Bu sayfalarda tımarlı sipahiler, eyalet kuvvetleri, devşirme sistemi ve Yeniçeri Ocağının kuruluşu anlatılıyor. Sorular tımarın faydalarını, eyalet kuvvetlerinin görevlerini ve devşirmenin kurallarını soruyor.
Sayfaya git:Sayfa 146Sayfa 147Sayfa 150
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 146 Cevapları
Soru 1Etkinliks. 146
Tımar sisteminin siyasi, ekonomik, askerî ve sosyal faydalarını tabloya yazınız.
Cevabı göster
Askerî faydaları: Devlet hazinesinden para harcamadan her an savaşa hazır büyük bir atlı ordu (tımarlı sipahi ve cebelüler) beslenmiş, taşranın güvenliği sağlanmıştır. Ekonomik faydaları: Toprağın boş kalmaması ve tarımsal üretimin sürmesi sağlanmış, para ekonomisinin zayıf olduğu dönemde vergiler kolayca toplanmıştır. Siyasi faydaları: Toprak devlette kaldığı için güçlü yerel beylerin ortaya çıkması engellenmiş, merkezî otorite taşraya kadar ulaşmış ve fethedilen yerlerde hâkimiyet kalıcı hâle gelmiştir. Sosyal faydaları: Köylü kanunla belirlenmiş vergiler sayesinde keyfî uygulamalardan korunmuş, köylerde düzen sağlanmış ve yerleşik hayat güçlenmiştir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tımar Sistemi: Nedir, Nasıl İşlerdi, Neden Bozuldu?
Soru 2Kaynak sorusus. 146
Osmanlı Devleti, tımarlı sipahilerin yerel bir güç hâline gelmesini engellemek için hangi önlemleri almıştır?
Cevabı göster
Toprağın mülkiyeti devlette tutulmuş, sipahiye yalnızca vergi toplama yetkisi verilmiştir. Alınacak vergi miktarı kanunla belirlenmiş, sipahi ile köylü arasındaki ilişkiyi kadılar denetlemiş ve köylüye sipahiyi şikâyet etme hakkı tanınmıştır. Mazeretsiz sefere katılmayan sipahinin tımarı elinden alınmıştır. Sipahi ölünce tımar oğluna olduğu gibi geçmemiş, oğluna yalnızca kılıç hakkı verilmiş ve tımarın büyümesi engellenmiştir. Ayrıca merkezdeki kapıkulu ordusu eyalet kuvvetlerine karşı denge unsuru olmuştur.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Tımar Sistemi: Nedir, Nasıl İşlerdi, Neden Bozuldu?
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 147 Cevapları
Soru 1Etkinliks. 147
Tabloda verilenlere göre kuruluş dönemindeki eyalet kuvvetlerinin adlarını ya da görevlerini ilgili yerlere yazınız.
Cevabı göster
Tımarlı sipahiler: Dirlik gelirleri karşılığında cebelü yetiştirmek, savaşta ordunun sağ ve sol kanatlarında yer almak, barışta köydeki üretimi ve düzeni sağlamak. En önde ilk hücumu karşılayıp topçulara yol açan birlik: Azaplar. Akıncılar: Ordunun önünden giderek düşman topraklarına akın yapmak, keşif yapmak, yol, geçit ve köprüleri güvenceye almak, düşmanı yıpratmak ve esirlerden bilgi toplamak. İlk düzenli ve daimî birlik olup sonra yol, köprü, nakliye, maden ve tersane işlerine verilen birlik: Yaya ve müsellemler.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Ordu Teşkilatı
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 150 Cevapları
Soru 1Etkinliks. 150
Devşirme sisteminin esaslarına ve kurallarına ilişkin beş madde yazınız.
Cevabı göster
1. Devşirme, başlangıçta Balkanlardaki Hristiyan ailelerin çocuklarından yapılmış, sonra ihtiyaç hâlinde Anadolu’daki gayrimüslimlere de uygulanmıştır; Yahudi ailelerin çocukları alınmamıştır. 2. Devşirme, yeniçeri ağasının talebi ve padişahın izniyle ihtiyaç oldukça yapılmıştır. 3. Genellikle her kırk haneden bir erkek çocuk alınmış ve seçimde sancak beyi, kadı, papaz ve tımarlı sipahi hazır bulunmuştur. 4. Alınan çocukların memleketi, nüfus bilgileri ve eşkâli deftere kaydedilmiştir. 5. Çocuklar Müslüman yapıldıktan sonra yetenekli olanlar Enderuna, diğerleri Türk ailelerin yanında bir süre kaldıktan sonra Acemi Ocağına gönderilmiştir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Ordu Teşkilatı
Soru 2Etkinliks. 150
Tarihsel akış şemasındaki gelişmelerin hangi padişah döneminde gerçekleştiğini yazınız.
Cevabı göster
Yeniçeri Ocağının kurulması: I. Murad (Hüdavendigâr) dönemi, 1363. Devşirme sisteminin uygulanmaya başlanması: I. Mehmed (Çelebi Mehmed) dönemi. Enderunun açılması: II. Murad dönemi.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: I. Murat (1362–1389)
Soru 3Kaynak sorusus. 150
Kaynak F’deki minyatürü inceleyerek görseldeki figürlerin hangi devlet görevlileri olabileceğini tahmin ediniz.
Cevabı göster
Örnek cevap: Minyatürde devşirme işini yürüten ve yeniçeri ağası tarafından gönderilen devşirme ağası (ocak ağası) bulunuyor olabilir. Çocukların bilgilerini deftere yazan kâtip, duyuru yapan tellal ve seçimi denetleyen sancak beyi, kadı ile tımarlı sipahi de görselde yer alıyor olabilir. Kızıl aba giydirilmiş çocuklar devşirilen oğlanları, kenardaki kişiler ise aileleri gösteriyor olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yeniçeri Ocağı ne zaman kuruldu?
Kitaba göre I. Murad döneminde, 1363’te Çandarlı Halil Paşa’nın öncülüğünde pençik sistemiyle alınan askerlerden kuruldu.
Pençik ile devşirme arasındaki fark nedir?
Pençik, savaş esirlerinin beşte birinin devlete ayrılmasıdır. Devşirme ise Ankara Savaşı’ndan sonra esir sayısı azalınca Hristiyan ailelerin çocuklarından asker yetiştirme yöntemidir.
Yazılıya mı hazırlanıyorsun? 10. sınıf tarih yazılı soruları sayfamızda örnek yazılılar ve cevap anahtarı var.
Bu sayfadaki cevaplar öğrencilere yol göstermek için Tarih Vakti tarafından yazılmıştır. Soruların ve kaynak metinlerin tam hâli MEB ders kitabındadır; açık uçlu sorularda kendi cümlelerinle cevap vermen beklenir.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Cevaplar Tarih Vakti tarafından yazılmıştır; soruların tam metni için MEB ders kitabına bakınız. · Son güncelleme: Kasım 2026
