Petrograd Protokolü, I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’nin topraklarının paylaşılmasını amaçlayan gizli antlaşmalar arasında yer alan bir düzenlemedir. 1916 yılında İngiltere, Fransa ve Rusya arasında yapılan bu protokolle Rusya’ya Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz çevresinde bazı Osmanlı toprakları vaat edilmiştir.
Petrograd Protokolü, özellikle Osmanlı’nın paylaşılmasını öngören gizli antlaşmalar konusu içinde değerlendirilir. Bu protokol, İtilaf Devletleri’nin Osmanlı Devleti’ni savaş sonrasında nasıl paylaşmayı planladığını göstermesi bakımından önemlidir.
Petrograd Protokolü Nedir?
Petrograd Protokolü, I. Dünya Savaşı devam ederken İngiltere, Fransa ve Rusya arasında yapılan gizli paylaşım planlarından biridir. Bu protokolde Rusya’nın, İngiltere ve Fransa’nın Orta Doğu’daki çıkarlarını kabul etmesi karşılığında Osmanlı Devleti’nin doğusundaki bazı bölgelerin Rusya’ya bırakılması öngörülmüştür.
Petrograd, o dönemde Rusya’nın başkenti olan Saint Petersburg’un kullanılan adıdır. Bu nedenle protokol, tarih kaynaklarında Petrograd Protokolü veya bazı kaynaklarda Petrograd Antlaşması olarak da geçebilir.
Petrograd Protokolü Kısaca
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Yapıldığı yıl | 1916 |
| Taraflar | İngiltere, Fransa ve Rusya |
| Konu | Osmanlı topraklarının paylaşılması |
| Rusya’ya vaat edilen yerler | Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz çevresindeki bazı bölgeler |
| İlgili olduğu konu | I. Dünya Savaşı gizli antlaşmaları |
| Önemi | İtilaf Devletleri’nin Osmanlı topraklarını paylaşma planlarını göstermesi |
Petrograd Protokolü Kimler Arasında Yapıldı?
Petrograd Protokolü, İngiltere, Fransa ve Rusya arasında yapılmıştır. Bu devletler, I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’ne karşı aynı blokta yer alan İtilaf Devletleri içindeydi.
İngiltere ve Fransa, Orta Doğu’daki çıkar alanlarını güvence altına almak isterken Rusya da Osmanlı Devleti’nin doğusunda ve Karadeniz çevresinde bazı bölgeleri elde etmeyi hedefliyordu.
Petrograd Protokolü’nün Amacı Nedir?
Petrograd Protokolü’nün temel amacı, Osmanlı Devleti’nin savaş sonunda yenilmesi durumunda bazı topraklarının İtilaf Devletleri arasında paylaşılmasıydı.
Bu protokolde özellikle Rusya’nın çıkarları dikkate alınmıştır. Rusya, Boğazlar ve Doğu Anadolu üzerindeki tarihî hedeflerini gerçekleştirmek istiyordu. İngiltere ve Fransa ise Rusya’nın bu isteklerini kabul ederek kendi Orta Doğu planları için Rusya’nın desteğini sağlamayı amaçladı.
Petrograd Protokolü Maddeleri
Petrograd Protokolü’nün temel hükümleri kısaca şöyledir:
- İngiltere, Fransa ve Rusya arasında gizli bir paylaşım düzenlemesi yapılmıştır.
- Rusya’ya Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz çevresinde bazı Osmanlı toprakları vaat edilmiştir.
- Erzurum, Van, Bitlis ve Trabzon çevresi Rusya’nın nüfuz alanı içinde düşünülmüştür.
- Rusya, İngiltere ve Fransa’nın Orta Doğu’daki çıkarlarını kabul etmiştir.
- Bu protokol, Osmanlı Devleti’nin savaş sonrasında parçalanmasını hedefleyen gizli antlaşmalar arasında yer almıştır.
Petrograd Protokolü ile Rusya’ya Bırakılması Planlanan Yerler
Petrograd Protokolü’nde Rusya’ya bırakılması planlanan bölgeler genel olarak Osmanlı Devleti’nin doğusunda yer alıyordu. Bunlar arasında özellikle şu bölgeler öne çıkar:
- Erzurum çevresi
- Van çevresi
- Bitlis çevresi
- Trabzon ve Doğu Karadeniz kıyıları
- Doğu Anadolu’nun bazı kesimleri
Bu bölgeler, Rusya’nın sıcak denizlere inme ve Osmanlı Devleti’nin doğusunda nüfuz kurma politikasıyla bağlantılıydı.
