9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 24-27 Cevapları

Örnek cevap: Tarihçi yalnızca ne olduğunu değil, neden olduğunu da sorar. Nedenleri araştırmak olaylar arasında bağ kurmayı ve onları anlamlı bir bütüne dönüştürmeyi sağlar. Kaynak F’ye göre bilgiyi sadece aktarmak arşivcinin işidir; tarihçiyi tarihçi yapan, niçin sorusunu sorup cevap aramasıdır. Bu yüzden neden-sonuç ilişkisi kurulmadan gerçek anlamda tarihsel bilgi oluşmaz.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi

Örnek cevap: Tarihî olayların çoğu tek bir nedenle açıklanamaz. Saraybosna suikastı I. Dünya Savaşı’nı başlatan kıvılcım olsa da savaşın arka planında sömürge rekabeti, bloklaşma, silahlanma yarışı ve milliyetçilik gibi uzun süreli nedenler vardı. Suikast, zaten gergin olan ortamı ateşleyen tetikleyici olaydır. Bu yüzden tarihçiler bir olayı açıklarken yakın ve uzak nedenleri birlikte değerlendirir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: I.Dünya Savaşı’nın Nedenleri

Örnek cevap: Malazgirt (1071) satırı: Kaybolmuş kanıtlar; savaş alanının tam yeri, iki ordunun gerçek asker sayısı, savaş düzenine ait ayrıntılar ve Selçuklu tarafının resmî kayıtları olabilir. Neden kaybolmuş olabilir; aradan yaklaşık bin yıl geçmesi, savaş, yangın ve istilalarda belgelerin yok olması, kaynakların çoğunun olaydan sonra yazılması. Neye sebep olmuş olabilir; savaş alanının yeri ve asker sayıları hâlâ tartışılıyor, kaynaklarda farklı rakamlar yer alıyor. I. Dünya Savaşı (1914) satırı: Kaybolmuş kanıtlar; suikastı planlayan gizli örgütün kayıtları, bazı gizli diplomatik yazışmalar ve sözlü verilen kararlar olabilir. Neden kaybolmuş olabilir; gizli faaliyetlerin kayıt bırakılmadan yürütülmesi, bazı belgelerin kasıtlı olarak yok edilmesi, arşivlerin uzun süre kapalı tutulması. Neye sebep olmuş olabilir; savaşın sorumluluğu konusundaki tartışmalar bugün de sürüyor.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Malazgirt Savaşı (1071): Esir İmparator, Hilal Taktiği ve Anadolu’nun Kapısı

Örnek cevap: Tarihçiler yeni kaynaklar keşfettikçe eski anlatımların eksik ya da hatalı yönlerini görür. Her dönemin insanı geçmişe kendi ihtiyaçlarına göre yeni sorular sorar. Yeni yöntemler ve farklı bakış açıları aynı olayın başka yönlerini ortaya çıkarır. Bu nedenle tarihte bir soruya verilen cevap mutlak ve değişmez kabul edilmez; bilgi sürekli yenilenir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi

Örnek cevap: Yeni bulgular daha önce doğru kabul edilen bilgilerin değişmesine yol açabilir. Göbeklitepe, anıtsal yapıların ancak tarım ve hayvancılığa geçildikten sonra yapılabildiği düşüncesini sarsmış, avcı-toplayıcı toplulukların da büyük yapılar inşa edebildiğini göstermiştir. Bu yüzden Neolitik Dönem’e bakış yeniden şekillenmiş, yerleşik avcı-toplayıcılar gibi yeni kavramlar ortaya çıkmıştır. Kısacası yeni bulgular tarihsel bilginin değişebilir ve gelişmeye açık olduğunu kanıtlar.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Göbeklitepe’nin Sırları

C: Tarihsel bilgi zamanla iç içedir ve kronolojiye dayanır; kaynak, olayları sıralamanın değişimi ve sürekliliği anlamanın temeli olduğunu söyler. D: Tarihsel bilgi kaynaklara ve kanıtlara dayanır; tarihçinin işi geçmişin izlerini taşıyan kaynaklardan bilgi üretmektir. E: Tarihsel bilgi tekrar edilemeyen olaylara dayanır, kanıtlar eksik ve parçalıdır, bu yüzden tam kesinlik taşımaz; kaynak geçmişin laboratuvarda yeniden yaşatılamayacağını vurgular. F: Tarihsel bilgi neden-sonuç ilişkisine dayanır; tarihçinin sürekli niçin sorusunu sorduğu anlatılır. Ğ: Tarihsel bilgi değişebilir ve sürekli yenilenir; tarihçiler eski olaylara yeni kaynak ve sorularla döner. I: Tarihsel bilgi yeni bulgularla değişebilir; Göbeklitepe kazıları Neolitik kültürün yeniden tanımlanmasını gerektirmiştir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi

Örnek cevap: Benzerlikler: İkisi de belli bir yöntemle çalışır, veri toplar, kanıta dayanır ve sonuçlarını sorgulamaya açar. Tarih de kronoloji, arkeoloji, nümismatik ve kimya (karbon-14) gibi alanlardan yararlanarak doğrulanabilir sonuçlara ulaşmaya çalışır. Farklılıklar: Fen bilimleri olayları laboratuvarda tekrar ederek gözlem ve deney yapabilir, kesin yasalara ulaşabilir. Tarihte ise geçmiş tekrarlanamaz; bilgi kaynaklardan yapılan çıkarım ve yorumlara dayanır, yeni belgelerle değişebilir ve tarihçinin bakış açısından etkilenebilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tarih Biliminin Yöntemi