11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 198-202 Cevapları

Bilimsel gelişmeler: Beyaz önlüklü hekimlerin yaptığı ameliyat sahnesi modern tıbbı ve tıp eğitimini temsil eder. Sanatsal gelişmeler: Arka plandaki Batı etkili saray yapısı, saat kulesi ve gar binasının mimarisi XIX. yüzyıl Osmanlı mimarisindeki değişimi gösterir. Teknolojik gelişmeler: Tren ve demir yolu, masadaki telgraf makinesi, fotoğraf makinesi ve buharlı gemi modeli ulaşım ve haberleşmedeki yenilikleri anlatır.

Örnek cevap: Telgraf ve demir yolu sayesinde İstanbul uzak vilayetlerden hızla haber alabildi, asker sevkiyatı kolaylaştı ve merkezî otorite güçlendi. Mühendishaneler, Tıbbiye ve Darülfünun gibi kurumlar devlete yetişmiş kadro sağladı, Batı’yı tanıyan yeni bir aydın kesim doğdu. Hastaneler, aşı ve karantina uygulamaları halk sağlığını iyileştirdi; vapurlar ve trenler yolculuğu kolaylaştırdı. Fotoğraf, tiyatro, Batı müziği ve yeni mimari tarzlar özellikle şehirlerde gündelik yaşamı ve zevkleri değiştirdi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Eğitim Sistemi

Örnek cevap: Bu soru çizim istediği için cevap kişiden kişiye değişir. Örneğin göz lensine yerleştirilmiş bir ekranla görüntülü görüşme, düşünceyle mesaj yazmayı sağlayan beyin-bilgisayar arayüzü ya da karşıdaki kişiyi odada üç boyutlu görüntü olarak gösteren bir cihaz çizilebilir. Çizimin yanına tasarımın hangi ihtiyacı karşıladığını anlatan kısa bir açıklama eklemek iyi olur. İletişim araçlarının tarih boyunca hep daha hızlı, daha küçük ve daha kişisel hâle geldiğini dikkate almak tasarımı tutarlı kılar.

Örnek cevap: Bana göre en etkili gelişme yazının icadıdır, çünkü bilgiyi kalıcı hâle getirdi ve tarih çağlarını başlattı; sonraki bütün iletişim araçları yazının üzerine kuruldu. İnterneti seçen biri ise onun bilgiyi bütün dünyaya anında ulaştırdığını ve gazete, mektup, telefon ile televizyonu tek bir ağda birleştirdiğini savunabilir. Bu ünitenin konusu açısından telgraf da çok önemlidir; çünkü haberin ilk kez elektrikle uzak mesafelere anında iletilmesini sağladı ve Osmanlı’da merkezî yönetimi güçlendirdi.

Cevap: DARÜLFÜNUN. “Fenler evi” anlamına gelen Darülfünunun kurulması 1846’da kararlaştırıldı, 1863’te halka açık derslerle öğretime başladı. Birkaç kez kapanıp açılan kurum 1900’de yeniden açıldı ve 1933’te İstanbul Üniversitesi adını aldı.

Cevap: SANAYİ-İ NEFİSE MEKTEBİ. Osman Hamdi Bey’in kurucu müdürlüğünde 1883’te öğretime başlayan okulda resim, heykel, mimarlık ve hakkâklık eğitimi verildi. Bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinin temelidir.

Cevap: TELGRAF. Elektrikli telgrafı 1837’de Samuel Morse icat etti. Osmanlı’da ilk telgraf hattı Kırım Savaşı sırasında kuruldu, 1855’te de Osmanlı Telgraf İdaresi oluşturuldu.

Cevap: MUZIKA-YI HÜMAYUN. Yeniçeri Ocağıyla birlikte kaldırılan mehterhanenin yerine kurulan bu bando, saray çevresinde Batı müziğinin tanınmasını ve sevilmesini sağladı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Mehter Takımının Tarihçesi

Cevap: MÜZE-İ HÜMAYUN. 1869’da Sultan Abdülaziz döneminde kuruldu. Osman Hamdi Bey’in müdürlüğünde bilimsel kazılar yapıldı, modern müzeciliğin temeli atıldı ve tarihî eserlerin yurt dışına kaçırılması büyük ölçüde önlendi.

Cevap: ENCÜMEN-İ DANİŞ. İlk Türk akademisi sayılan bu kurulun programını Ahmet Cevdet Paşa hazırladı. Kurul, ders kitaplarının ve özellikle tarih, dil ve edebiyat alanındaki eserlerin yazılmasını teşvik etti.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ahmet Cevdet Paşa

Örnek cevap (Telgraf, tarihsel bağlamla): Telgraf, XIX. yüzyılın interneti gibiydi. Kırım Savaşı sırasında Osmanlı topraklarında ilk hat kurulduğunda cepheden gelen haberler artık günler değil dakikalar içinde İstanbul’a ulaşmaya başladı. Kısa sürede ülkenin dört bir yanı telgraf hatlarıyla örüldü; hükûmet en uzak vilayetteki gelişmeyi bile hemen öğrenip emir verebildi, tüccarlar da işlerini hızlandırdı. Böylece telgraf, geniş bir imparatorluğu merkezden yönetmeyi kolaylaştıran bir araç oldu.

Örnek cevap: Osmanlı Devleti XVIII. yüzyıldan itibaren savaşlarda art arda yenilgiler aldı ve bunun temel sebeplerinden birinin Avrupa ordularının teknik üstünlüğü olduğunu gördü. Top ve humbara yapımı, kale inşası, haritacılık ve gemi yapımı gibi alanlar matematik, geometri ve fizik bilgisi gerektiriyordu. Devletin varlığını korumak en acil ihtiyaç olduğu için yenilikler önce orduda başladı; Humbarahane ve mühendishaneler açıldı. Bu okullarda Batı dilleri ve pozitif bilimler öğretildi, zamanla sivil eğitime de örnek oldular.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Eğitim Sistemi