10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 57-63 Cevapları

Örnek cevap: Bu tür Selçuklu bezemelerinde dikkat çekebilecek ayrıntılar şunlardır: Tahtta oturan hükümdar ve onun çevresinde saygılı duruşla sıralanan görevliler. Kişilerin kaftan ve başlıklardan oluşan giyim kuşamı ile yuvarlak yüzlü, çekik gözlü Türk tipi yüzler. Sahnede yer alan hayvan figürleri, bitki motifleri ve toplumsal hayata dair günlük uğraşlar. Karekoddaki görseli inceleyerek kendi gördüğün ayrıntıları yazmalısın.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İlk Müslüman Türk Devletlerinde Mimari ve Sanat

Örnek cevap: Ticaret, şehirlerin kervan yolları üzerinde kurulup büyümesini sağladı; Orta Asya şehirleri bu yollardaki korunaklı yerleşimlerin çevresinde gelişti. Ticaret için çarşılar, hanlar, kervansaraylar ve köprüler yapıldı. Zanaatla uğraşanlar şehirlerde, hayvancılık yapan konargöçerler ise otlaklara yakın köylerde iskân edildi. Şehirlerde aynı meslekten esnaf aynı çarşıda toplandı, mahalleler dinî, etnik ve mesleki farklılıklara göre şekillendi. Zenginliği korumak için de şehirler kale ve surlarla çevrildi.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: İskân Politikası Nedir? Osmanlı’da İskân ve Sürgün

Örnek cevap: Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçen Türkler şehir hayatını benimseyerek yeni şehirler kurdu. Ticaretin önem kazanmasıyla şehirler kervan yolları üzerinde gelişti; kervansaraylar, köprüler ve Yabanlu Panayırı gibi ticaret merkezleri kuruldu. Anadolu’da cami, medrese, darüşşifa ve çarşı merkezli, vakıflarla desteklenen şehirler ortaya çıktı. Kıyıların fethiyle Alanya ve Sinop gibi liman şehirleri ve tersaneler önem kazandı. Böylece Türk ve İslam geleneklerini birleştiren özgün bir şehir kültürü oluştu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu Devleti’nde Ekonomi ve Ticaret

Örnek cevap: Öne çıkan değerler dürüstlük, helal kazanç, cömertlik, misafirperverlik, yardımseverlik, başkalarını kendinden önce düşünme (diğergâmlık) ve iyiliği yaymaktır. Bu değerler esnaf arasında güven oluşturdu, kaliteli üretimi ve haksız rekabetin önlenmesini sağladı. Türkistan’dan gelen esnaf ve zanaatkârlar iş buldu, yerli esnafla rekabet edebildi. Usta-çırak ilişkisiyle mesleki eğitim verildi, yoksullara yardım edildi ve Moğol istilasının yarattığı karışık ortamda şehirlerde düzen korundu.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ahilik: Ahi Evran, Teşkilatı ve Görevleri

Örnek cevap: İbn Battuta’nın anlattığına göre yoksul görünüşlü bir ahi, tanımadığı yolcuları yemeğe davet edip en güzel şekilde ağırlamıştır. Ahiler gündüz kazandıklarını akşam ortak tekkelerinde misafirler ve ihtiyaç sahipleri için harcıyordu. İşsiz gençleri bir araya toplayıp onlara iş ve meslek kazandırıyorlardı. Fütüvvetnamelerde de ihtiyaç içindeki Müslüman kardeşe yardım etmek ve insanlara iyilik yapmak temel görev sayılmıştır.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Ahilik: Ahi Evran, Teşkilatı ve Görevleri

Örnek cevap: Çiziminde şehri çevreleyen surları ve içinde sultanın sarayı ile kale camisinin bulunduğu iç kaleyi göster. Şehrin merkezine ulu camiyi ve önündeki meydanı, çevresine medrese, darüşşifa, hamam ve çarşıyı yerleştir. Ahilerin dükkânlarını çarşıda, mahalleleri ise Müslüman ve gayrimüslim halkın ayrı ayrı oturduğu evlerle çiz. Şehir dışına kervan yolu üzerinde bir kervansaray, tarlalar, otlaklarda konargöçer çadırları, namazgâh ve kabristan ekleyebilirsin.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu Devleti Mimari ve Sanat

Örnek cevap: Yabanlu Panayırı, Kayseri yakınlarında kurulan ve farklı ülkelerden tüccarların geldiği uluslararası bir ticaret fuarıydı. Canlandırmada tüccar, kervansaray görevlisi, ahi esnafı, ürününü satmaya gelen köylü ve güvenliği sağlayan subaşı rolleri verilebilir. Örneğin yolda soyulan bir tüccarın zararının devlet tarafından karşılanması canlandırılabilir. Panayırın bölgeye etkisi olarak çevreye nüfus gelmesi, han ve konaklama yerlerinin yapılması ve şehirleşmenin hızlanması tartışılabilir.

📖 Konuyu ayrıntılı oku: Anadolu Selçuklu Devleti’nde Ekonomi ve Ticaret

Örnek cevap: 5N1K sütununa kendi araştırmanda bulduğun bilgileri yaz (örneğin kervansarayların vakıflarla yapıldığı). Öğrenelim sütununa kitaptan öğrendiklerini yaz: ikta ve vakıf sistemi, Ahilik, Yabanlu Panayırı, tüccarlara verilen vergi muafiyetleri ve güvenceler. Çıkarım sütununa da ikisini karşılaştırarak şöyle bir sonuç yazabilirsin: Ticaret ve zanaat geliştikçe şehirler kervan yolları üzerinde büyümüş, ekonomik faaliyetler yerleşme ve şehirleşmeyi doğrudan şekillendirmiştir. Bu tablo, hazırlayacağın broşürün temelini oluşturur.