Kısaca
Varna Savaşı, II. Murad komutasındaki Osmanlı ordusu ile Macar ve Leh Kralı Ladislas (Ulászló) ve Hunyadi Yanoş komutasındaki Haçlı ordusu arasında 10 Kasım 1444‘te bugünkü Bulgaristan’ın Varna şehri yakınında yapılan meydan savaşıdır. Haçlılar, birkaç ay önce imzalanan Edirne-Segedin barışını bozarak sefere çıkmıştı. Tahtı oğlu II. Mehmed’e bırakmış olan II. Murad devlet adamlarının ısrarıyla ordunun başına döndü. Savaşın başında Osmanlı hatları sarsıldıysa da padişahın bayrağı etrafında toparlanan ordu kesin bir zafer kazandı; Kral Ladislas öldürüldü, Hunyadi güçlükle kaçtı. Halil İnalcık’ın aktardığı bir değerlendirmeye göre bu zafer “Balkanlar’da Türk hâkimiyetini kesinleştirmiştir”.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tarih | 10 Kasım 1444 (28 Receb 848) |
| Yer | Varna yakınları, bugünkü Bulgaristan |
| Taraflar | Osmanlı Devleti – Haçlı ordusu (Macaristan, Lehistan, Eflak ve diğerleri) |
| Komutanlar | II. Murad – Kral Ladislas, Hunyadi Yanoş, Papa temsilcisi Kardinal Cesarini |
| Arka plan | Edirne-Segedin barışının (Haziran 1444) Haçlılarca bozulması |
| Sonuç | Kesin Osmanlı zaferi; Kral Ladislas ve Kardinal Cesarini savaşta öldü |
📌 SINAV NOTU: Varna sorularında iki bağlantıyı kurun: Savaş, Edirne-Segedin Antlaşması’nın Haçlılarca bozulmasıyla çıktı ve Balkanlar’da Osmanlı hâkimiyetini pekiştirdi. Ayrıca II. Murad’ın kendi isteğiyle tahtı bırakıp savaş için geri dönmesi sık sorulur.
Varna Savaşı’nın Nedenleri
1443 Haçlı seferi ve İzladi
Bizans’ın da çabasıyla Avrupa’da yeni bir Haçlı seferi hazırlandı. Hunyadi Yanoş, Sırp despotu ve yeni Macar Kralı Ladislas Ekim 1443’te Tuna’yı geçti; Niş ve Sofya’yı aldı. II. Murad Haçlı ordusunu 24 Kasım 1443’te İzladi (Zlatitsa) Geçidi’nde karşılayıp durdurdu. Aynı dönemde Karamanoğlu İbrahim Bey de Anadolu’da Osmanlı topraklarına saldırmıştı.
Edirne-Segedin barışı (1444)
İki cephede birden uğraşmak istemeyen II. Murad barışa yöneldi. 12 Haziran 1444’te Edirne’de Macar kralı, Hunyadi ve Sırp despotunun elçileriyle bir anlaşma yapıldı. Antlaşma Macar kralının Segedin’de yemin etmesiyle kesinleşeceği için Edirne-Segedin Antlaşması olarak anılır. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre başlıca maddeler şunlardı:
- Sırp Despotluğu, 1427’deki sınırlarıyla (Güvercinlik dahil) Sırp despotuna geri verilecek.
- Her iki taraf da Tuna’yı aşmayacak.
- Bulgaristan üzerinde Osmanlı hâkimiyeti tanınacak.
- Eflak beyi Osmanlı’ya vergi vermeye devam edecek, ancak padişahın yanına gitme yükümlülüğünden muaf tutulacak.
Antlaşmanın on yıllık bir barış öngördüğü kabul edilir. Aynı yıl Karamanoğlu İbrahim Bey ile de barış yapıldı ve Beyşehir, Seydişehir, Akşehir gibi yerler Karamanoğullarına bırakıldı.
II. Murad’ın tahttan çekilmesi ve barışın bozulması
Ağustos 1444’te II. Murad, kapıkulu ve beylerin önünde tahtı on iki yaşındaki oğlu II. Mehmed’e bıraktı ve inzivaya çekildi. Osmanlı tahtında bir çocuğun bulunması Avrupa’da yeni bir ümit doğurdu. TDV’ye göre Bizans imparatoru, Venedik, papalık ve Hunyadi, Macar kralına Segedin’de ettiği yemini bozdurdu. Papa temsilcisi Kardinal Cesarini, Türklere karşı edilen yeminin bağlayıcı olmadığını savundu. Kral, 4 Ağustos 1444’te Türklere karşı Haçlı seferine çıkacağını teyit etti.
II. Murad’ın Dönüşü
Haçlı ordusu Tuna’yı geçip Karadeniz kıyısına doğru ilerlerken bir Haçlı donanması da Çanakkale Boğazı’nı keserek Anadolu’daki Osmanlı kuvvetlerinin Rumeli’ye geçmesini engellemeye çalıştı. Devlet adamları II. Murad’ı yeniden ordunun başına çağırdı. Murad önce istemediyse de ısrar üzerine harekete geçti. Ordu Çanakkale yerine İstanbul Boğazı’ndan, Anadolu Hisarı kesiminden Rumeli’ye geçirildi ve süratle Edirne’ye ulaşıldı. Sadrazam Çandarlı Halil Paşa’nın ısrarıyla II. Murad başkomutan olarak sefere çıktı.
