Kısaca: Londra Konferansı, I. İnönü zaferinden sonra İtilaf Devletlerinin Sevr‘i küçük değişikliklerle Türklere kabul ettirmek amacıyla 21 Şubat – 12 Mart 1921‘de Londra’da topladığı konferanstır. Konferansa İstanbul Hükûmeti adına Tevfik Paşa, TBMM adına Bekir Sami Bey katıldı; Tevfik Paşa sözü TBMM temsilcisine bıraktı. Bekir Sami Bey Misak-ı Millî‘yi dünyaya duyurdu. Konferanstan sonuç çıkmadı; ancak TBMM İtilaf Devletlerince ilk kez resmen muhatap alındı.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tarih | 21 Şubat – 12 Mart 1921 |
| Toplanma nedeni | Sevr’i küçük değişikliklerle Türklere kabul ettirmek |
| İstanbul Hükûmeti | Sadrazam Tevfik Paşa |
| TBMM Hükûmeti | Dışişleri Bakanı Bekir Sami (Kunduh) Bey |
| Sonuç | Sonuç alınamadı; Bekir Sami Bey’in ikili antlaşmaları TBMM’ce onaylanmadı |
| Önemi | TBMM ilk kez İtilaf Devletlerince muhatap alındı; Misak-ı Millî ilk kez uluslararası ortamda duyuruldu |
📌 SINAV NOTU: Londra Konferansı, İtilaf Devletlerinin TBMM’yi ilk kez resmen muhatap aldığı ve Misak-ı Millî’nin ilk kez uluslararası bir toplantıda duyurulduğu konferanstır. İtilaf Devletlerinin iki hükûmeti birden çağırarak Türk tarafını bölmek istediği, Tevfik Paşa’nın “Milletin gerçek temsilcileri BMM Hükûmeti temsilcileridir” diyerek bu oyunu bozduğu sık sorulur.
Konferansın Toplanma Nedenleri
- I. İnönü Muharebesi’nde Yunanlıların yenilmesi, TBMM’nin hesaba katılması gerektiğini İtilaf Devletlerine gösterdi.
- TBMM’yi yok sayarak Sevr Antlaşması’nın uygulanamayacağı anlaşıldı.
- İtilaf Devletleri Sevr’de küçük değişiklikler yaparak antlaşmayı Türklere kabul ettirmek istiyordu.
- İstanbul ve Ankara hükûmetlerini birlikte çağırarak aralarındaki görüş ayrılıklarından yararlanmak amaçlandı.
Konferansın Toplanması ve Görüşmeler
İtilaf Devletleri, Yunanistan’ın da katılımıyla Londra’da bir konferans düzenlemeye karar verdi. Başta yalnızca İstanbul Hükûmeti çağrıldı; BMM’nin itirazı ve İtalya’nın isteğiyle BMM Hükûmeti de davet edildi. Böylece bir ulusu temsilen iki hükûmet konferansa katıldı. İstanbul Hükûmeti’ni Tevfik Paşa, BMM Hükûmeti’ni Bekir Sami Bey temsil etti.
Tevfik Paşa’ya söz verildiğinde “Milletin gerçek temsilcileri BMM Hükûmeti temsilcileridir” diyerek sözü Bekir Sami Bey’e bıraktı. Bekir Sami Bey, Türk Devleti’nin amaçlarını ve barış şartlarını açıklayarak Misak-ı Millî‘yi tüm dünyaya duyurdu. İtilaf Devletleri ise yalnızca Sevr’de küçük değişiklikler önerdiği için Misak-ı Millî’yi dikkate almadı ve konferans sonuçsuz dağıldı.
Bekir Sami Bey’in İkili Antlaşmaları
Bekir Sami Bey konferans sırasında İngiliz, Fransız ve İtalyan temsilcileriyle ayrı ayrı görüşerek askerî, ekonomik ve idari hükümler içeren ikili antlaşmalar imzaladı. Ancak bu antlaşmalar devletlerin eşitliği ilkesine ve tam bağımsızlığa aykırı görüldüğü için TBMM tarafından onaylanmadı. Bekir Sami Bey bu gelişme üzerine Dışişleri Bakanlığından istifa etti.
Sonuçları ve Önemi
- TBMM, İtilaf Devletlerince ilk kez resmen muhatap alındı; varlığını hukuken tanıtmış oldu.
- Misak-ı Millî ve Türk milletinin haklı davası ilk kez uluslararası bir toplantıda dünya kamuoyuna duyuruldu.
- Türklerin barıştan yana olmadığı yönündeki propaganda çürütüldü.
- Türklere Sevr’i kabul ettiremeyen İtilaf Devletleri, Yunanlıları yeniden saldırıya teşvik etti; Mart sonunda II. İnönü Muharebesi yaşandı.
- Konferans sürerken TBMM, Sovyet Rusya ile 16 Mart 1921’de Moskova Antlaşmasını imzaladı.
Ardından gelen gelişmeler için II. İnönü Muharebesi ve Misak-ı Millî sayfalarına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Londra Konferansı ne zaman toplandı?
21 Şubat – 12 Mart 1921 tarihleri arasında toplandı.
Londra Konferansı neden toplandı?
I. İnönü zaferinden sonra İtilaf Devletleri Sevr’i küçük değişikliklerle Türklere kabul ettirmek istedi.
Londra Konferansı’na TBMM adına kim katıldı?
Dışişleri Bakanı Bekir Sami (Kunduh) Bey katıldı.
Tevfik Paşa Londra Konferansı’nda ne yaptı?
“Milletin gerçek temsilcileri BMM Hükûmeti temsilcileridir” diyerek sözü Bekir Sami Bey’e bıraktı.
Londra Konferansı’nın önemi nedir?
TBMM İtilaf Devletlerince ilk kez resmen muhatap alındı ve Misak-ı Millî ilk kez uluslararası ortamda duyuruldu.
Bekir Sami Bey’in antlaşmaları neden onaylanmadı?
Devletlerin eşitliği ilkesine ve tam bağımsızlığa aykırı hükümler içerdiği için TBMM tarafından onaylanmadı.
Kaynak: MEB, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12 ders kitabı, 2. ünite: Londra Konferansı (21 Şubat – 12 Mart 1921). Görseller: Londra’daki Türk heyeti ve Bekir Sami Bey, 1921, Agence Rol ve Agence Meurisse (Wikimedia Commons, kamu malı).
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Nedenleri ve Sonuçları){kind=link}