtiyacını karşılar. At hem ulaşım hem savaş aracıdır. Sürüler geçim kaynağıdır; keçe ve halı da bu hayvanların yününden yapılıp hem çadırda hem giyimde kullanılır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Örnek cevap: Araba sayesinde yiyecek, eşya, çadır, yaşlılar ve çocuklar kolayca taşınabildi. Çadırın arabanın üzerine kurulmasıyla göç sırasında bile evde yaşamak mümkün oldu. Yaylak ile kışlak arasındaki uzun yolculuklar hızlandı ve daha güvenli hâle geldi. Sefer zamanlarında da araba ordunun ihtiyaçlarını taşıyan önemli bir araç oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Bilim,Sanat ve Spor

Örnek cevap: Evet. Büyüklerimiz, kediler ya da tavuklar erkenden tüneyince havanın bozacağını, karıncalar yuvaya erzak taşıyınca kışın sert geçeceğini, ayın etrafında hâle görülünce yağmur yağacağını söyler. Bazı yaşlılar eklemleri sızladığında yağış olacağını tahmin eder. Bu anlatımlar, insanların doğayı uzun süre gözlemleyerek edindiği deneyimlerin ürünüdür.

Örnek cevap: Gökyüzünü, bulutları, rüzgârın yönünü, ayın ve yıldızların konumunu gözlemlerdim. Hayvanların davranışlarını ve bitkilerin çiçek açma zamanlarını not ederdim. Her yıl tekrar eden olayları büyüklerimin deneyimleriyle karşılaştırırdım. Çünkü teknoloji olmadan en güvenilir bilgi uzun süreli gözlem ve kuşaktan kuşağa aktarılan tecrübedir.

İnsanlar hayvanların, gök cisimlerinin ve bitkilerin olağan ya da olağan dışı davranışlarını gözlemleyerek tahminde bulunmuştur. Bu gözlemlere dayanarak kendilerine özgü takvim ve hava tahmini yöntemleri geliştirmişlerdir. Örneğin Safranbolu’da ayva çiçeğinin bol açması sert bir kışın habercisi sayılır. Tarım ve hayvancılık işlerini de bu tahminlere göre düzenlemişlerdir.

Örnek cevap: Konargöçer yaşam, Türklerin sürüleri için yeni otlak ve su kaynakları arayarak sürekli hareket etmesini sağlamıştır. Kuraklık, kıtlık, nüfus artışı ve otlakların azalması gibi nedenler göçleri hızlandırmıştır. Boylar arası çatışmalar ve Çin gibi komşularla yapılan mücadeleler de bazı toplulukları batıya ve güneye yöneltmiştir. Atı kullanmadaki ustalık ve teşkilatçı yapı ise geniş alanlara hızla yayılıp devlet kurmalarını kolaylaştırmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Çağda Göçler

Örnek cevap: Kitabede Uygur hükümdarı Moyun Çor, Ötüken ve çevresindeki ırmak boylarını kendi yurdu olarak sayar ve buralarda konup göçtüğünü söyler. Bu ifade, hükümdarın bu toprakların sahibi olduğunu ve halkıyla burada özgürce yaşadığını vurgulamak için kullanılmış olabilir. Ayrıca konargöçerliğin Uygurların temel yaşam biçimi olduğunu ve bununla gurur duyduklarını gösterir. Kitabede tarlalardan da söz edilmesi, tarımla konargöçer hayvancılığın birlikte sürdürüldüğünü düşündürür.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Uygurlar (744-840)

Kaynak B, konargöçerliğin Türklere hareket kabiliyeti ve bağımsızlık kazandırdığını anlatır; ani akınlar yapıp hızla uzaklaşabildikleri için kalabalık ordular bile onlara bir şey yapamamıştır. Kaynak C, Anadolu’ya gelen göçer Türklerin yerleşik hayata geçirildiğini ve Türkmen, Yörük adlarıyla anıldığını belirtir. Kaynak Ç ise ekonominin hayvancılığa dayandığını ve hayvan ürünlerinden yapılan keçenin giyimden çadır örtüsüne kadar her alanda kullanıldığını gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Ekonomik Hayat

Yaz aylarında ovaların aşırı sıcağından korunmak ve hayvanlar için taze, bol otlak bulmak yaylağa çıkmanın temel nedenleridir. Yaylalar daha serin ve suludur; bu da hem insanların hem hayvanların sağlığını korur. Böylece kışlaktaki otlaklar da dinlenip yeniden yeşerme fırsatı bulur.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Kışlaklar genellikle daha alçak, korunaklı ve ılık yerlerde, vadilerde ya da kıyılara yakın bölgelerde bulunur. Yaylaklar ise yüksek, serin ve otlağı bol yerlerdir. Kışlakta soğuktan korunmak için daha uzun süre kalınır ve daha sağlam barınaklar kurulabilir; yaylakta ise yaz boyunca hafif çadırlarda yaşanır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat

Örnek cevap: Oğuz Kağan’ın oklarla verdiği örnekte olduğu gibi tek bir ok kolayca kırılır ama bir araya bağlanan oklar kırılamaz. Toplumlar da birlik içinde olduğunda zorluklara karşı güçlü olur. Konargöçer Türkler göç, kış ve savaş gibi zor şartları ancak yardımlaşarak aşabilmiştir. Bugün afetlerde gördüğümüz dayanışma ve Hatay Yörüklerinin imeceyle yufka yapması gibi gelenekler bu ruhun yaşadığını gösterir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İslamiyet Öncesi Türklerde Sosyal Hayat