Savaşın Seyri
- Savaş, Macar ağır süvarisinin taarruzuyla başladı. TDV’ye göre bu saldırı “başlangıçta başarılı oldu”: Osmanlı hatları dağıldı ve Macarlar II. Murad’ın karargâhına çok yaklaştı.
- Padişahın geri çekilmesine Dayı Karaca Bey engel oldu. Asker, padişahın bayrağı etrafında yeniden toplandı.
- Karargâha kadar sokulan Kral Ladislas yeniçeriler tarafından kuşatıldı, atından düşürülüp başı kesildi. Kaynaklar kralı öldüren askerin adını Koca Hızır olarak verir.
- Kralın ölümüyle Haçlı ordusu dağıldı. Osmanlı karşı saldırısı zaferle sonuçlandı; Hunyadi güçlükle kaçabildi, Kardinal Cesarini de savaşta öldü.
Asker sayıları kaynaklara göre değişir. Türkçe Vikipedi Osmanlı ordusunu 37.000-40.000, Haçlı ordusunu 44.000-55.000 olarak verir; daha yüksek tahminler de vardır.
Varna Savaşı’nın Sonuçları
- Balkanlar’da Osmanlı hâkimiyeti pekişti: İnalcık’ın aktardığı bir Balkan tarihçisine göre bu zafer “Bizans’ın kaderini tayin etmiş, Balkanlar’da Türk hâkimiyetini kesinleştirmiştir”.
- Önceki yenilgilerin izi silindi: 1443’teki geri çekilmenin ve ağır şartlı barışın ardından Osmanlı’nın Balkanlar’daki itibarı yeniden kuruldu.
- Haçlılara büyük darbe: Haçlı ordusunun başındaki kral ve papa temsilcisi savaşta öldü. Avrupa’nın Türkleri Balkanlar’dan çıkarma girişimi ağır bir yenilgiyle sonuçlandı.
- Bizans yalnız kaldı: Bizans’ın Batı’dan gelecek yardım ümidi zayıfladı; bu da dokuz yıl sonra İstanbul’un fethine giden süreçte önemli bir etken oldu.
Varna’dan Sonra: Buçuktepe ve II. Kosova
II. Murad zaferden bir süre sonra tahtı yeniden oğluna bırakıp Manisa’ya çekildi. 1446’da Edirne’de çıkan yeniçeri ayaklanması (Buçuktepe İsyanı) üzerine Çandarlı Halil Paşa onu gizlice tahta çağırdı ve II. Murad 5 Mayıs 1446’da Manisa’dan yola çıkarak yeniden padişah oldu. Varna’nın intikamını almak isteyen Hunyadi, 1448’de yeniden Osmanlı’nın karşısına çıktı ve II. Kosova Savaşı‘nda yenildi. Bu iki zaferle Haçlıların Osmanlıyı Balkanlar’dan çıkarma umudu büyük ölçüde sona erdi.
📌 SINAV NOTU: II. Murad dönemi Balkan olaylarını sırasıyla öğrenin: İzladi (1443) → Edirne-Segedin Antlaşması (1444) → Varna (1444) → Buçuktepe İsyanı (1446) → II. Kosova (1448). Edirne-Segedin, Osmanlı’nın Haçlılarla imzaladığı ilk antlaşma; Buçuktepe, ilk yeniçeri isyanı olarak sorulur.
Sıkça Sorulan Sorular
Varna Savaşı ne zaman yapıldı?
10 Kasım 1444’te yapıldı.
Varna Savaşı kimler arasında yapıldı?
II. Murad komutasındaki Osmanlı ordusu ile Macar ve Leh Kralı Ladislas ile Hunyadi Yanoş komutasındaki Haçlı ordusu arasında yapıldı.
Varna Savaşı’nın nedeni nedir?
Haçlıların, Papa temsilcisinin de teşvikiyle Edirne-Segedin barışını bozarak Osmanlı’ya saldırmasıdır. II. Murad’ın tahtı çocuk yaştaki oğluna bırakması da Avrupa’yı cesaretlendirdi.
Varna Savaşı’nı kim kazandı?
Osmanlı ordusu kazandı. Kral Ladislas savaşta öldürüldü, Hunyadi kaçtı.
Varna Savaşı’nın sonucu nedir?
Balkanlar’da Osmanlı hâkimiyeti pekişti, Haçlılar ağır bir darbe aldı ve Bizans’ın Batı’dan yardım ümidi zayıfladı.
II. Murad Varna Savaşı’na neden döndü?
Tahtı oğlu II. Mehmed’e bırakmıştı; Haçlı tehlikesi üzerine devlet adamlarının, özellikle Çandarlı Halil Paşa’nın ısrarıyla ordunun başına geçti.
Kaynaklar: Halil İnalcık, “Murad II”, TDV İslâm Ansiklopedisi; Türkçe Vikipedi, “Varna Muharebesi”. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde Varna Savaşı için ayrı bir madde yoktur. Barışı bozan donanmanın Venedik mi Papalık filosu mu olduğu ve asker sayıları kaynaklar arasında farklıdır. Buçuktepe ve II. Kosova bilgileri sitemizin II. Murat sayfasıyla uyumludur.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Son güncelleme: Kasım 2026
: Nedenleri, Seyri ve Sonuçları){kind=link}