Son alt konu, 1453-1683 arasında Osmanlı’da bilim, kültür ve sanat alanında yaşanan zirve dönemini anlatıyor. Bu sayfalardaki sorular Fatih portrelerini, Osmanlı mimari eserlerinin dünü ve bugününü ve büyük besteci Itri’yi soruyor.
Sayfaya git:Sayfa 284Sayfa 286Sayfa 287
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 284 Cevapları
Soru 1Başlarkens. 284
Fatih Sultan Mehmed farklı sanatçıların eserlerinde neden birbirine benzer biçimde tasvir edilmiş olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Fatih, kendi döneminde Nakkaş Sinan Bey ve Bellini gibi sanatçılara portresini yaptırmıştı; sonraki sanatçılar bu ilk portreleri örnek aldı. Elindeki gül, onun ilme, sanata ve inceliğe değer veren bir hükümdar olarak tanınmasını sağlayan güçlü bir simge hâline geldi. Gülün Hz. Muhammed’e duyulan sevgiyi, yukarı bakan zihgirin barışı simgelemesi de bu imajı pekiştirdi. Böylece Fatih, hem Doğu’da hem Batı’da aynı simgelerle hatırlanan bir figüre dönüştü.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Fatih Sultan Mehmet (1451-1481) | İstanbul’un Fethi
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 286 Cevapları
Soru 1Kaynak sorusus. 286
Kaynak Ç, D, E ve F’deki eserlerden hangileri Osmanlı mimarisinin abidevi eserlerine örnek gösterilebilir? Nedenini açıklayınız.
Cevabı göster
Örnek cevap: Manisa’daki Ayşe Hafsa Sultan Külliyesi ve Saraybosna’daki Gazi Hüsrev Bey Külliyesi içinde yer alan saat kulesi abidevi eserlere örnektir; çünkü geniş alana yayılan, birçok yapıyı bir arada barındıran ve şehrin simgesi olan yapılardır. Mimar Sinan’ın yaptığı Zeyrek Çinili Hamam da İznik çinileri ve çifte hamam planıyla klasik dönemin seçkin örneklerindendir. Sitti Hatun Sıbyan Mektebi ise daha küçük ölçekli, sade bir eğitim yapısıdır; abidevi olmaktan çok mahalle ölçeğinde bir eserdir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti’nde Mimari ve Sanat
Soru 2Kaynak sorusus. 286
İncelenen eserlerin yapılış amaçlarını bugünkü işlevleriyle değişim ve süreklilik açısından karşılaştırınız.
Cevabı göster
Örnek cevap: Zeyrek Çinili Hamam bugün de hamam olarak kullanıldığı için süreklilik gösterir. Ayşe Hafsa Sultan Külliyesi’nin darüşşifası uzun süre hastane olarak çalıştıktan sonra Tıp Tarihi Müzesi’ne dönüşmüştür; bu bir değişimdir ama sağlıkla bağını korur. Saraybosna Saat Kulesi hâlâ zamanı göstermekte, yalnızca saati yenilenmiştir. Sitti Hatun Sıbyan Mektebi ise eğitim yapısı olmaktan çıkıp kent parkı içinde kültürel bir mekân hâline gelmiştir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti’nde Mimari ve Sanat
Itri 1Kaynak sorusus. 286
Itri, Osmanlı’da yetişen önemli sanatkârlara ya da büyük şahsiyetlere örnek gösterilebilir mi? Nedenini açıklayınız.
Cevabı göster
Örnek cevap: Evet, gösterilebilir. Buhurizade Mustafa Efendi (Itri), klasik Türk müziğinin kurucusu kabul edilir. Peşrev, saz semaisi, kâr, beste ve ilahi gibi neredeyse bütün formlarda eser vermiştir. Ayrıca şiir ve hat alanında da yetenekli çok yönlü bir sanatçıdır; eserleri yüzyıllardır sevilerek dinlenmektedir.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 287 Cevapları
Itri 2Kaynak sorusus. 287
Merkez Bankası’nın 100 Türk lirasının arka yüzüne Itri’nin portresini basmasının nedenleri neler olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Itri, Türk müziğinin en büyük bestecilerinden biri ve millî kültürümüzün simge isimlerindendir. Paralarda onun gibi şahsiyetlere yer verilmesi, kültürel mirasımızı her gün insanlara hatırlatır. Bu, sanata ve sanatçıya verilen değeri gösterir ve yeni nesillerin onu tanımasını sağlar. Aynı zamanda Türkiye’nin köklü medeniyet birikimini dünyaya tanıtmanın bir yoludur.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti
Itri 3Kaynak sorusus. 287
Itri’nin Segâh Bayram Tekbiri’nin bugün hâlâ dünyanın birçok yerinde okunmasının nedenleri neler olabilir?
Cevabı göster
Örnek cevap: Tekbir, sade ama derin bir melodiyle Allah’ın yüceliğini çok etkileyici biçimde anlatır. Bayramlarda, kurban kesilirken ve birçok törende topluca okunduğu için Müslümanların ortak duygusu hâline gelmiştir. Kolay öğrenilebilmesi sayesinde nesilden nesile aktarılmıştır. Birlik ve beraberlik duygusunu güçlendirmesi de onu Türkiye dışında da sevilen bir eser yapmıştır.
📖 Konuyu ayrıntılı oku: Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti
Sıkça Sorulan Sorular
Itri kimdir?
Asıl adı Buhurizade Mustafa Efendi olan Itri, XVII. yüzyılda yaşamış ve klasik Türk müziğinin kurucusu kabul edilen bestecidir. En bilinen eseri Segâh Bayram Tekbiri’dir.
Fatih Sultan Mehmed neden gül koklarken resmedilir?
Gül, onun ilme ve sanata değer veren yönünü ve Hz. Muhammed’e duyulan sevgiyi simgeler. İlk portreler sonraki sanatçılara örnek olduğu için bu tasvir yaygınlaşmıştır.
Yazılıya mı hazırlanıyorsun? 10. sınıf tarih yazılı soruları sayfamızda örnek yazılılar ve cevap anahtarı var.
Bu sayfadaki cevaplar öğrencilere yol göstermek için Tarih Vakti tarafından yazılmıştır. Soruların ve kaynak metinlerin tam hâli MEB ders kitabındadır; açık uçlu sorularda kendi cümlelerinle cevap vermen beklenir.
Hazırlayan: Ramazan Yıldırım · Cevaplar Tarih Vakti tarafından yazılmıştır; soruların tam metni için MEB ders kitabına bakınız. · Son güncelleme: Kasım 2026