Petrograd Protokolü ve Sykes-Picot Antlaşması İlişkisi
Petrograd Protokolü, Osmanlı topraklarının paylaşılmasını amaçlayan gizli antlaşmalar zincirinin bir parçasıdır. Bu yönüyle Sykes-Picot Antlaşması ile yakından ilişkilidir.
Sykes-Picot Antlaşması ile İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti’nin Orta Doğu toprakları üzerinde kendi nüfuz alanlarını belirlemeye çalışmıştır. Rusya’nın bu paylaşım planlarını kabul etmesi karşılığında ise Osmanlı Devleti’nin doğusundaki bazı bölgeler Rusya’ya bırakılmak istenmiştir.
Petrograd Protokolü’nün Önemi
Petrograd Protokolü, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri tarafından paylaşılmak istendiğini gösteren önemli belgelerden biridir.
Bu protokol, savaş sırasında yapılan gizli antlaşmaların yalnızca askerî değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik çıkarlarla da bağlantılı olduğunu ortaya koyar. İtilaf Devletleri, savaş devam ederken Osmanlı toprakları üzerinde kendi çıkarlarına uygun paylaşım planları yapmıştır.
Petrograd Protokolü ayrıca Rusya’nın Osmanlı Devleti’nin doğusuna yönelik hedeflerini göstermesi bakımından da önemlidir. Ancak Rusya’da 1917 yılında yaşanan Bolşevik Devrimi sonrasında Çarlık Rusyası savaştan çekilmiş ve bu planlar uygulanamamıştır.
Petrograd Protokolü Uygulandı mı?
Petrograd Protokolü tam anlamıyla uygulanamamıştır. Çünkü Rusya’da 1917 yılında Bolşevik Devrimi yaşanmış ve yeni yönetim savaştan çekilmiştir. Böylece Çarlık Rusyası’nın Osmanlı Devleti’nin doğusuna yönelik paylaşım planları geçerliliğini kaybetmiştir.
Rusya’nın savaştan çekilmesi, İtilaf Devletleri arasındaki paylaşım planlarını da etkilemiştir. Daha sonraki süreçte Osmanlı Devleti Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalamış, ardından Anadolu’da Millî Mücadele başlamıştır.
Bu süreci daha iyi anlamak için Mondros Ateşkes Antlaşması ve Doğu Cephesi konularına da bakabilirsiniz.
Sınavlarda Petrograd Protokolü genellikle gizli antlaşmalar konusu içinde sorulur. Bu nedenle şu bilgiler özellikle önemlidir:
- Petrograd Protokolü, I. Dünya Savaşı gizli antlaşmaları arasındadır.
- İngiltere, Fransa ve Rusya arasında yapılmıştır.
- Rusya’ya Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz çevresinde bazı bölgeler vaat edilmiştir.
- Osmanlı topraklarının savaş devam ederken paylaşılmak istendiğini gösterir.
- Rusya’daki Bolşevik Devrimi nedeniyle tam olarak uygulanamamıştır.
Petrograd Protokolü Hakkında Sık Sorulan Sorular
Petrograd Protokolü nedir?
Petrograd Protokolü, I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’nin topraklarının paylaşılmasını amaçlayan gizli antlaşmalardan biridir. İngiltere, Fransa ve Rusya arasında yapılmıştır.
Petrograd Protokolü kimler arasında yapıldı?
Petrograd Protokolü İngiltere, Fransa ve Rusya arasında yapılmıştır.
Petrograd Protokolü hangi yıl yapıldı?
Petrograd Protokolü 1916 yılında yapılmıştır.
Petrograd Protokolü ile nereler Rusya’ya bırakılacaktı?
Petrograd Protokolü ile Erzurum, Van, Bitlis, Trabzon ve Doğu Anadolu çevresindeki bazı bölgelerin Rusya’ya bırakılması planlanmıştır.
Petrograd Protokolü hangi konu içinde yer alır?
Petrograd Protokolü, Osmanlı Devleti’nin paylaşılmasını amaçlayan gizli antlaşmalar konusu içinde yer alır.
Petrograd Protokolü uygulandı mı?
Petrograd Protokolü tam olarak uygulanamamıştır. Rusya’da 1917’de yaşanan Bolşevik Devrimi sonrasında Rusya savaştan çekilmiş ve bu plan geçerliliğini kaybetmiştir.
Petrograd Protokolü neden önemlidir?
Petrograd Protokolü, İtilaf Devletleri’nin Osmanlı topraklarını savaş sırasında gizlice paylaşmayı planladığını göstermesi bakımından önemlidir.
