12. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Sayfa 19-27 Cevapları

Örnek cevap: Yönetim sistemi değişince karar veren kadro ve devletin öncelikleri de değişir. II. Abdülhamit, büyük devletler arasında denge kurarak savaştan uzak durmaya çalışıyordu. II. Meşrutiyet’ten ve özellikle Bâb-ı Âli Baskını’ndan sonra yönetim İttihat ve Terakki’nin eline geçti; bu kadro, kaybedilen toprakları geri almak için Almanya ile ittifak yaptı ve devleti I. Dünya Savaşı’na soktu. Benzer şekilde Rusya’da Bolşevik İhtilali ile yönetimin değişmesi Rusya’nın savaştan çekilmesine yol açtı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Babıâli Baskını (1913): Nedenleri, Seyri ve Sonuçları

Müslim ve gayrimüslim herkese eşit hak tanıyıp ortak bir “Osmanlı milleti” oluşturmayı anlatan alıntı Osmanlıcılık’tır. Ziya Gökalp’in milleti dil, din ve ortak geçmişle tanımladığı alıntı Türkçülük’tür. Bütün Müslümanların güçlü bir bağla birleşip İslam topluluğu oluşturmasını savunan alıntı İslamcılık’tır. Batı uygarlığının düşünce ve kurumlarını benimseme taraftarlığını anlatan sözlük tanımı ise Batıcılık’tır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı’yı Dağılmaktan Kurtarmayı Amaçlayan Fikir Akımları

Benzerlik: Dört akım da aydınlar tarafından ortaya atıldı ve hepsinin amacı devleti dağılmaktan kurtarmaktı. Farklılık: Dayandıkları bağ farklıdır. Osmanlıcılık eşit vatandaşlığa, İslamcılık din birliğine ve halifeye, Türkçülük Türk millî bilincine, Batıcılık ise Batı’nın bilim ve kurumlarını örnek almaya dayanır. Sonuçları da farklı oldu: Osmanlıcılık Balkan Savaşlarıyla, İslamcılık I. Dünya Savaşı’ndaki Arap isyanıyla gücünü yitirdi; Türkçülük ve Batıcılık ise Cumhuriyet’in kuruluşunda etkili oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı’yı Dağılmaktan Kurtarmayı Amaçlayan Fikir Akımları

Kanıtta II. Meşrutiyet, Cumhuriyet’in “laboratuvarı” olarak tanımlanıyor. Bu dönemde birçok siyasi parti kuruldu ve ilk kez çok partili hayata geçildi. Seçim, meclis, basın, kamuoyu, miting, grev ve boykot gibi demokratik araçlar yaygınlaştı. 1909’daki anayasa değişiklikleriyle meclisin yetkisi arttı, kişi hak ve hürriyetleri güvence altına alındı. Millî egemenlik düşüncesi gelişti ve Cumhuriyet’i kuracak kadro bu ortamda siyasi tecrübe kazandı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Meşrutiyet Nedir? I. ve II. Meşrutiyet, Farkları ve Kanun-i Esasi

İttihat ve Terakki, II. Meşrutiyet’in ilanını sağlayan başlıca güçtür. 1908’deki Reval görüşmesi, cemiyet tarafından Rumeli’nin paylaşılacağı şeklinde yorumlandı. Bunun üzerine cemiyet üyeleri Selânik ve Manastır’da harekete geçti, İstanbul’a telgraflar çekti; Enver, Niyazi ve Eyüp Sabri Beyler birlikleriyle dağa çıktı. Bu baskı karşısında II. Abdülhamit 1908’de Meşrutiyet’i yeniden ilan etmek zorunda kaldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Meşrutiyet Nedir? I. ve II. Meşrutiyet, Farkları ve Kanun-i Esasi

Örnek cevap: Haritalarda Osmanlı’nın Balkanlardaki toprakları önce Midye-Enez hattına kadar daralıyor, II. Balkan Savaşı’ndan sonra Edirne geri alınsa da Rumeli büyük ölçüde kaybediliyor. Sosyal açıdan yüz binlerce Türk göç etmek zorunda kaldı; barınma, salgın ve geçim sorunları ortaya çıktı. Ekonomik açıdan verimli topraklar ve vergi gelirleri kaybedildi. Siyasi ve fikrî açıdan Osmanlıcılığın işe yaramadığı anlaşıldı, Türk milliyetçiliği güçlendi. İstanbul’un savunması tehlikeye girdi ve kaybedilen toprakları geri alma isteği, devleti I. Dünya Savaşı’na yönelten etkenlerden biri oldu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: I.Balkan Savaşı (1912-1913)

Örnek cevap: Metinde yurdunu bırakmak zorunda kalan bir ailenin yolda saldırıya uğraması anlatılıyor. Sosyal etkiler: Balkanlardaki Türkler evlerini, mallarını ve atalarının eserlerini geride bırakarak göç etti; yollarda soğuk, hastalık ve çete saldırıları yüzünden birçok kişi hayatını kaybetti; göçmenlerin yerleştirilmesi ve geçimi büyük sorun oldu. Siyasi etkiler: Rumeli ve Ege Adaları kaybedildi, Arnavutluk bağımsız oldu, İttihat ve Terakki yönetimi tamamen ele geçirdi ve Türk milliyetçiliği güçlendi. Bölgede kalan Türkler ise azınlık durumuna düşerek baskıya maruz kaldı.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: II.Balkan Savaşı (1913)

Örnek cevap: 1881-1914 arasında Fransa en büyük alacaklı olmayı sürdürürken İngiltere’nin payı azalmış, Almanya’nın payı ise yaklaşık üç katına çıkmıştır. Almanya’nın artan alacağı, Anadolu ve Bağdat demiryolu imtiyazlarıyla birlikte ülkedeki nüfuzunun büyüdüğünü gösterir. Demiryolları hat boyunca tarımsal üretimi ve aşar gelirlerini artırmış, göçmenlerin yerleştirilmesine ve güvenliğe katkı sağlamıştır. Ancak ihracat ve ithalatın millî gelir içindeki payının hızla yükselmesi, ekonominin dışa açıldığını ve yabancı sermayeye bağımlı hâle geldiğini gösterir. Kısacası borç veren devletler yatırım yaparak hem ekonomik hem siyasi etki kazanmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Düyun-u Umumiye İdaresi (1881): Kuruluşu, Gelirleri ve Sonuçları